లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీ బ్లాక్ మాస్ ఎగుమతులపై భారత్ నిషేధం
దేశీయ రీసైక్లింగ్, క్రిటికల్ మినరల్స్ రికవరీని పెంచేందుకే నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు కేంద్ర వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది
లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీల నుంచి ఉత్పత్తి అయ్యే బ్లాక్ మాస్ ఎగుమతులను భారత్ నిషేధించింది. దేశంలోనే ప్రాసెసింగ్ పెంచి, లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్, మాంగనీస్ వంటి క్రిటికల్ మినరల్స్ రికవరీని బలోపేతం చేయడమే లక్ష్యమని కేంద్ర వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ బుధవారం తెలిపింది.
డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ ఫారిన్ ట్రేడ్ నవంబర్ 10న జారీ చేసిన నోటిఫికేషన్‌లో లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీ బ్లాక్ మాస్ ఎగుమతి విధానాన్ని ‘ఫ్రీ’ నుంచి ‘ప్రొహిబిటెడ్’గా మార్చింది. ఈ నిర్ణయం తక్షణమే అమల్లోకి వచ్చిందని, తదుపరి ఆదేశాలు వచ్చే వరకు కొనసాగుతుందని అధికారులు తెలిపారు. వాడిన లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీలు, తయారీ సమయంలో ఏర్పడే వ్యర్థాలను శ్రెడ్ చేసిన తర్వాత పెద్ద లోహ, ప్లాస్టిక్ భాగాలను తొలగిస్తే లభించే పొడి తరహా పదార్థాన్నే బ్లాక్ మాస్‌గా పరిగణిస్తారు.
విద్యుత్ వాహనాలు, ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్స్, ఎలక్ట్రానిక్స్, పునరుత్పాదక ఇంధన టెక్నాలజీలకు అవసరమైన ఖనిజాలు ఇందులో తిరిగి పొందగల పరిమాణంలో ఉంటాయి. దేశంలో బ్యాటరీ వ్యర్థాల రీసైక్లింగ్ సామర్థ్యం పెరిగినప్పటికీ, ముడి పదార్థాల కొరత కారణంగా ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు పూర్తి సామర్థ్యంతో నడవడం లేదని వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది. దేశీయంగా ఉత్పత్తి అవుతున్న బ్లాక్ మాస్ విదేశీ మార్కెట్లకు మళ్లిపోవడం వల్ల భారత రీసైక్లర్లు కొందరు అదే పదార్థాన్ని దిగుమతి చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడిందని మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది.
“దేశీయంగా లభించే బ్లాక్ మాస్‌ను దేశంలోనే ప్రాసెస్ చేయడం క్రిటికల్ మినరల్స్ భద్రతకు అవసరం,” అని వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ బుధవారం తెలిపింది. “ఈ చర్య దేశీయ రీసైక్లింగ్, రిఫైనింగ్ యూనిట్లకు ఫీడ్‌స్టాక్ లభ్యతను మెరుగుపరుస్తుంది,” అని మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది. ఎగుమతి నిషేధంతో ప్రస్తుత ప్లాంట్ల సామర్థ్య వినియోగం పెరుగుతుందని, కొత్త పెట్టుబడులు, ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతాయని ప్రభుత్వం అంచనా వేస్తోంది.
ప్రభుత్వం తీసుకున్న తాజా నిర్ణయం దేశం దిగుమతులపై ఆధారాన్ని తగ్గించాలన్న విస్తృత విధానంలో భాగంగా ఉంది. లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్, మాంగనీస్ వంటి ఖనిజాలకు ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులు పరిమిత దేశాలపై ఆధారపడి ఉండటంతో, దేశీయ రికవరీ సామర్థ్యానికి ప్రాధాన్యం పెరిగింది. బ్యాటరీ రీసైక్లింగ్ ద్వారా తిరిగి పొందిన ఖనిజాలు ఎలక్ట్రిక్ వాహన పరిశ్రమకు, గ్రిడ్ స్థాయి బ్యాటరీల తయారీకి, వినియోగ ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగానికి కీలకంగా మారుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో బ్లాక్ మాస్‌ను సాధారణ వ్యర్థంగా కాకుండా విలువైన ముడి పదార్థంగా పరిగణించాలని కేంద్రం చూస్తోంది.
