దైనందిన కరెంట్ అఫైర్స్ – 23 అక్టోబర్ 2026
UPSC | APPSC | TGPSC | SSC | బ్యాంకింగ్ | రైల్వేస్ తదితర పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన 20 అంశాలు
1. విచారణకు ముందే దీర్ఘకాలిక నిర్బంధంపై సుప్రీంకోర్టు
నిందితుడిపై ఉన్న ఆరోపణ తీవ్రత ఒక్కటే, విచారణ పూర్తికాకముందే అతడిని దీర్ఘకాలం జైలులో ఉంచడానికి సరిపోదని సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయపడింది. వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, బెయిల్ హక్కు, భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 ఈ అంశంలో కీలకం.
2. భారత్–పోలాండ్ సంబంధాలు
2030 నాటికి ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యాన్ని రెట్టింపు చేసేందుకు భారత్, పోలాండ్ కలిసి పనిచేయాలని అంగీకరించాయి. రక్షణ రంగంలో సహకారాన్ని పెంచేందుకు రక్షణ పరిశ్రమల సంభాషణ నిర్వహించే ప్రతిపాదన కూడా ముందుకొచ్చింది. యూరప్‌తో భారత్ సంబంధాల బలోపేతంలో ఇది ముఖ్యమైన పరిణామం.
3. UNEP ఉద్గారాల అంతర నివేదిక 2026
ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం (UNEP) విడుదల చేసే Emissions Gap Report వాతావరణ మార్పులను నియంత్రించడంలో ప్రపంచ దేశాల ప్రస్తుత చర్యలు, అవసరమైన లక్ష్యాల మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని విశ్లేషిస్తుంది. 1.5°C ఉష్ణోగ్రత పరిమితిని అధిగమించే ప్రమాదం పెరుగుతోందని నివేదిక హెచ్చరిస్తోంది. ఉద్గారాల తగ్గింపు, వాతావరణ అనుకూల చర్యలు, పారిస్ ఒప్పందం ఈ అంశంలో కీలకం.
4. జీవవైవిధ్యంపై COP17 సదస్సు
జీవవైవిధ్యంపై ఐక్యరాజ్యసమితి ఒప్పందం (Convention on Biological Diversity – CBD) 17వ పార్టీల సమావేశం అర్మేనియా రాజధాని యెరెవాన్‌లో జరుగుతోంది. జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ లక్ష్యాలు, ఆర్థిక వనరుల సమీకరణ, కున్మింగ్–మాంట్రియల్ గ్లోబల్ బయోడైవర్సిటీ ఫ్రేమ్‌వర్క్ అమలు ప్రధాన అంశాలు.
5. సింబెక్స్ 2026 నౌకాదళ విన్యాసాలు
భారత్–సింగపూర్ సంయుక్త సముద్ర విన్యాసాలు SIMBEX 2026 అక్టోబర్ 21 నుంచి 26 వరకు విశాఖపట్నంలో నిర్వహిస్తున్నారు. ఇరు దేశాల నౌకాదళాల మధ్య పరస్పర సహకారం, సముద్ర భద్రత, ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో రక్షణ భాగస్వామ్యం ఈ విన్యాసాల ప్రధాన లక్ష్యాలు.
6. 12వ బ్రిక్స్ పార్లమెంటరీ ఫోరం
12వ బ్రిక్స్ పార్లమెంటరీ ఫోరమ్‌ను అక్టోబర్ 26–27 తేదీల్లో న్యూఢిల్లీలోని సంవిధాన్ సదన్‌లో నిర్వహించేందుకు భారత్ సిద్ధమవుతోంది. ప్రజల అవసరాలకు అనుగుణమైన అభివృద్ధి కోసం పార్లమెంట్ల పాత్రను బలోపేతం చేయడం ఈ సమావేశం ప్రధాన ఇతివృత్తం.
7. యునెస్కో తాత్కాలిక ప్రపంచ వారసత్వ జాబితాలో భారత ప్రదేశాలు
భారత్‌కు చెందిన మూడు ప్రదేశాలు యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలతాత్కాలిక జాబితా (Tentative List)**లో చేరాయి.
