1. ఎనిమిది కీలక రంగాల వృద్ధి 10.9 శాతానికి
2026 అక్టోబర్లో భారతదేశంలోని ఎనిమిది కీలక మౌలిక రంగాలు (Core Industries) కలిపి 10.9 శాతం వృద్ధిని నమోదు చేశాయి. ఈ సూచీలో బొగ్గు, ముడి చమురు, సహజ వాయువు, రిఫైనరీ ఉత్పత్తులు, ఎరువులు, ఉక్కు, సిమెంట్, విద్యుత్ రంగాలు ఉంటాయి. పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి పనితీరును అంచనా వేయడానికి ఈ సూచీ ఉపయోగపడుతుంది.
2. కావేరీ జల వివాదంపై తమిళనాడు పిటిషన్ను కొట్టివేసిన సుప్రీంకోర్టు
కావేరీ జల వివాదానికి సంబంధించి తమిళనాడు దాఖలు చేసిన పిటిషన్ను సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది. ఈ పరిణామంతో అంతర్రాష్ట్ర నదీ జలాల పంపిణీ, కావేరీ జల నిర్వహణ ప్రాధికార సంస్థ (Cauvery Water Management Authority), సమాఖ్య వ్యవస్థలో వివాదాల పరిష్కారం వంటి అంశాలు ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి.
3. ఒడిశా తీరాన్ని దాటిన అకవాన్ తుపాను
అకవాన్ తుపాను ఒడిశా తీరాన్ని దాటి బలహీనపడింది. అయినప్పటికీ తూర్పు భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలకు వర్ష సూచనలు కొనసాగాయి. నవంబర్ 21న భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) విడుదల చేసిన బులెటిన్ ప్రకారం, ఉత్తర అంతర్గత ఒడిశా ప్రాంతంలో అల్పపీడన ప్రాంతం ఏర్పడింది. ఉష్ణమండల తుపాన్ల ఏర్పాట్లు, తీరాన్ని దాటే ప్రక్రియ, తుపాను అనంతర వర్షాలపై అవగాహన పెంచుకోవాలి.
4. భారత్–కెనడా రక్షణ సహకారం
భారత ప్రధానమంత్రి డిసెంబర్లో కెనడాలో పర్యటించనున్న నేపథ్యంలో, ఇరు దేశాల మధ్య ప్రతిపాదిత రక్షణ సహకార ఒప్పందంపై చర్చలు జరుగుతున్నాయి. ఈ ఒప్పందం ద్వారా రక్షణ రంగ చర్చలు, పారిశ్రామిక భాగస్వామ్యం, వ్యూహాత్మక సంబంధాలు మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంది.
5. నియోజకవర్గాల పునర్విభజనపై చర్చ
నియోజకవర్గాల సంఖ్య, వాటి పంపిణీని నిర్దిష్ట కాలం వరకు యథాతథంగా కొనసాగించాలనే అంశంతో కాంగ్రెస్ నాలుగు సూత్రాల ప్రతిపాదనను ముందుకు తెచ్చింది. జనాభా ప్రాతినిధ్యం, సమాఖ్య సమతుల్యత, 84వ మరియు 87వ రాజ్యాంగ సవరణలు, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 82 ఈ చర్చలో కీలకమైనవి.
6. భారత్లో చిరుతల సంఖ్య 62కు పెరుగుదల
బోట్స్వానా నుంచి తీసుకొచ్చిన ఆడ చిరుతకు అడవిలో నాలుగు పిల్లలు జన్మించాయి. దీంతో భారత్లో చిరుతల మొత్తం సంఖ్య 62కు చేరినట్లు సమాచారం. వీటిలో 43 చిరుతలు భారత్లోనే జన్మించాయి. 2022లో ప్రారంభించిన ప్రాజెక్ట్ చీతా కార్యక్రమంలో ఇది కీలక పరిణామం. చిరుతల పునరావాసం, జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ, వన్యప్రాణుల సంరక్షణపై దృష్టి పెట్టాలి.
