డైలీ కరెంట్ అఫైర్స్ – 13 అక్టోబర్ 2026 UPSC | APPSC | TGPSC | SSC | బ్యాంకింగ్ | రైల్వేస్ | రక్షణ తదితర పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన 20 అంశాలు
• భారత్ వినియోగదారుల ధరల ద్రవ్యోల్బణం: 2024 ఆధార సంవత్సరంతో రూపొందించిన కొత్త వినియోగదారుల ధరల సూచీ (CPI) ప్రకారం, 2026 సెప్టెంబర్లో రిటైల్ ద్రవ్యోల్బణం 5.54 శాతానికి పెరిగింది. ఆగస్టులో ఇది 4.83 శాతంగా ఉంది. ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 7.74 శాతంగా నమోదైంది. పరీక్షల కోసం వినియోగదారుల ధరల సూచీ, టోకు ధరల సూచీ (WPI), ఆర్బీఐ ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్య విధానాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి.
• 2026 ఆర్థిక శాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి: రాబర్ట్ ఈ. హాల్, మైఖేల్ వుడ్ఫోర్డ్లకు స్థూల ఆర్థిక స్థిరీకరణకు సంబంధించిన సూక్ష్మ ఆర్థిక పునాదులపై చేసిన కృషికి 2026 ఆర్థిక శాస్త్ర నోబెల్ బహుమతి లభించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. కుటుంబాలు, సంస్థల ఆర్థిక నిర్ణయాలు ద్రవ్య విధానం, ఆర్థిక ఒడిదుడుకులను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయన్న అంశం పరీక్షలకు కీలకం.
• రిజర్వేషన్లపై కర్ణాటక హైకోర్టు: కర్ణాటకలో 2022 చట్టం ద్వారా షెడ్యూల్డ్ కులాల రిజర్వేషన్లను 17 శాతానికి, షెడ్యూల్డ్ తెగల రిజర్వేషన్లను 7 శాతానికి పెంచిన నిబంధనలను హైకోర్టు కొట్టివేసినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. దీనివల్ల మొత్తం రిజర్వేషన్లు 56 శాతానికి చేరాయి. ఈ అంశం ఇంద్రా సాహ్నీ తీర్పు, 50 శాతం రిజర్వేషన్ పరిమితి, సమానత్వ హక్కు, సానుకూల వివక్ష వంటి రాజ్యాంగ అంశాలకు సంబంధించింది.
• ప్రపంచ ఆవిష్కరణల సూచీ–2026: ప్రపంచ మేధో సంపత్తి సంస్థ (WIPO) ప్రచురించిన ప్రపంచ ఆవిష్కరణల సూచీ–2026లో 139 ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో భారత్ 38వ స్థానంలో నిలిచినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. పరిశోధన, అభివృద్ధి, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, మానవ వనరులు, ఆవిష్కరణల ఫలితాలు వంటి అంశాల ఆధారంగా ఈ సూచీ రూపొందుతుంది.
• ప్రాజెక్ట్ సీబర్డ్: కర్ణాటకలోని కార్వార్లో ఐఎన్ఎస్ కదంబ నౌకాదళ స్థావరాన్ని విస్తరించేందుకు భారత నౌకాదళం ప్రాజెక్ట్ సీబర్డ్ను చేపట్టింది. రెండో దశలో భాగమైన ఫేజ్ IIAలో నౌకాదళ స్థావరానికి అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యం ఉంది. భారత పశ్చిమ తీరంలో సముద్ర భద్రత, నౌకాదళ సంసిద్ధతను పెంచడం దీని లక్ష్యం.
• బ్రిక్స్ నాటకోత్సవం–2026: న్యూఢిల్లీలో బ్రిక్స్ నాటకోత్సవం–2026 ప్రారంభమైంది. బ్రిక్స్ సభ్య దేశాలు, భాగస్వామ్య దేశాలకు చెందిన నాటక బృందాలు ఇందులో పాల్గొంటాయి. సాంస్కృతిక దౌత్యం, ప్రజల మధ్య సంబంధాలు, అంతర్జాతీయ సాంస్కృతిక మార్పిడిని ప్రోత్సహించడంలో ఇటువంటి కార్యక్రమాలు కీలకం.
