1. ప్రపంచ అభివృద్ధి నివేదిక–2026: కృత్రిమ మేధస్సు
ప్రపంచ బ్యాంకు విడుదల చేసిన ప్రపంచ అభివృద్ధి నివేదిక–2026లో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు కృత్రిమ మేధస్సు (AI) ద్వారా ప్రయోజనాలు పొందే మార్గాలను పరిశీలించారు. అందుబాటులో ఉన్న తక్కువ ఖర్చు సాంకేతిక సాధనాలను స్వీకరించడం, స్థానిక అవసరాలకు అనుగుణంగా వాటిని మార్చుకోవడం, స్వదేశీ సాంకేతిక సామర్థ్యాలను అభివృద్ధి చేయడం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, నైపుణ్యాభివృద్ధి, బాధ్యతాయుత నియంత్రణ, సాంకేతికత అందరికీ అందుబాటులో ఉండటం కీలకం.
2. పీఎం-సేతు: ఐటీఐల ఆధునికీకరణ
పీఎం-సేతు (PM-SETU) కార్యక్రమంలో భాగంగా మహారాష్ట్ర, ఒడిశా, జమ్మూ కశ్మీర్‌లలోని ఐదు పారిశ్రామిక శిక్షణ సంస్థల (ITIs) క్లస్టర్లకు రూ.1,194.92 కోట్ల విలువైన పెట్టుబడి ప్రణాళికలు ఆమోదం పొందాయి. హబ్‌-అండ్‌-స్పోక్‌ విధానం ద్వారా ప్రధాన శిక్షణ సంస్థలను ఇతర సంస్థలు, పరిశ్రమల భాగస్వాములతో అనుసంధానిస్తారు. దీనివల్ల ప్రాయోగిక శిక్షణ, ఉద్యోగాలకు అవసరమైన నైపుణ్యాలు మెరుగుపడతాయి.
3. పీఎం-అజయ్, ఆదర్శ గ్రామాలు
ప్రధానమంత్రి అనుసూచిత జాతుల అభ్యుదయ యోజన (PM-AJAY) కింద 18,093 గ్రామాలను ఆదర్శ గ్రామాలుగా ప్రకటించినట్లు సమాచారం. అనుసూచిత జాతుల సామాజిక, ఆర్థిక అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం ఈ పథకం లక్ష్యం. మౌలిక సదుపాయాలు, విద్య, నైపుణ్యాభివృద్ధి, జీవనోపాధి అవకాశాల కల్పనకు ఇందులో ప్రాధాన్యత ఇస్తారు.
4. అఖిల భారత ఆయుర్వేద సంస్థ డిజిటల్ కార్యక్రమాలు
అఖిల భారత ఆయుర్వేద సంస్థ (AIIA) ఆయుష్ స్టార్టప్‌లు, వ్యాపారవేత్తలు, వైద్యపరమైన అంచనాలు, ఆవిష్కరణలకు మద్దతుగా డిజిటల్ వేదికలను ప్రవేశపెట్టింది. సంప్రదాయ వైద్య విధానాలను ఆధునిక డిజిటల్ సేవలు, పరిశోధన, సంస్థాగత సహకారంతో అనుసంధానించడం ఈ కార్యక్రమాల లక్ష్యం.
5. కుఫ్రీ జమునియా ఊదా రంగు బంగాళాదుంప
భారత వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి (ICAR)కు చెందిన కేంద్ర బంగాళాదుంప పరిశోధన సంస్థ ఊదా రంగు గుజ్జు కలిగిన కుఫ్రీ జమునియా రకాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చింది. ఈ బంగాళాదుంపలో ఆంథోసయనిన్లు సహా పోషక పదార్థాలు ఉంటాయి. పంట దిగుబడిని పెంచడంతో పాటు ఆహారంలో పోషక వైవిధ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి ఇటువంటి పంట రకాల అభివృద్ధి ఉపయోగపడుతుంది.
6. భారత్–అమెరికా వాణిజ్య లక్ష్యం
భారత్–అమెరికా ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని మూడేళ్లలో 500 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు మించి పెంచాలనే లక్ష్యాన్ని అమెరికా వ్యక్తం చేసినట్లు సమాచారం. ఇది ప్రకటించిన లక్ష్యం మాత్రమే; సాధించిన వాణిజ్య విలువ కాదు. మార్కెట్ ప్రవేశం, సుంకాలు, పెట్టుబడులు, సరఫరా గొలుసుల సహకారం ఈ లక్ష్య సాధనలో కీలకం.
7. భారతదేశంలో బొగ్గు నిల్వల పరిస్థితి
2026 అక్టోబర్ 19 నాటికి దేశంలోని 191 బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ కేంద్రాల్లో 96 కేంద్రాల్లో మూడు రోజుల కంటే తక్కువకు సరిపడే బొగ్గు నిల్వలు ఉన్నట్లు సమాచారం. విద్యుత్ డిమాండ్ అంచనా, బొగ్గు ఉత్పత్తి, రవాణా, తగిన ఇంధన నిల్వల నిర్వహణ విద్యుత్ సరఫరా భద్రతకు అత్యంత ముఖ్యమైనవి.
