22ఏ భూముల జాబితాపై స్పష్టత కోరిన నిపుణులు
నిషేధిత ఆస్తుల జాబితా పారదర్శకత, అప్పీల్ ప్రక్రియపై ప్రభుత్వానికి ప్రశ్నలు
హైదరాబాద్, 2026-08-19 —
తెలంగాణలో 22ఏ నిషేధిత ఆస్తుల జాబితా అమలుపై భూయజమానులు, న్యాయ నిపుణులు, మాజీ అధికారుల నుంచి కొత్తగా అభ్యంతరాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. రిజిస్ట్రేషన్ దశలోనే ఆస్తి లావాదేవీలు నిలిచిపోతున్నాయని, జాబితా రూపొందించిన విధానం, సవరణ ప్రక్రియపై ప్రభుత్వం తక్షణ స్పష్టత ఇవ్వాలని వారు బుధవారం హైదరాబాద్లో జరిగిన చర్చలో చెప్పారు.
భూముల రిజిస్ట్రేషన్ సమయంలో ఆస్తి 22ఏ జాబితాలో ఉందని తెలుసుకుంటున్న అనేక మంది ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారని చర్చలో పాల్గొన్న నిపుణులు పేర్కొన్నారు. జాబితా ముందుగానే పబ్లిక్ డొమైన్లో అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల కొనుగోలుదారులు, అమ్మకందారులు ఆర్థిక నష్టాలకు గురయ్యే అవకాశం ఉందని వారు చెప్పారు. ప్రభుత్వం భూములను రక్షించాలనే ఉద్దేశం సమర్థనీయమే అయినా, చట్టపరమైన ప్రక్రియ స్పష్టంగా, పారదర్శకంగా, అప్పీల్కు అనుకూలంగా ఉండాలని వారు అభిప్రాయపడ్డారు.
న్యాయవాది టి. రఘురాం బుధవారం జరిగిన చర్చలో మాట్లాడుతూ, “పొరపాటు జరిగితే దాన్ని సరిదిద్దొచ్చు. కానీ ఉద్దేశపూర్వకంగా చేసి తర్వాత ప్రభుత్వం చూసీ చూడనట్టుగా ఉంటే సమస్య తీవ్రం అవుతుంది” అని అన్నారు. 22ఏ కొత్త నిబంధన కాదనే వాదనలో గందరగోళం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు. “రిజిస్ట్రేషన్ యాక్ట్ 1908లో సెక్షన్ 22 మాత్రమే ఉంది. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్లో 1999లో 22ఏ చేర్చారు. తర్వాత 2007లో కొత్త 22ఏను తీసుకొచ్చి 2007 జూన్ 20 నుంచి అమల్లోకి తెచ్చారు” అని ఆయన చెప్పారు.
22ఏ కింద ప్రభుత్వ భూములు, అసైన్డ్ భూములు, వక్ఫ్ భూములు, దేవాదాయ భూములు వంటి ఆస్తులను రిజిస్ట్రేషన్ నిషేధిత జాబితాలో చేర్చే అవకాశం ఉంది. అయితే ఏ ఆస్తి ఎప్పుడు, ఏ ఆధారంతో, ఏ అధికారి ఆదేశంతో జాబితాలోకి వెళ్లిందనే వివరాలు అందుబాటులో లేకపోతే సాధారణ పౌరులకు న్యాయం దూరమవుతుందని నిపుణులు అంటున్నారు. రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయానికి వెళ్లిన తర్వాతే లావాదేవీ నిలిచిపోతే, ముందుగా చెల్లించిన అడ్వాన్స్లు, రుణాలు, కుటుంబ అవసరాల కోసం చేసే అమ్మకాలు సంక్లిష్టమవుతాయని వారు హెచ్చరించారు.
మాజీ రెవెన్యూ అధికారుల అభిప్రాయం ప్రకారం, నిషేధిత జాబితా నిర్వహణలో స్థానిక రెవెన్యూ రికార్డులు, సబ్ రిజిస్ట్రార్ డేటా, భూ సర్వే వివరాలు సరిపోలడం కీలకం. ఒకే సర్వే నంబర్లో దశాబ్దాలుగా ప్లాట్లు, అపార్ట్మెంట్లు, ఇళ్లు ఏర్పడిన సందర్భాల్లో ఒకే నిర్ణయం అనేక కుటుంబాలపై ప్రభావం చూపవచ్చని వారు చెప్పారు. వివాదాస్పద లేదా ప్రభుత్వ హక్కు ఉన్న భూములను రక్షించడంలో ఎవరూ అభ్యంతరం చెప్పడం లేదని, కానీ నిజమైన యజమానుల ఆస్తి హక్కులు నిలిచిపోకుండా ముందస్తు పరిశీలన అవసరమని వారు పేర్కొన్నారు.
