1. భారత్ వస్తు ఎగుమతుల్లో రికార్డు స్థాయి
2026 అక్టోబర్‌లో భారత వస్తు ఎగుమతులు సుమారు 49.47 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు చేరుకున్నాయి. గత ఏడాదితో పోలిస్తే గణనీయమైన వృద్ధి నమోదైంది. సేవల ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి. ఎగుమతుల వైవిధ్యీకరణ, వాణిజ్య సమతుల్యత, విదేశీ మారకద్రవ్య ఆదాయం వంటి అంశాల పరంగా ఇది ముఖ్యమైన పరిణామం.
2. భారత్–అమెరికా వాణిజ్య చర్చలు
కొనసాగుతున్న వాణిజ్య చర్చల్లో భాగంగా భారత్‌కు తులనాత్మకంగా అనుకూలమైన సుంకాల విధానాన్ని పరిశీలిస్తామని అమెరికా హామీ ఇచ్చినట్లు సమాచారం. ఈ పరిణామం భారత ఉత్పత్తులకు అమెరికా మార్కెట్‌లో లభించే అవకాశాలు, అంతర్జాతీయ పోటీతత్వం, వ్యూహాత్మక ఆర్థిక సంబంధాలపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
3. లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీ బ్లాక్ మాస్ ఎగుమతులపై నిషేధం
లిథియం-అయాన్ బ్యాటరీల రీసైక్లింగ్ ప్రక్రియలో లభించే బ్లాక్ మాస్ (Black Mass) ఎగుమతులను భారత్ నిషేధించింది. ఇందులో లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్, మాంగనీస్ వంటి విలువైన లోహాలను తిరిగి పొందే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ ముడి పదార్థాలను దేశీయంగా నిలుపుకోవడం ద్వారా బ్యాటరీ తయారీ, కీలక ఖనిజాల భద్రత, వృత్తాకార ఆర్థిక వ్యవస్థ (Circular Economy) బలోపేతం కావచ్చు.
4. గ్లోబల్ కార్బన్ బడ్జెట్ 2026
తాజా గ్లోబల్ కార్బన్ బడ్జెట్ అంచనా ప్రకారం, 2026లో ప్రపంచ శిలాజ ఇంధనాల వినియోగం వల్ల వెలువడే కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO₂) ఉద్గారాలు తగ్గే అవకాశం ఉంది. అయితే భారత్‌లో ఉద్గారాలు పెరుగుతాయని అంచనా వేశారు. అభివృద్ధి అవసరాలు, పెరుగుతున్న ఇంధన డిమాండ్, కర్బన ఉద్గారాల తగ్గింపు మధ్య సమతుల్యత సాధించాల్సిన సవాలును ఇది తెలియజేస్తుంది.
5. బలమైన ఎల్ నినో పరిస్థితులపై హెచ్చరిక
అమెరికా జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలన సంస్థ (NOAA) ప్రస్తుత ఎల్ నినో పరిస్థితులు 2027 మార్చి వరకు బలంగా లేదా అత్యంత బలంగా కొనసాగవచ్చని హెచ్చరించింది. ఇది 1950 తర్వాత నమోదయ్యే అత్యంత బలమైన ఎల్ నినో పరిస్థితుల్లో ఒకటిగా మారే అవకాశం ఉందని అంచనా. భారత రుతుపవనాలపై ప్రభావం, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, వ్యవసాయ నష్టాలు, వర్షపాతం అస్థిరత వంటి పరిణామాలు సంభవించవచ్చు.
6. మత్స్య-6000 లోతైన సముద్ర పరీక్ష
భారత్ అభివృద్ధి చేస్తున్న మనుషులతో ప్రయాణించే లోతైన సముద్ర జలాంతర్గామి మత్స్య-6000 (Matsya-6000) 2027 ప్రారంభంలో బంగాళాఖాతంలో 500 మీటర్ల లోతు వరకు ప్రయోగాత్మకంగా వెళ్లే అవకాశం ఉంది. ఇది కేంద్ర ప్రభుత్వ **డీప్ ఓషన్ మిషన్**లో భాగం. లోతైన సముద్ర అన్వేషణ, సముద్ర వనరుల అధ్యయనం, స్వదేశీ సముద్ర సాంకేతికత అభివృద్ధి ఈ మిషన్ ప్రధాన లక్ష్యాలు.
7. పేటీఎం వాలెట్ వ్యాపారానికి ఆర్‌బీఐ అనుమతి
పేటీఎం వాలెట్ వ్యాపారాన్ని తిరిగి ప్రారంభించేందుకు భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) షరతులతో కూడిన సూత్రప్రాయ అనుమతి ఇచ్చినట్లు సమాచారం. ప్రీపెయిడ్ పేమెంట్ ఇన్‌స్ట్రుమెంట్స్ (PPI), డిజిటల్ చెల్లింపులు, ఆర్థిక రంగ నియంత్రణ, వినియోగదారుల రక్షణ వంటి అంశాల పరంగా ఈ పరిణామం ముఖ్యమైనది.