8. భారత్‌లో CAR-T కణ చికిత్స
భారత్ బయోటెక్ అనుబంధ సంస్థ న్యూసెలియన్ థెరప్యూటిక్స్, వీజెన్ బయోతో కలిసి మల్టిపుల్ మైలోమా అనే రక్త క్యాన్సర్ చికిత్సకు ఉపయోగపడే CAR-T చికిత్స అభివృద్ధి, తయారీ, వాణిజ్యీకరణ సామర్థ్యాలను పెంచేందుకు భాగస్వామ్యాన్ని ప్రకటించాయి. CAR-T చికిత్సలో రోగి శరీరంలోని T కణాలను జన్యు సాంకేతికత ద్వారా మార్పు చేసి క్యాన్సర్ కణాలను గుర్తించి దాడి చేసేలా రూపొందిస్తారు.
9. జైటోర్వీ ఔషధానికి నియంత్రణ అనుమతి
అధునాతన లేదా ఇతర అవయవాలకు వ్యాపించిన అన్నవాహిక పొలుసుల కణ క్యాన్సర్ (Oesophageal Squamous Cell Carcinoma) ఉన్న అర్హులైన పెద్దలకు మొదటి దశ చికిత్స ఎంపికగా జైటోర్వీ (Zytorvi – టోరిపాలిమాబ్) ఔషధాన్ని సిస్ప్లాటిన్, ప్యాక్లిటాక్సెల్‌తో కలిపి ఉపయోగించేందుకు భారత ఔషధ నియంత్రణ సంస్థ అనుమతి ఇచ్చినట్లు సమాచారం. ఈ పరిణామం క్యాన్సర్ ఇమ్యూనోథెరపీ, ఔషధ నియంత్రణ రంగాలకు సంబంధించినది.
10. భారతదేశంలోని ఎలుగుబంట్ల జాతులపై జాతీయ అధ్యయనం
భారతదేశంలో ఉన్న నాలుగు ఎలుగుబంటి జాతుల జనాభా, భౌగోళిక విస్తరణను అంచనా వేయడానికి వైల్డ్‌లైఫ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా జాతీయ స్థాయి అధ్యయనాన్ని సిద్ధం చేస్తోంది. ఈ అధ్యయనం ద్వారా కీలక నివాస ప్రాంతాలను గుర్తించడం, సంరక్షణ ప్రణాళికలను రూపొందించడం, శాస్త్రీయ ఆధారాలతో వన్యప్రాణుల నిర్వహణ నిర్ణయాలు తీసుకోవడం సాధ్యమవుతుంది.
11. ఈముద్ర డిజిటల్ సర్టిఫికెట్ల భద్రత
ప్రైవేట్ కీ జనరేషన్‌లో బలహీనత గుర్తించిన తరువాత ఈముద్ర సంస్థ ఎనిమిది మధ్యంతర సర్టిఫికెట్ అథారిటీ (Intermediate Certificate Authority) సర్టిఫికెట్లను రద్దు చేసినట్లు ప్రకటించింది. డిజిటల్ సర్టిఫికెట్లు వినియోగదారుల గుర్తింపు ధృవీకరణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. క్రిప్టోగ్రాఫిక్ ర్యాండమ్‌నెస్, ప్రైవేట్ కీల భద్రత, డిజిటల్ ధృవీకరణ వ్యవస్థలపై నమ్మకం ఈ పరిణామంలో ముఖ్యమైన అంశాలు.
12. శిల్ప్ సమాగమ్ మేళా–2026
సాంప్రదాయ హస్తకళలు, చేతివృత్తుల ఉత్పత్తులను ప్రదర్శించే శిల్ప్ సమాగమ్ మేళా–2026 అస్సాంలోని గువాహటిలో ప్రారంభమైంది. కళాకారులు, వెనుకబడిన వర్గాలకు చెందిన ఉత్పత్తిదారులకు మార్కెట్ అవకాశాలను కల్పించడం, జీవనోపాధిని మెరుగుపరచడం, ప్రాంతీయ హస్తకళా సంప్రదాయాలను పరిరక్షించడం ఈ మేళా ప్రధాన ఉద్దేశాలు.
13. భారత పక్షి జాతుల రెడ్ లిస్ట్ అంచనా
భారతదేశంలో సాధారణంగా కనిపించే 1,211 పక్షి జాతులపై జాతీయ రెడ్ లిస్ట్ అంచనా ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. ఇందులో దేశంలో నివసించే పక్షులతో పాటు వలస పక్షులను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. జాతులు అంతరించిపోయే ప్రమాదాన్ని అంచనా వేయడం, వాటి నివాస ప్రాంతాల పరిరక్షణకు ప్రాధాన్యతలను నిర్ణయించడం ఈ అధ్యయనం లక్ష్యం.