• బరాటాంగ్ కార్స్ట్–మడ్ వోల్కానో సముదాయం
• అండమాన్ సబ్‌డక్షన్ అగ్నిపర్వతాలు
• సిర్పూర్ సాంస్కృతిక, పురావస్తు భూభాగం
తాత్కాలిక జాబితాలో చేరడం అంటే తుది ప్రపంచ వారసత్వ హోదా లభించినట్లు కాదు. ఈ జాబితా భవిష్యత్తులో అధికారిక గుర్తింపు కోసం పరిశీలించదగిన ప్రదేశాలను సూచిస్తుంది.
8. నష్టాలు, నష్టపరిహారం నిధి
వాతావరణ మార్పుల వల్ల తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యే దేశాలకు సహాయం అందించే Loss and Damage Fund బోర్డు, నేపాల్‌లో భోటేకోషి–త్రిశూలి–నారాయణి నదీ వ్యవస్థకు సంబంధించిన విపత్తు అనంతర పునరుద్ధరణ కోసం 20 మిలియన్ డాలర్లను తాత్కాలికంగా కేటాయించింది. పర్యవేక్షణకు సంబంధించిన ఖర్చులనూ పరిగణనలోకి తీసుకుంది. వాతావరణ న్యాయం, విపత్తు నిర్వహణ ఈ అంశంలో కీలకం.
9. భారత్–చైనా సరిహద్దు పరిస్థితులు
అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో చైనా సైనికులతో ముఖాముఖి పరిస్థితులు కొనసాగుతున్నట్లు ఇండో-టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ (ITBP) చీఫ్ వెల్లడించినట్లు సమాచారం. సరిహద్దు మౌలిక సదుపాయాలు, విశ్వాస నిర్మాణ చర్యలు, భారత్–చైనా సంబంధాల నేపథ్యంలో ఈ పరిణామాన్ని పరిశీలించాలి.
10. ఇండియా కెమ్ 2026
ముంబైలో రసాయన పరిశ్రమకు సంబంధించిన India Chem 2026 కార్యక్రమం ప్రారంభమైంది. 2040 నాటికి భారత రసాయన పరిశ్రమ మార్కెట్ విలువను ఒక ట్రిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లకు చేర్చాలనే లక్ష్యాన్ని ఈ సందర్భంగా ప్రకటించారు. తయారీ రంగం, పారిశ్రామిక విధానం, దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం వంటి అంశాలకు ఇది సంబంధించింది.
11. యమునా నది పునరుజ్జీవనం
యమునా నది పునరుజ్జీవనం కోసం ఢిల్లీ ప్రభుత్వం ₹8,941 కోట్లకు పైగా విలువైన ప్రాజెక్టులను ప్రకటించింది. నది కాలుష్య నియంత్రణ, మురుగునీటి శుద్ధి కేంద్రాలు, పట్టణ పాలన, వివిధ ప్రభుత్వ సంస్థల మధ్య సమన్వయం ఈ అంశంలో ముఖ్యమైనవి.
12. ఢిల్లీలో వాయు కాలుష్య నియంత్రణ చర్యలు
ఢిల్లీలో గ్రేడెడ్ రెస్పాన్స్ యాక్షన్ ప్లాన్ (GRAP) మొదటి దశ అమల్లోకి వచ్చింది. వాయు కాలుష్యాన్ని తగ్గించేందుకు మెట్రో సేవలను పెంచడం, నిర్మాణ ప్రాంతాల్లో దుమ్ము నియంత్రణ చర్యలు చేపట్టడం వంటి చర్యలు అమలవుతున్నాయి. వాయు నాణ్యత నిర్వహణ కమిషన్ (CAQM), ప్రాంతీయ కాలుష్య నియంత్రణ వ్యవస్థల పాత్రను తెలుసుకోవాలి.
13. ఎల్ నినో హెచ్చరిక
బలమైన ఎల్ నినో పరిస్థితులు ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని ఐక్యరాజ్యసమితి హెచ్చరించింది. వర్షపాతం అస్థిరత, వ్యవసాయ ఉత్పత్తి తగ్గుదల, అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, ఆహార ధరల పెరుగుదల వంటి పరిణామాలు సంభవించవచ్చు. ఎల్ నినోకు భారత రుతుపవనాలకు మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని కూడా అధ్యయనం చేయాలి.