• సాయుధ దళాల కోసం భారత్ రైస్: భారత సైన్యం రక్షణ సిబ్బందికి రేషన్ సరఫరా, ముఖ్యంగా మారుమూల ప్రాంతాల్లో ఆహార లభ్యతను మెరుగుపరచేందుకు భారత్ రైస్ కార్యక్రమాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. ఆహార సరఫరా సంస్థల సమన్వయంతో సైనిక సిబ్బంది సంక్షేమాన్ని బలోపేతం చేయడం దీని లక్ష్యం.
• భారత్–బ్రిటన్ ఆర్థిక సంబంధాలు: 16వ భారత్–బ్రిటన్ సంయుక్త ఆర్థిక, వాణిజ్య కమిటీ సమావేశం అక్టోబర్ 12న న్యూఢిల్లీలో జరిగింది. ఈ సందర్భంగా ప్రకటించిన ఒప్పందాలు, వ్యాపార ఒప్పందాల విలువ సుమారు **ఒక బిలియన్ పౌండ్లు**గా నివేదించబడింది. ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, ఆర్థిక భాగస్వామ్యం ఈ సమావేశంలో ప్రధాన అంశాలు.
• భారత్–స్విట్జర్లాండ్ సంబంధాలు: స్విట్జర్లాండ్ అధ్యక్షుడు గై పార్మెలిన్ అక్టోబర్ 5–7 తేదీల్లో భారత్లో పర్యటించారు. భారత్–యూరోపియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ అసోసియేషన్ (EFTA) వాణిజ్య, ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం 2025 అక్టోబర్ 1న అమల్లోకి వచ్చి ఏడాది పూర్తయిన సందర్భంగా రెండో భారత్–EFTA ప్రాస్పెరిటీ సదస్సు నిర్వహించారు.
• ఐఎన్ఎస్ తర్కష్ – ఐబీఎస్ఏమార్–IX: భారత నౌకాదళానికి చెందిన ఐఎన్ఎస్ తర్కష్ దక్షిణాఫ్రికాలోని సైమన్స్ టౌన్లో నిర్వహిస్తున్న భారత్–బ్రెజిల్–దక్షిణాఫ్రికా సముద్ర విన్యాసం ఐబీఎస్ఏమార్–IXలో పాల్గొంది. సముద్ర భద్రత, నౌకాదళ సహకారం, గ్లోబల్ సౌత్ దేశాల మధ్య రక్షణ సంబంధాల పరంగా ఈ విన్యాసం ముఖ్యమైనది.
• ఐఎన్ఎస్ మంగ్రోల్ సేవల్లోకి ప్రవేశం: భారత నౌకాదళానికి చెందిన ఐఎన్ఎస్ మంగ్రోల్ సేవల్లోకి ప్రవేశించినట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యేటప్పుడు ఈ నౌక ఏ తరగతికి చెందినది, దాని కార్యాచరణ పాత్ర ఏమిటి, ఎక్కడ ప్రవేశపెట్టారు అనే వివరాలను అధికారిక నౌకాదళ ప్రకటనతో నిర్ధారించుకోవాలి.
• పునరుత్పాదక విద్యుత్ ఉత్పత్తి: 2026–27 ఆర్థిక సంవత్సరం రెండో త్రైమాసికంలో భారత్లో పెద్ద జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులను మినహాయించి పునరుత్పాదక విద్యుత్ ఉత్పత్తి 101 బిలియన్ యూనిట్లకు చేరినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. ఇంధన పరివర్తన, స్వచ్ఛ ఇంధన వినియోగం, వాతావరణ లక్ష్యాల సాధనలో ఈ పరిణామం ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంది.
• నాసా పర్సివరెన్స్ రోవర్: అంగారక గ్రహంపై పరిశోధనలు నిర్వహిస్తున్న నాసా పర్సివరెన్స్ రోవర్ 2026 అక్టోబర్ 11 నాటికి మొత్తం 45.22 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించినట్లు నివేదించారు. భూమి కాకుండా మరో గ్రహంపై రోబోటిక్ వాహనం ప్రయాణించిన దూరానికి సంబంధించి ఇది కొత్త రికార్డుగా పేర్కొనబడింది. అంగారక గ్రహ అన్వేషణ, రోబోటిక్ అంతరిక్ష మిషన్లు పరీక్షలకు ముఖ్యమైనవి.