14. భారత్–సౌదీ అరేబియా విద్యుత్ సహకారం
భారత్, సౌదీ అరేబియా అధికారులు విద్యుత్ ప్రసార అనుసంధానం ఏర్పాటు చేసే అవకాశంతో పాటు విస్తృత విద్యుత్ రంగ సహకారంపై చర్చలు జరిపారు. దేశాల మధ్య విద్యుత్ అనుసంధానం ద్వారా ఇంధన వాణిజ్యానికి అవకాశాలు పెరుగుతాయి. అయితే సాంకేతిక సాధ్యాసాధ్యాలు, వ్యయం, నియంత్రణపరమైన ఏర్పాట్లను పరిశీలించడం అవసరం.
15. వ్యవసాయ సంక్షేమ పోర్టల్
రైతులకు ప్రభుత్వ పథకాలు, వ్యవసాయ సహాయ కార్యక్రమాల సమాచారం అందించేందుకు కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ మెరుగుపరిచిన డిజిటల్ పోర్టల్‌ను ప్రారంభించింది. ఈ వేదిక ద్వారా రైతులు తమకు అందుబాటులో ఉన్న పథకాలు, ప్రయోజనాల గురించి తెలుసుకోవచ్చు. భాషా సౌలభ్యం, వివిధ పరికరాల్లో వినియోగం, ఇంటర్నెట్ సదుపాయం తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లోనూ సేవలు అందుబాటులో ఉండటం కీలకం.
16. ఆస్ట్రాహింద్–2026 సైనిక విన్యాసాలు
భారత్–ఆస్ట్రేలియా సంయుక్త సైనిక విన్యాసాల ఐదో ఎడిషన్ ఆస్ట్రాహింద్–2026 కేరళలోని తిరువనంతపురంలో ప్రారంభమైనట్లు సమాచారం. ఈ విన్యాసాల ద్వారా రెండు దేశాల సైన్యాల మధ్య సమన్వయం, సంయుక్త కార్యకలాపాలపై అవగాహన, రక్షణ సహకారం బలోపేతం అవుతాయి.
17. ఆసియా పారా క్రీడలు–2026
జపాన్‌లోని ఐచి–నగోయాలో నిర్వహిస్తున్న ఆసియా పారా క్రీడల్లో భారత క్రీడాకారులు పతకాలు సాధించినట్లు సమాచారం. అక్టోబర్ 21న అందిన వివరాల ప్రకారం, హైజంప్ క్రీడాకారుడు ప్రవీణ్ కుమార్, షాట్‌పుట్ క్రీడాకారుడు సచిన్ ఖిలారి స్వర్ణ పతకాలు గెలుచుకున్నారు. పారా క్రీడల్లో అర్హత కలిగిన వైకల్యం క్రీడా ప్రదర్శనపై చూపే ప్రభావం ఆధారంగా క్రీడాకారులను వివిధ వర్గాలుగా విభజిస్తారు.
18. జీశాట్-7బీ సమాచార ఉపగ్రహం
భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ జీశాట్-7బీ (GSAT-7B) సమాచార ఉపగ్రహాన్ని 2028 మధ్యకాలంలో ప్రయోగించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు సమాచారం. భారత సైన్యానికి సురక్షిత సమాచార ప్రసార సేవలను బలోపేతం చేయడం ఈ ఉపగ్రహం ప్రధాన ఉద్దేశం. సైనిక సమాచార వ్యవస్థలు, ఉపగ్రహ సాంకేతికత, రక్షణ రంగంలో వ్యూహాత్మక స్వావలంబనకు ఈ ప్రాజెక్టు సంబంధించింది.
19. రుధ్రా: దృష్టిలోపం ఉన్నవారికి ఉపయోగపడే ఆవిష్కరణ
హైదరాబాద్‌కు చెందిన ఇంజినీరింగ్ విద్యార్థిని లింగంపల్లి హిమజ రూపొందించిన రుధ్రా (RUDHRA) అనే వాయిస్ ఆధారిత బ్రెయిలీ ఆవిష్కరణ జేమ్స్ డైసన్ అవార్డు ప్రపంచస్థాయి టాప్‌-20లో స్థానం సంపాదించినట్లు సమాచారం. దృష్టిలోపం ఉన్నవారు సమాచారాన్ని సులభంగా పొందేందుకు సహాయపడే సాంకేతిక పరిష్కారాల అభివృద్ధిలో ఈ ఆవిష్కరణ ఒక ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది.
20. కాండ్లా నౌకాశ్రయంలో సరకు టెర్మినల్ అభివృద్ధి
దీన్‌దయాళ్ పోర్ట్ అథారిటీ పరిధిలోని ట్యూనా టేక్రా వద్ద బహుళ ప్రయోజన సరకు టెర్మినల్‌ను అభివృద్ధి చేసేందుకు ఎస్సార్ పోర్ట్స్ సంస్థకు కాంట్రాక్టు లభించినట్లు సమాచారం. నౌకాశ్రయ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, సరకు నిర్వహణను మెరుగుపరచడం, సముద్ర రవాణా లాజిస్టిక్స్‌ను బలోపేతం చేయడం ఈ ప్రాజెక్టు లక్ష్యాలు.