7. భారత్ తొలి స్వదేశీ H5N1 పౌల్ట్రీ వ్యాక్సిన్
అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఏవియన్ ఇన్ఫ్లుయెంజా H5N1 వైరస్ను ఎదుర్కొనేందుకు భారత్ తొలి స్వదేశీ వ్యాక్సిన్ను ఆవిష్కరించింది. భోపాల్లోని ICAR–నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హై సెక్యూరిటీ యానిమల్ డిసీజెస్ దీనిని అభివృద్ధి చేసింది. కోళ్లలోని క్లేడ్ 2.3.2.1a వైరస్ను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఈ వ్యాక్సిన్ రూపొందించారు. పశు ఆరోగ్యం, ఆహార భద్రత, వన్ హెల్త్ విధానం పరంగా ఇది ముఖ్యమైనది.
8. HPV వ్యాక్సినేషన్లో కోటి డోసుల మైలురాయి
భారత జాతీయ HPV వ్యాక్సినేషన్ కార్యక్రమంలో తొమ్మిది నెలలలోపే కోటి డోసుల పంపిణీ పూర్తయింది. హ్యూమన్ పాపిలోమా వైరస్ (HPV)కు వ్యతిరేకంగా ఇచ్చే టీకా గర్భాశయ ముఖద్వార క్యాన్సర్ (Cervical Cancer) నివారణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. మహిళల ఆరోగ్యం, క్యాన్సర్ నివారణ, ప్రజారోగ్య కార్యక్రమాల పరంగా ఈ పరిణామం ముఖ్యమైనది.
9. IIT ఖరగ్పూర్లో AI పరిశోధనకు గూగుల్ సహాయం
IIT ఖరగ్పూర్లో కృత్రిమ మేధస్సు (AI) పరిశోధనకు గూగుల్ 5 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్ల నిధులను కేటాయించింది. విశ్వవిద్యాలయాలు–పరిశ్రమల మధ్య భాగస్వామ్యం, పరిశోధనా మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, అధునాతన AI సామర్థ్యాల పెంపునకు ఈ పెట్టుబడి దోహదపడనుంది.
10. IISER పుణె స్టార్టప్ అభివృద్ధి చేసిన అణు గడియారం
IISER పుణెలోని I-HUB క్వాంటం టెక్నాలజీ ఫౌండేషన్లో ఇంక్యుబేట్ అయిన QuPrayog సంస్థ రుబిడియం-87 పరమాణువులను ఉపయోగించి ప్రయోగశాల స్థాయి అణు గడియారం నమూనాను అభివృద్ధి చేసింది. అణు గడియారాలు నావిగేషన్, అత్యంత కచ్చితమైన సమయ నిర్ధారణ, క్వాంటం సాంకేతికతల్లో ఉపయోగపడతాయి.
11. SCO నాగరికతల సంభాషణ వేదిక
న్యూఢిల్లీలో జరిగిన SCO నాగరికతల సంభాషణ వేదిక అంతర్జాతీయ శాంతిని బలోపేతం చేయడంలో సాంస్కృతిక సంబంధాలు, నాగరికతల మధ్య పరస్పర మార్పిడి ప్రాధాన్యతను చర్చించింది. SCO సభ్యదేశాల మధ్య సాంస్కృతిక దౌత్యానికి ఈ వేదిక అవకాశాన్ని కల్పిస్తోంది.
12. అంతర్జాతీయ దర్యాప్తులో UAE సహాయం కోరిన NIA
విమానయాన భద్రతకు సంబంధించిన ఘటనలో ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న ఒక విదేశీ వ్యక్తి పరిచయాలు, అతడికి ఉండవచ్చని భావిస్తున్న భారత సంబంధాలను గుర్తించేందుకు జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ (NIA) UAE సహాయాన్ని కోరినట్లు సమాచారం. పరస్పర న్యాయ సహాయం, నేరస్థుల అప్పగింత, సరిహద్దులు దాటి జరిగే నేరాల దర్యాప్తు వంటి అంశాల పరంగా ఇది ముఖ్యమైనది.
13. జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు పొందిన దీన్దయాళ్ పోర్ట్
గుజరాత్లోని కాండ్లాలో ఉన్న దీన్దయాళ్ పోర్ట్ అథారిటీకి సముద్ర మంథన్ అవార్డుల్లో ‘మేజర్ పోర్ట్ ఆఫ్ ది ఇయర్’ పురస్కారం లభించింది. భారత సముద్ర వాణిజ్యం, పశ్చిమ తీర ప్రాంత అనుసంధానంలో ఈ పోర్ట్ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.
