22ఏ భూముల వివాదంపై చర్చ వేడెక్కింది
నిషేధిత భూముల జాబితాపై ప్రజలకు నోటీసులు, ఉచిత లీగల్ ఎయిడ్ అవసరమని చర్చలో నిపుణుల అభిప్రాయం
హైదరాబాద్, 2026 ఆగస్టు 19 —
తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లలో 22ఏ నిబంధన కింద భూముల నమోదుపై నెలకొన్న గందరగోళం ఈ వారంలో మళ్లీ ప్రధాన చర్చగా మారింది. రెవెన్యూ రికార్డులు, డిజిటల్ మ్యాపింగ్, సర్వే పొరపాట్ల వల్ల సామాన్య భూ యజమానులు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారని న్యాయ, ప్రజా వ్యవహారాల నిపుణులు తెలిపారు.
ప్రభుత్వ భూములు, దేవాదాయ భూములు, వక్ఫ్ భూములు, అసైన్డ్ భూముల అక్రమ విక్రయాలను నిరోధించడమే 22ఏ నిబంధన ఉద్దేశమని చర్చలో పాల్గొన్న వక్తలు పేర్కొన్నారు. అయితే ఆ నిబంధన అమలులో స్పష్టత లేకపోవడం, ఒకే సర్వే నంబర్లో వ్యక్తిగత భూములు, ప్రభుత్వ భూములు కలిసిపోయినట్లు నమోదు కావడం, పౌరులకు ముందస్తు సమాచారం ఇవ్వకుండానే భూములు నిషేధిత జాబితాలో చేరడం వంటి అంశాలు సమస్యను తీవ్రతరం చేశాయని వారు అన్నారు. “ప్రభుత్వ భూములు రక్షించడానికే ఈ 22ఏ నిబంధన. ఆ చట్టం తప్పు కాదు; కానీ రెవెన్యూ రికార్డులు, డిజిటల్ మ్యాపింగ్, సర్వే పొరపాట్లు, పరిపాలన నిర్లక్ష్యం ఈ పరిస్థితికి దారితీసాయి,” అని చర్చలో పాల్గొన్న కేఎస్ ప్రసాద్ అన్నారు.
భూములపై నిషేధం విధించే ముందు యజమానులకు నోటీసులు ఇచ్చి, వారి అభ్యంతరాలు విని, రికార్డులను ధ్రువీకరించాల్సిన అవసరం ఉందని న్యాయవాదులు అభిప్రాయపడ్డారు. సబ్ రిజిస్ట్రార్ కార్యాలయాలకు వెళ్లిన తర్వాత లేదా కోర్టు ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత మాత్రమే భూమి 22ఏ జాబితాలో ఉందని చెప్పడం పౌరులకు ఆర్థిక, మానసిక భారం కలిగిస్తోందని వారు చెప్పారు. ఒక వ్యవహారంలో కొనుగోలు ఒప్పందం, సివిల్ కోర్టు డిక్రీ పూర్తయ్యాక స్టాంప్ విలువ నిర్ణయ దశలో భూమి నిషేధిత జాబితాలో ఉందని తెలియజేసిన ఉదంతాన్ని న్యాయవాది వివరించారు. “4 సంవత్సరాలు కోర్టు చుట్టూ తిరిగి, ఖర్చులు పెట్టిన తర్వాత ఆఖర్లో 22ఏలో ఉందని చెబితే బాధ్యత ఎవరిది,” అని ఆయన ప్రశ్నించారు.
తెలంగాణ రెవెన్యూ, స్టాంప్స్ అండ్ రిజిస్ట్రేషన్స్ మంత్రి పొంగులేటి శ్రీనివాస్ రెడ్డి, ఆంధ్రప్రదేశ్ రెవెన్యూ మంత్రి అనగాని సత్యప్రసాద్ ఇప్పటికే ఈ అంశంపై స్పష్టత ఇచ్చేందుకు ప్రయత్నించారని చర్చలో యాంకర్ పేర్కొన్నారు. అధికారికంగా సమస్య లేదని ప్రభుత్వ వర్గాలు చెబుతున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో ప్రజల నుంచి పెద్దఎత్తున ఫిర్యాదులు వస్తున్నాయని చర్చలో పాల్గొన్నవారు అన్నారు. “క్షేత్రస్థాయిలో చూస్తే చాలా మంది బాధితులు ఫోన్లు చేసి, తమ భూములు 22ఏలో ఉన్నాయని చెబుతున్నారు,” అని చర్చలో యాంకర్ లక్ష్మి అన్నారు.