14. ఈముధ్రా సైబర్ భద్రతా ఘటన
ఈముధ్రా (eMudhra)కు సంబంధించిన పబ్లిక్ కీ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (PKI) భద్రతా ఘటనపై పరిశీలన చేసేందుకు కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) ఒక బృందాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. భారత డిజిటల్ సంతకాల ధ్రువపత్రాలు, eSign సేవలపై ప్రభావం పడలేదని సంబంధిత వివరణ వెలువడినట్లు సమాచారం. డిజిటల్ విశ్వసనీయత, సైబర్ భద్రత ఈ అంశంలో కీలకం.
15. కాశీ తమిళ సంగమం 5.0
కాశీ తమిళ సంగమం ఐదో సంచికను 2026 నవంబర్ 28 నుంచి డిసెంబర్ 12 వరకు వారణాసిలో నిర్వహించేందుకు షెడ్యూల్ చేశారు. “తిరుక్కురళ్ పయిల్వోమ్” అనే ఇతివృత్తంతో తమిళనాడు, కాశీ మధ్య సాంస్కృతిక సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేయడం ఈ కార్యక్రమం లక్ష్యం.
16. వ్యవసాయ విద్యలో సంస్కరణలు
వాతావరణ మార్పులు, జీవవైవిధ్య నష్టం, వ్యవసాయ–ఆహార విలువ గొలుసుల్లో వస్తున్న మార్పులకు అనుగుణంగా వ్యవసాయ విద్యను ఆధునీకరించాల్సిన అవసరాన్ని భారత వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ICAR) నాయకత్వం ప్రస్తావించింది. వ్యవసాయ పరిశోధన, నైపుణ్యాభివృద్ధి, ఆధునిక వ్యవసాయ సాంకేతికతలపై దృష్టి సారించడం అవసరం.
17. బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్
బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ ద్వారా బొగ్గునుసింథసిస్ గ్యాస్ (Syngas) గా మార్చి, రసాయన పరిశ్రమలకు అవసరమైన ముడి పదార్థాలను ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. ఇది సాధారణ బొగ్గు దహన ప్రక్రియకు భిన్నమైనది. ఇంధన భద్రత, దిగుమతుల తగ్గింపు వంటి ప్రయోజనాలతో పాటు కార్బన్ ఉద్గారాలు, పర్యావరణ ప్రభావాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
18. జీరో కూపన్ జీరో ప్రిన్సిపల్ సాధనం
నాబార్డ్ (NABARD) ₹4 కోట్ల విలువైన Zero Coupon Zero Principal సాధనంలో పెట్టుబడి పెట్టినట్లు, ఇది NSE సోషల్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్‌లో నమోదైన తొలి ఇష్యూగా వార్తలు వెలువడ్డాయి. ఈ సాధనం సాధారణ రుణ పత్రాల మాదిరిగా వడ్డీ లేదా అసలు మొత్తాన్ని తిరిగి చెల్లించే సంప్రదాయ నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉండదు. సామాజిక సంస్థలకు నిధుల సమీకరణలో సోషల్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ పాత్రను తెలుసుకోవాలి.
19. గిగ్ కార్మికులు – వృద్ధాప్య భద్రత
గిగ్, ప్లాట్‌ఫామ్ కార్మికులకు వృద్ధాప్య భద్రత కల్పించడం ఒక ముఖ్యమైన విధానపరమైన అంశంగా మారింది. సంప్రదాయ ఉద్యోగాల మాదిరిగా స్థిరమైన యజమాని–ఉద్యోగి సంబంధం లేని పరిస్థితుల్లో పెన్షన్లు, సామాజిక బీమా, సామాజిక భద్రతా నిధులకు వాటాల చెల్లింపు వంటి అంశాలు కీలకంగా మారుతున్నాయి.
20. పోలీసు సంస్మరణ దినోత్సవం
ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 21న పోలీసు సంస్మరణ దినోత్సవం (Police Commemoration Day) నిర్వహిస్తారు. విధి నిర్వహణలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన పోలీసు సిబ్బందికి నివాళులర్పించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. అంతర్గత భద్రత, పోలీసు వ్యవస్థ, ప్రజాసేవలో పోలీసుల పాత్ర ఈ అంశంలో ముఖ్యమైనవి.