14. భారత్ తొలి స్వదేశీ డైవింగ్ సపోర్ట్ క్రాఫ్ట్ నౌకాదళానికి అందజేత
టిటాగఢ్ రైల్ సిస్టమ్స్ లిమిటెడ్ నిర్మించిన DSC A21 నౌకను భారత నౌకాదళానికి అందజేశారు. కాటమరాన్ ఆకృతిలో నిర్మించిన ఈ నౌక సముద్రగర్భ డైవింగ్ కార్యకలాపాలు, నీటి అడుగున తనిఖీలు, ప్రమాదాల్లో చిక్కుకున్న నౌకలు లేదా వస్తువులను వెలికితీసే సాల్వేజ్ కార్యకలాపాలకు ఉపయోగపడుతుంది.
15. జాతీయ గోపాల్ రత్న అవార్డులు–2026
పశుసంపద, పాడి పరిశ్రమ అభివృద్ధికి కృషి చేసిన వ్యక్తులు, సంస్థలకు జాతీయ గోపాల్ రత్న అవార్డులు అందిస్తారు. దేశీయ ఆవు, గేదె జాతుల సంరక్షణ, పాల సహకార సంఘాలు, కృత్రిమ గర్భధారణ సాంకేతిక నిపుణుల సేవలను ఈ అవార్డులు గుర్తిస్తాయి. పశుసంవర్ధక రంగం, పాల ఉత్పత్తి, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ పరంగా ఇవి ముఖ్యమైనవి.
16. ఓవేరా–ఆరు వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం
జమ్మూ కాశ్మీర్లోని పహల్గామ్ సమీపంలో ఉన్న ఓవేరా–ఆరు వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం పరిసరాల్లో పర్యావరణ నిబంధనల ఉల్లంఘనలు జరుగుతున్నాయనే ఆరోపణలతో ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి. రక్షిత ప్రాంతాల నిర్వహణ, పర్యావరణ అనుకూల పర్యాటకం, పర్యావరణ ప్రభావ అంచనా (EIA) పరంగా ఈ అంశం ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది.
17. భారత్లో టెలివిజన్ ప్రసార వ్యవస్థలో మార్పులు
టెలివిజన్ ప్రసార రంగంలో చోటుచేసుకుంటున్న పరిణామాలతో డిజిటల్ ప్రసారాలు, స్పెక్ట్రమ్ వినియోగం, సమర్థవంతమైన ప్రసార సాంకేతికతల వైపు మార్పులపై చర్చ పెరిగింది. సమాచార, ప్రసార మౌలిక సదుపాయాలు, డిజిటల్ అనుసంధానం పరంగా ఈ అంశం ముఖ్యమైనది.
18. భారత వ్యవసాయ ఎగుమతుల ప్రోత్సాహం
వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు విలువ జోడించడం, నాణ్యతా ప్రమాణాలను మెరుగుపరచడం, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ప్రవేశాన్ని విస్తరించడం కోసం ప్రభుత్వం పలు కార్యక్రమాలను కొనసాగిస్తోంది. ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమలు, రైతుల ఆదాయం, ఎగుమతుల విస్తరణ వంటి అంశాలపై ఈ చర్యలు ప్రభావం చూపుతాయి.
19. మయన్మార్ – రోహింగ్యాల మారణహోమం కేసుపై ICJ
రోహింగ్యా ప్రజలపై జరిగినట్లు ఆరోపణలున్న మారణహోమానికి సంబంధించిన విచారణలో అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం వైఖరిని మయన్మార్ విమర్శించింది. మారణహోమ నేరాల నిరోధక ఒప్పందం (Genocide Convention), రాష్ట్రాల బాధ్యత, అంతర్జాతీయ న్యాయ జవాబుదారీతనం వంటి అంశాల పరంగా ఈ కేసు ముఖ్యమైనది.
20. ఆంధ్రప్రదేశ్లో పులుల అభయారణ్యం – నాగార్జునసాగర్–శ్రీశైలం
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని నల్లమల కొండల్లో విస్తరించిన నాగార్జునసాగర్–శ్రీశైలం పులుల అభయారణ్యం రాష్ట్రానికి చెందిన ప్రధాన పులుల సంరక్షణ ప్రాంతంగా గుర్తింపు పొందింది. దీని విస్తీర్ణం సుమారు 3,727.82 చదరపు కిలోమీటర్లు. పులుల సంరక్షణ, తూర్పు కనుమల జీవవైవిధ్యం, అటవీ పర్యావరణ వ్యవస్థల పరిరక్షణ పరంగా ఈ ప్రాంతం ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది.