HIGHLIGHTS
- 22ఏ ఉద్దేశం ప్రభుత్వ, దేవాదాయ, వక్ఫ్ భూముల రక్షణ
- సర్వే పొరపాట్ల వల్ల వ్యక్తిగత భూములపై ప్రభావం
- బాధితులకు ఉచిత లీగల్ ఎయిడ్ ఇవ్వాలన్న డిమాండ్
- నోటీసులు లేకుండా భూముల జాబితా చేర్పుపై అభ్యంతరం
నిషేధిత భూముల జాబితాలో చేరిన వ్యక్తిగత భూముల సమస్యను పరిష్కరించేందుకు ప్రత్యేక పరిశీలన వ్యవస్థ అవసరమని నిపుణులు సూచించారు. ఒకే సర్వే నంబర్లోని మొత్తం విస్తీర్ణాన్ని నిషేధితంగా చూపకుండా, వాస్తవంగా ఏ భాగం ప్రభుత్వ లేదా ఇతర రక్షిత కేటగిరీకి చెందుతుందో ఖచ్చితంగా గుర్తించాలన్నారు. భూమి ఒక భాగం మాత్రమే వివాదాస్పదమైతే మొత్తం లావాదేవీ నిలిపివేయడం సరైన పద్ధతి కాదని వారు అభిప్రాయపడ్డారు. రిజిస్ట్రేషన్, మ్యూటేషన్, మున్సిపల్ అనుమతులు, లేఅవుట్ ఆమోదాలు ఇచ్చిన తర్వాత భూమి ప్రభుత్వ భూమి అని చెప్పడం పరిపాలనా బాధ్యత ప్రశ్నను లేవనెత్తుతోందని కేఎస్ ప్రసాద్ అన్నారు.
ఈ అంశంపై ప్రభుత్వాలు శాఖల మధ్య సమన్వయంతో రాష్ట్రవ్యాప్త భూ సర్వే చేపట్టాలని వక్తలు సూచించారు. రెవెన్యూ, రిజిస్ట్రేషన్, మున్సిపల్, స్థానిక సంస్థల రికార్డులు ఒకే డేటాబేస్లో సరిపోల్చి, తప్పుల జాబితాను ప్రజలకు అందుబాటులో పెట్టాలని అన్నారు. బాధితులపై మొత్తం భారాన్ని మోపకుండా, తప్పు నమోదుకు కారణమైన అధికారుల బాధ్యతను కూడా పరిశీలించాలని డిమాండ్ చేశారు. “ప్రజాస్వామ్యంలో వ్యక్తిగత భూ హక్కులు రక్షించాల్సిందే. ప్రభుత్వ భూములు కాపాడటం తప్పు కాదు; కానీ వ్యక్తిగత హక్కులను హరించకూడదు,” అని చర్చలో పాల్గొన్న న్యాయవాది అన్నారు.
బాధితులకు ఉచిత లీగల్ ఎయిడ్ ఇవ్వాలన్న డిమాండ్ కూడా ముందుకు వచ్చింది. 22ఏ జాబితాలో భూములు చేరినవారు కోర్టులకు వెళ్లాల్సి వస్తే ఖర్చులు భరించడం చిన్న, మధ్య తరగతి కుటుంబాలకు కష్టమవుతోందని వక్తలు పేర్కొన్నారు. నోటీసులు, విచారణ, రికార్డు సవరణల కోసం జిల్లా స్థాయిలో ప్రత్యేక కమిటీలు ఏర్పాటు చేయాలని సూచించారు. సంబంధిత భూమిపై హక్కుల పత్రాలు, పాత రిజిస్ట్రేషన్లు, పన్ను చెల్లింపులు, మ్యూటేషన్ రికార్డులు పరిశీలించి నిర్ణయం తీసుకోవాలని చెప్పారు.
రియల్ ఎస్టేట్ రంగంపైనా ఈ సమస్య ప్రభావం చూపుతోందని చర్చలో పేర్కొన్నారు. రిజిస్ట్రేషన్ చివరి దశలో లావాదేవీలు నిలిచిపోవడంతో కొనుగోలుదారులు, విక్రేతలు, డెవలపర్లు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారని చెప్పారు. ప్రభుత్వ ఆదాయంపైనా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని, స్టాంప్ డ్యూటీ, రిజిస్ట్రేషన్ చార్జీల రూపంలో వచ్చే ఆదాయం తగ్గవచ్చని పరిశ్రమ వర్గాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. అయితే ప్రభుత్వ భూముల రక్షణ లక్ష్యం బలహీనపడకుండా, నిజమైన వ్యక్తిగత హక్కుల సమస్యలకు పరిష్కారం చూపే విధానమే అవసరమని నిపుణులు అన్నారు.
ఇకపై రెండు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు 22ఏ జాబితాల పునఃపరిశీలన, ఫిర్యాదుల పరిష్కారం, శాఖల సమన్వయం, బాధితులకు న్యాయ సహాయం వంటి అంశాలపై తీసుకునే నిర్ణయాలపై దృష్టి నెలకొంది. రెవెన్యూ శాఖలు స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు జారీ చేస్తేనే భూ లావాదేవీలపై ఉన్న అనిశ్చితి తగ్గుతుందని వక్తలు పేర్కొన్నారు.