8. ఇస్లామిక్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్‌పై UAPA నిషేధం పొడిగింపు
జకీర్ నాయక్‌తో సంబంధం ఉన్న ఇస్లామిక్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్‌పై కేంద్ర ప్రభుత్వం చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపాల నిరోధక చట్టం (UAPA) కింద విధించిన నిషేధాన్ని మరో ఐదేళ్ల పాటు పొడిగించినట్లు సమాచారం. చట్టవిరుద్ధ సంస్థల గుర్తింపు, జాతీయ భద్రత, నిషేధిత సంస్థలపై న్యాయ సమీక్ష వంటి అంశాలను ఈ పరిణామం గుర్తుచేస్తుంది.
9. సుప్రీంకోర్టు నిర్మాణంలో సంస్కరణలపై చర్చ
ప్రత్యేక రాజ్యాంగ న్యాయస్థానం (Constitutional Court), ప్రాంతీయ అప్పీళ్ల న్యాయస్థానాలు (Regional Courts of Appeal) ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రతిపాదనతో సుప్రీంకోర్టులో పెరుగుతున్న కేసుల భారం, న్యాయప్రాప్తిపై చర్చ మళ్లీ ప్రారంభమైంది.
ఈ అంశంలో ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ నిబంధనలు:
- ఆర్టికల్ 124: సుప్రీంకోర్టు ఏర్పాటు, న్యాయమూర్తుల నియామకానికి సంబంధించిన నిబంధనలు.
- ఆర్టికల్ 136: సుప్రీంకోర్టుకు ప్రత్యేక అనుమతితో అప్పీల్ స్వీకరించే అధికారం.
- రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానం, న్యాయవ్యవస్థ నిర్మాణం, న్యాయప్రాప్తి వంటి అంశాలు కూడా కీలకం.
10. భారత్–బంగ్లాదేశ్ కాన్సులర్ చర్చల వాయిదా
భారత్, బంగ్లాదేశ్ మధ్య జరగాల్సిన కాన్సులర్ స్థాయి చర్చలు వాయిదా పడ్డాయి. ఇరు దేశాలకు అనుకూలమైన మరో తేదీలో ఈ చర్చలను నిర్వహించనున్నారు. ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు, సరిహద్దు నిర్వహణ, దౌత్యపరమైన సంప్రదింపుల ప్రాధాన్యాన్ని ఈ పరిణామం తెలియజేస్తుంది.
11. మనీలాలో క్వాడ్ నేతల శిఖరాగ్ర సమావేశం
భారత్, అమెరికా, జపాన్, ఆస్ట్రేలియా సభ్య దేశాలుగా ఉన్న క్వాడ్ (QUAD) నేతలు ఫిలిప్పీన్స్ రాజధాని మనీలాలో ప్రాంతీయ దౌత్య సమావేశాల సందర్భంగా భేటీ కానున్నట్లు సమాచారం. సముద్ర భద్రత, కీలక ఖనిజాలు, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో స్థిరత్వం ఈ నాలుగు దేశాల సహకారంలో ప్రధాన అంశాలు.
12. మిత్ర శక్తి 2026 సంయుక్త సైనిక విన్యాసాలు
భారత్‌కు చెందిన 170 మంది సైనికుల బృందం మిత్ర శక్తి 2026 సంయుక్త సైనిక విన్యాసాల 12వ సంచికలో పాల్గొనేందుకు శ్రీలంకకు బయలుదేరింది. ఉగ్రవాద వ్యతిరేక కార్యకలాపాలు, తిరుగుబాట్లను ఎదుర్కొనే చర్యలు, పాక్షిక పట్టణ ప్రాంతాల్లో సంయుక్త సైనిక ఆపరేషన్లు ఈ విన్యాసాల ప్రధాన లక్ష్యాలు.