HIGHLIGHTS
- 22ఏపై బుధవారం హైదరాబాద్లో నిపుణుల చర్చ
- 2007 జూన్ 20 నుంచి కొత్త 22ఏ అమలు
- పబ్లిక్ డొమైన్లో పూర్తి జాబితా కోరిన నిపుణులు
- అప్పీల్ ప్రక్రియ స్పష్టంగా ఉండాలని సూచన
చర్చలో పాల్గొన్న హనుమంతరావు మాట్లాడుతూ, “రిజిస్ట్రేషన్కు వెళ్లేంత వరకు ఆస్తి నిషేధిత జాబితాలో ఉందో లేదో ప్రజలకు తెలియకపోవడం ప్రధాన సమస్య” అని అన్నారు. డిజిటల్ వ్యవస్థలో జాబితా చేరిన తర్వాత అది ఏ స్థాయిలో పరిశీలించబడిందన్నది పౌరులకు తెలియాలని ఆయన చెప్పారు. మరో పాల్గొనేవారు అశోక్ మాట్లాడుతూ, “పారదర్శకత లేకపోతే ఈ ప్రక్రియ అవినీతికి దారులు తెరుస్తుంది. కిందిస్థాయి నుంచి పైస్థాయి వరకు అనవసర ప్రభావం ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది” అని అన్నారు.
భూమి హక్కు ప్రాథమిక హక్కు కాకపోయినా రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 300ఏ కింద చట్టపరమైన హక్కుగా కొనసాగుతుందని రఘురాం గుర్తుచేశారు. “చట్టం సూచించిన ప్రక్రియ లేకుండా పౌరుడిని అతని ఆస్తి నుంచి దూరం చేయలేరు” అని ఆయన అన్నారు. నిషేధిత జాబితాలో చేర్చడం, తొలగించడం, అభ్యంతరాల విచారణ, తుది ఉత్తర్వుల జారీ వంటి దశలపై ప్రభుత్వం స్పష్టమైన విధానం ప్రకటిస్తే వివాదాలు తగ్గుతాయని న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడ్డారు.
సామాజిక, కుటుంబ అవసరాల కోసం ఆస్తి అమ్ముకునే పౌరులు ఈ సమస్యతో తీవ్ర ఇబ్బంది పడే అవకాశముందని పాల్గొన్నవారు చెప్పారు. వైద్య చికిత్స, పిల్లల చదువు, వివాహం, రుణాల చెల్లింపుల కోసం భూమి లేదా ఇల్లు అమ్మే సందర్భాల్లో రిజిస్ట్రేషన్ నిలిచిపోతే ప్రత్యామ్నాయం లేక ప్రజలు అధికారుల చుట్టూ తిరగాల్సి వస్తోందని వారు పేర్కొన్నారు. సమస్య పరిష్కారానికి తహసీల్దార్, జిల్లా కలెక్టర్, రిజిస్ట్రేషన్ శాఖల మధ్య సమన్వయం ఉండాలని సూచించారు.
ప్రభుత్వం తన భూములను కాపాడే బాధ్యతతో పాటు పౌరుల చట్టబద్ధ హక్కులను పరిరక్షించే బాధ్యత కూడా కలిగి ఉందని చర్చలో అభిప్రాయం వ్యక్తమైంది. ఇప్పటికే నివాస గృహాలు, లేఅవుట్లు, అపార్ట్మెంట్లు ఉన్న భూములను ఒకే దెబ్బకు నిషేధిత జాబితాలో పెట్టడం ముందు విస్తృత విచారణ అవసరమని నిపుణులు చెప్పారు. భూమి రికార్డుల నవీకరణలో టెక్నాలజీ, అవసరమైతే ఏఐ ఆధారిత పరిశీలన ఉపయోగపడవచ్చని, అయితే తుది నిర్ణయం చట్టపరమైన పరిశీలనతోనే ఉండాలని వారు సూచించారు.
ఈ అంశంపై ప్రభుత్వం పూర్తి నిషేధిత జాబితాను పబ్లిక్ డొమైన్లో పెట్టడం, ప్రతి ఆస్తికి కారణం చూపించడం, ఆన్లైన్ అభ్యంతరాల వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేయడం, నిర్దిష్ట గడువులో పరిష్కారం చూపించడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాలనే డిమాండ్ పెరుగుతోంది. రెవెన్యూ, రిజిస్ట్రేషన్ శాఖలు ఈ అంశంపై సమగ్ర మార్గదర్శకాలు విడుదల చేస్తాయా, ఇప్పటికే ప్రభావితమైన లావాదేవీలకు ప్రత్యేక పరిష్కార వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేస్తాయా అన్నది ఇప్పుడు భూయజమానులు గమనిస్తున్న తదుపరి పరిణామం.