HIGHLIGHTS
- నవంబర్ 10న డీజీఎఫ్‌టీ నోటిఫికేషన్ జారీ
- ఎగుమతి విధానం ‘ఫ్రీ’ నుంచి ‘ప్రొహిబిటెడ్’కు మార్పు
- లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్ రికవరీ లక్ష్యం
- దేశీయ రీసైక్లర్లకు ఫీడ్‌స్టాక్ లభ్యత పెంపు
“బ్లాక్ మాస్ ఎగుమతులు విలువైన వనరులను విదేశీ మార్కెట్లకు మళ్లిస్తున్నాయి,” అని వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది. “దేశీయ రీసైక్లర్లు తమ ప్రాసెసింగ్ అవసరాల కోసం కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ పదార్థాన్ని దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వచ్చింది,” అని మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది. ఈ పరిస్థితిని సరిచేయడమే నిషేధం ప్రధాన ఉద్దేశమని అధికారులు తెలిపారు. దిగుమతి ఖర్చులు, విదేశీ మారక వ్యయం, సరఫరా ఆలస్యాలను తగ్గించడంలో ఈ చర్య ఉపయోగపడుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
బ్యాటరీ రీసైక్లింగ్ కంపెనీలకు ఈ నిర్ణయం తక్షణ ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటివరకు బ్లాక్ మాస్‌ను ఎగుమతి చేస్తూ వచ్చిన వ్యాపారులు దేశీయ రిఫైనర్లు, రీసైక్లర్లతో కొత్త సరఫరా ఒప్పందాలు చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. దేశీయ యూనిట్లకు ముడి పదార్థం పెరిగితే, రికవరీ ప్రక్రియలు నిరంతరాయంగా సాగుతాయని పరిశ్రమ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. అయితే ప్రాసెసింగ్ ప్రమాణాలు, పర్యావరణ అనుమతులు, భద్రతా నిబంధనలను కచ్చితంగా అమలు చేయడం కూడా కీలకమని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
ఈ నిర్ణయం అమలులో కస్టమ్స్, డీజీఎఫ్‌టీ, పరిశ్రమలకు చెందిన అనుసరణ వ్యవస్థలు కీలకంగా మారనున్నాయి. ఎగుమతి ఒప్పందాలు ఇప్పటికే కుదిరి ఉంటే వాటి స్థితి, పోర్టుల వద్ద నిలిచిన సరకు నిర్వహణ, హార్మనైజ్డ్ కోడ్‌ల కింద వర్గీకరణ వంటి అంశాలపై వ్యాపారులు అధికారుల నుంచి మరింత స్పష్టత కోరే అవకాశం ఉంది. తదుపరి ఆదేశాలు వచ్చే వరకు నిషేధం కొనసాగుతుందని నోటిఫికేషన్ పేర్కొనడంతో, తక్షణంగా ఎగుమతుల కోసం కొత్త అనుమతులు లభించే అవకాశం లేదని అధికారులు సూచించారు.
భారత్‌లో ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల వినియోగం, బ్యాటరీ తయారీ, పునరుత్పాదక ఇంధన నిల్వ అవసరాలు పెరుగుతున్న సమయంలో ఈ నిర్ణయం వచ్చింది. దేశంలో ఉత్పత్తి అయ్యే వాడిన బ్యాటరీలు రాబోయే సంవత్సరాల్లో మరింత పెరగనున్నాయని పరిశ్రమ అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఆ వ్యర్థ ప్రవాహాన్ని సేకరించి, శాస్త్రీయంగా ప్రాసెస్ చేసి, విలువైన ఖనిజాలను తిరిగి సరఫరా గొలుసులోకి తీసుకురావడం ప్రభుత్వ విధాన లక్ష్యంగా మారింది. బ్లాక్ మాస్ ఎగుమతుల నిషేధం ఆ వ్యవస్థకు ముడి పదార్థాల అందుబాటును నిర్ధారించే తొలి దశగా పరిగణించబడుతోంది.
తదుపరి దశలో దేశీయ రీసైక్లర్లు తమ సామర్థ్య వినియోగం, పెట్టుబడి ప్రణాళికలను ప్రభుత్వానికి తెలియజేసే అవకాశం ఉంది. వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ, డీజీఎఫ్‌టీ అమలు పరిస్థితిని సమీక్షించి అవసరమైన వివరణలు జారీ చేయవచ్చు. పరిశ్రమకు ప్రధానంగా ఎదురు చూడాల్సింది నిషేధం అమలుపై స్పష్టీకరణలు, దేశీయ కొనుగోలు వ్యవస్థ, రీసైక్లింగ్ ప్రమాణాలపై కేంద్రం తీసుకునే తదుపరి నిర్ణయాలే.