• సూర్యుడి అయస్కాంత క్షేత్రాలపై పరిశోధన: సూర్యుడి ధ్రువ ప్రాంతాల అయస్కాంత వాతావరణం, సూక్ష్మ తరంగదైర్ఘ్యాల్లో కనిపించే ధ్రువ ప్రకాశం మధ్య సంబంధాన్ని శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలించారు. సౌర భౌతిక శాస్త్రం, సూర్యుడి అయస్కాంత కార్యకలాపాలు, అంతరిక్ష వాతావరణ పరిశోధనల పరంగా ఈ అధ్యయనం ప్రాధాన్యం కలిగి ఉంది.
• మైక్రోసాఫ్ట్ మైయా 300 కృత్రిమ మేధ చిప్: మైక్రోసాఫ్ట్ తన మూడో తరం ప్రత్యేక కృత్రిమ మేధ వేగవర్ధక చిప్ మైయా 300ను ఆవిష్కరించింది. దీనిని 2027లో ఉత్పత్తి స్థాయిలో వినియోగంలోకి తీసుకురావాలని ప్రణాళిక రూపొందించింది. ఏఐ కంప్యూటింగ్ మౌలిక సదుపాయాలు, సెమీకండక్టర్లు, క్లౌడ్ సేవల అభివృద్ధి ఈ అంశానికి సంబంధించినవి.
• ఔషధ ధరల నియంత్రణపై సుప్రీంకోర్టు: క్యాన్సర్ ఔషధాలపై అమలవుతున్న వాణిజ్య మార్జిన్ పరిమితులను ఇతర మందులకూ ఎందుకు విస్తరించకూడదని సుప్రీంకోర్టు ప్రశ్నించినట్లు నివేదికలు వెల్లడించాయి. ఔషధాల ధరల నియంత్రణ, రోగులకు అందుబాటు ధరల్లో మందుల సరఫరా, ప్రజారోగ్యం వంటి అంశాలపై ఈ చర్చకు ప్రాధాన్యం ఉంది.
• పీఎం గతిశక్తి – ఐదేళ్లు: జాతీయ మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళిక కార్యక్రమమైన పీఎం గతిశక్తి ఐదేళ్లు పూర్తి చేసుకుంది. భౌగోళిక సమాచార వ్యవస్థ (GIS) ఆధారంగా వివిధ మంత్రిత్వ శాఖల మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళికలను సమన్వయం చేయడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. సరకు రవాణా అడ్డంకులను తగ్గించడం, రహదారి–రైల్వే–నౌకాశ్రయాల వంటి బహుళ రవాణా అనుసంధానాన్ని మెరుగుపరచడం దీని లక్ష్యాలు.
• అంతర్జాతీయ విపత్తు ప్రమాదాల తగ్గింపు దినోత్సవం: ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 13న అంతర్జాతీయ విపత్తు ప్రమాదాల తగ్గింపు దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. విపత్తులపై ముందస్తు సంసిద్ధత, ప్రమాదాల తగ్గింపు, సమాజాల స్థైర్యాన్ని పెంచడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. పరీక్షలకు 2015–2030 సెండాయ్ విపత్తు ప్రమాదాల తగ్గింపు చట్టంతో ఈ అంశాన్ని అనుసంధానించి చదవాలి.
• లక్షద్వీప్లో సంపూర్ణ అక్షరాస్యత: ఉల్లాస్ కార్యక్రమం కింద లక్షద్వీప్ 100 శాతం అక్షరాస్యత సాధించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. అక్షరాస్యత ప్రచారాలు, కార్యాచరణాత్మక అక్షరాస్యత, ఒక ప్రాంతాన్ని సంపూర్ణ అక్షరాస్యంగా ప్రకటించేందుకు అనుసరించే ప్రమాణాల మధ్య తేడాలను పరీక్షల కోసం తెలుసుకోవాలి.
• తొలి బిమ్స్టెక్ హోంమంత్రుల సమావేశం: బంగాళాఖాతం ప్రాంతీయ బహుళరంగ సాంకేతిక, ఆర్థిక సహకార కార్యక్రమం (BIMSTEC) తొలి హోంమంత్రుల సమావేశం అక్టోబర్ 13న నిర్వహించేందుకు షెడ్యూల్ చేశారు. బంగాళాఖాతం చుట్టూ ఉన్న దేశాల మధ్య ప్రాంతీయ సహకారాన్ని పెంపొందించడం బిమ్స్టెక్ లక్ష్యం. భద్రత, ఉగ్రవాద నిరోధం, అంతర్గత భద్రతా సహకారం ఈ సమావేశానికి సంబంధించిన ముఖ్య అంశాలు.