13. భారత భూగర్భ LPG నిల్వ సామర్థ్యం
మంగళూరులో నిర్మించిన దేశంలోనే అతిపెద్ద భూగర్భ ఎల్పీజీ నిల్వ గుహను జాతికి అంకితం చేశారు. దీని నిల్వ సామర్థ్యం 80,000 మెట్రిక్ టన్నులు. పైప్‌లైన్ ద్వారా దీనిని న్యూ మంగళూరు పోర్టుతో అనుసంధానించారు. ఎల్పీజీ సరఫరా స్థిరత్వం, వ్యూహాత్మక ఇంధన నిల్వలు, జాతీయ ఇంధన భద్రతకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
14. భారత్ పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యం
2026 అక్టోబర్ నాటికి భారత్ మొత్తం స్థాపిత విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం సుమారు 560 గిగావాట్లకు చేరుకున్నట్లు సమాచారం. ఇందులో శిలాజేతర ఇంధన వనరుల వాటా సుమారు 55 శాతంగా ఉంది. సౌర విద్యుత్, పవన విద్యుత్, జలవిద్యుత్, అణు విద్యుత్ రంగాల అభివృద్ధి భారత ఇంధన పరివర్తనలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
15. క్షయవ్యాధి నిధుల కొరతపై WHO హెచ్చరిక
క్షయవ్యాధి (Tuberculosis – TB) నివారణ, నిర్ధారణ, చికిత్స కార్యక్రమాలకు అవసరమైన నిధుల కొరతపై ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. భారత్‌లో జాతీయ క్షయవ్యాధి నిర్మూలన కార్యక్రమం (National TB Elimination Programme) అమలు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా క్షయవ్యాధి మహమ్మారిని అంతం చేయాలనే లక్ష్యం ఈ అంశంతో ముడిపడి ఉన్నాయి.
16. క్యాన్సర్ మందుల ధరలపై NPPA ఆదేశాలు
137 క్యాన్సర్ నిరోధక ఔషధాలకు సవరించిన ధరలను కచ్చితంగా అమలు చేయాలని జాతీయ ఔషధ ధరల నియంత్రణ సంస్థ (NPPA) ఆదేశించింది. మందుల ధరల నియంత్రణ, అత్యవసర ఔషధాల అందుబాటు, ఆరోగ్య సంరక్షణ ఖర్చుల తగ్గింపు, ప్రజారోగ్య విధానాల పరంగా ఈ నిర్ణయం ముఖ్యమైనది.
17. ప్రపంచ మధుమేహ దినోత్సవం
ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ 14న ప్రపంచ మధుమేహ దినోత్సవం (World Diabetes Day) నిర్వహిస్తారు. 2026–27 సంవత్సరానికి “Early Action on Diabetes” అనే ఇతివృత్తాన్ని ప్రకటించినట్లు సమాచారం. మధుమేహాన్ని ముందుగానే గుర్తించడం, నివారణ చర్యలు, సకాలంలో చికిత్స అందించడం ఈ ప్రచారం ప్రధాన ఉద్దేశాలు. భారత్‌లో మధుమేహం, ప్రీ-డయాబెటిస్ సమస్యలు ప్రజారోగ్యానికి ముఖ్యమైన సవాళ్లుగా ఉన్నాయి.
18. లోనార్ బిలం – భౌగోళిక వారసత్వం
మహారాష్ట్రలోని లోనార్ బిలం (Lonar Crater) అంతర్జాతీయ భౌగోళిక వారసత్వ చర్చల్లో ప్రాధాన్యం పొందింది. ఉల్కాపాతం కారణంగా బసాల్ట్ శిలల్లో ఏర్పడిన ఈ బిలం భౌగోళిక శాస్త్రం, ప్రత్యేక పర్యావరణ వ్యవస్థలు, ప్రకృతి పరిరక్షణ పరంగా ఎంతో ముఖ్యమైనది.
19. విదేశీ విరాళాల నియంత్రణ సవరణ బిల్లు 2026
విదేశీ విరాళాల నియంత్రణ సవరణ బిల్లు, 2026పై పార్లమెంటరీ కమిటీ పరిశీలన జరుపుతోంది. విదేశీ నిధుల స్వీకరణ, వాటి వినియోగంలో పారదర్శకత, స్వచ్ఛంద సంస్థల నియంత్రణ, పౌర సమాజ సంస్థల స్వేచ్ఛ వంటి అంశాలపై ఈ బిల్లు చర్చకు దారితీసింది. విదేశీ విరాళాల నియంత్రణ చట్టం (FCRA) నిబంధనలను కూడా ఈ సందర్భంగా అధ్యయనం చేయాలి.
20. నకిలీ కోర్టు ఉత్తర్వులతో వెబ్‌సైట్లను బ్లాక్ చేయడం
నకిలీ కోర్టు ఉత్తర్వులను ఉపయోగించి 129 బెట్టింగ్ వెబ్‌సైట్లను బ్లాక్ చేసినట్లు వెలుగులోకి వచ్చిన ఘటన డిజిటల్ పాలనలో తీవ్రమైన ఆందోళనలను కలిగించింది. ఆన్‌లైన్ కంటెంట్‌ను తొలగించడం లేదా వెబ్‌సైట్లను నిలిపివేయడం వంటి చర్యల్లో ఉత్తర్వుల ప్రామాణికతను ధృవీకరించడం, అధికారుల జవాబుదారీతనం, పారదర్శకత, న్యాయపరమైన రక్షణలు ఎంతో ముఖ్యమైనవి.