1. ఎన్నికల అఫిడవిట్లలో వివరాల వెల్లడిపై సుప్రీంకోర్టు
ఎన్నికల్లో పోటీ చేసే అభ్యర్థులు తమ అఫిడవిట్లలో వెల్లడించాల్సిన వివరాలు, తప్పుడు ప్రకటనలు చేస్తే ఎదురయ్యే చట్టపరమైన పరిణామాలు ఈ అంశంలో కీలకం. ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం, 1951లోని సెక్షన్ 125A అభ్యర్థులు తప్పుడు సమాచారం ఇవ్వడం లేదా తప్పనిసరి వివరాలను వెల్లడించకపోవడం వంటి అంశాలకు సంబంధించినది. ఎన్నికల పారదర్శకత, ఓటర్లకు సమాచార హక్కు ఈ చర్చలో ముఖ్యమైనవి.
2. భారత్–చైనా సరిహద్దు నిర్వహణ
వాస్తవాధీన రేఖ (Line of Actual Control – LAC) వెంబడి ఇరు దేశాల గస్తీ విధానాల్లో తేడాల కారణంగా సరిహద్దు నిర్వహణపై మరోసారి దృష్టి పడింది. సరిహద్దు మౌలిక సదుపాయాలు, సైనిక సంసిద్ధత, దౌత్య చర్చలు, విశ్వాస నిర్మాణ చర్యలు భారత్–చైనా సంబంధాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
3. కృత్రిమ మేధస్సుతో హాజరు పర్యవేక్షణ
గ్రామీణ ఉపాధి కార్యక్రమాల్లో డిజిటల్, కృత్రిమ మేధస్సు ఆధారిత హాజరు పర్యవేక్షణ వ్యవస్థల వినియోగంపై చర్చ జరుగుతోంది. ఈ సాంకేతికత హాజరు నమోదులో పారదర్శకతను పెంచగలదు. అయితే ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ లోపాలు, బయోమెట్రిక్ ధ్రువీకరణ వైఫల్యాలు, కార్మికుల హక్కులు వంటి సమస్యలను కూడా పరిష్కరించాలి.
4. ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి సంస్కరణలు
ప్రస్తుత ప్రపంచ రాజకీయ, ఆర్థిక వాస్తవాలకు అనుగుణంగా ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి నిర్మాణం లేదని భారత్ చాలాకాలంగా వాదిస్తోంది. శాశ్వత సభ్యత్వాల విస్తరణ, వీటో అధికారాల పునఃపరిశీలన, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు తగిన ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం ప్రధాన సంస్కరణల అంశాలు.
5. భారత్–అజర్‌బైజాన్ సంబంధాలు
అజర్‌బైజాన్‌తో భారత్ దౌత్య సంబంధాలు ఇంధన అవసరాలు, ప్రాంతీయ అనుసంధానం, భద్రత, కాకసస్ ప్రాంతంలోని భౌగోళిక రాజకీయ పరిణామాల పరంగా ప్రాధాన్యం కలిగి ఉన్నాయి. ద్వైపాక్షిక సంబంధాలపై ఇతర ప్రాంతీయ శక్తుల కూటములు, అంతర్జాతీయ పరిణామాలు చూపే ప్రభావాన్ని కూడా పరిశీలించాలి.
6. పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ సర్వేలో మార్పులు
పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ సర్వే (PLFS)లో సమాచార సేకరణ విధానంలో మార్పులు ఉపాధి, నిరుద్యోగ గణాంకాల విశ్వసనీయతకు సంబంధించినవి. ఈ గణాంకాలు ప్రభుత్వ ఉపాధి విధానాల రూపకల్పనకు ఉపయోగపడతాయి.
ముఖ్యంగా తెలుసుకోవాల్సిన సూచీలు:
• శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు (LFPR): శ్రామిక శక్తిలో ఉన్న వారి శాతం.
• కార్మిక–జనాభా నిష్పత్తి (WPR): మొత్తం జనాభాలో ఉపాధి పొందుతున్న వారి శాతం.
• నిరుద్యోగ రేటు (UR): శ్రామిక శక్తిలో ఉపాధి లేని, పని కోసం ప్రయత్నిస్తున్న వారి శాతం.
7. బంగాళాఖాతంలో తుపాన్ల కాలం
ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో అక్టోబర్–డిసెంబర్ కాలం ఉష్ణమండల తుపాన్ల ఏర్పాటుకు ముఖ్యమైనది. సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు అధికంగా ఉండటం, నిలువు గాలి కోత (Vertical Wind Shear) తక్కువగా ఉండటం, వాతావరణంలో తేమ ఉండటం తుపాన్ల అభివృద్ధికి అనుకూల పరిస్థితులు.
భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) తుపాన్లను పర్యవేక్షించడం, ముందస్తు హెచ్చరికలు జారీ చేయడం, విపత్తుల నష్టాన్ని తగ్గించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
8. ఏడో అగ్రివోల్టాయిక్స్ ప్రపంచ సదస్సు
ఏడో AgriVoltaics World Conference అక్టోబర్ 24న న్యూఢిల్లీలో ముగిసింది. అగ్రివోల్టాయిక్స్ విధానంలో వ్యవసాయ భూమిపై లేదా దాని వినియోగానికి అనుగుణంగా సౌర విద్యుత్ ఉత్పత్తి వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేస్తారు. దీనివల్ల వ్యవసాయం, విద్యుత్ ఉత్పత్తి రెండింటినీ సమన్వయం చేసే అవకాశాలు ఏర్పడతాయి.
9. భారత్–రష్యా నౌకాదళ విన్యాసాలు INDRA 2026
భారత్–రష్యా ద్వైపాక్షిక నౌకాదళ విన్యాసాలు INDRA 2026 అక్టోబర్ 20న రష్యాలోని వ్లాదివోస్టాక్‌లో ముగిశాయి. ఈ విన్యాసాల్లో నౌకాశ్రయ దశ, సముద్ర దశతో పాటు సమన్వయ కదలికలు, సమాచార మార్పిడి వంటి కార్యకలాపాలు నిర్వహించారు. రక్షణ దౌత్యం, నౌకాదళాల మధ్య పరస్పర కార్యాచరణ సామర్థ్యం ఈ విన్యాసాల ముఖ్య ఉద్దేశాలు.
10. ఆసియా పారా గేమ్స్ 2026
ఆసియా పారా గేమ్స్ 2026లో భారత్ తన పోటీని మొత్తం 114 పతకాలతో, అందులో 30 స్వర్ణ పతకాలతో ముగించినట్లు సమాచారం. దివ్యాంగ క్రీడాకారులకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం, అందుబాటులో ఉండే క్రీడా మౌలిక సదుపాయాలను అభివృద్ధి చేయడం, అత్యుత్తమ పారా అథ్లెట్లకు మద్దతు అందించడం ఈ అంశంతో ముడిపడి ఉన్నాయి.
11. గ్రీన్ దివాళీ ప్రచారం 2026
గ్రీన్ దివాళీ ప్రచారం ద్వారా బాణసంచా వినియోగాన్ని తగ్గించడం, వ్యర్థాలను వేరు చేయడం, పర్యావరణహితంగా పండుగలు నిర్వహించడం వంటి అంశాలను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. ఇది మిషన్ లైఫ్ (Mission LiFE), పట్టణ వాయు కాలుష్య నియంత్రణ, పర్యావరణ పరిరక్షణలో ప్రజల భాగస్వామ్యానికి సంబంధించినది.
12. సౌరాష్ట్ర భాషకు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం
భాషిణి (BHASHINI), బెంగళూరులోని భారతీయ విజ్ఞాన సంస్థ (IISc) కలిసి సౌరాష్ట్ర భాష కోసం టెక్స్ట్-టు-స్పీచ్ నమూనాలను అభివృద్ధి చేసినట్లు సమాచారం. తమిళనాడులోని సౌరాష్ట్ర సమాజం ప్రధానంగా మాట్లాడే ఈ భాషకు డిజిటల్ సాంకేతికతను అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ద్వారా భాషా సమ్మిళితత్వం, కృత్రిమ మేధస్సు వినియోగం, తక్కువ డిజిటల్ ప్రాతినిధ్యం కలిగిన భాషల పరిరక్షణకు ప్రోత్సాహం లభిస్తుంది.
13. షాంఘై సహకార సంస్థ నాగరికతల సంభాషణ వేదికకు భారత్ ఆతిథ్యం
2026 చివరి నాటికి తొలి SCO Civilisational Dialogue Forum నిర్వహించేందుకు భారత్ ప్రణాళికలను ప్రకటించింది. షాంఘై సహకార సంస్థ (SCO) సభ్య దేశాల మధ్య సాంస్కృతిక సంబంధాలు, నాగరికతల పరస్పర అవగాహనను బలోపేతం చేయడం ఈ వేదిక ప్రధాన లక్ష్యం. ఇది ప్రాంతీయ బహుపాక్షిక సహకారంలో సాంస్కృతిక దౌత్యానికి ప్రాధాన్యాన్ని తెలియజేస్తుంది.
14. విద్య, లింగ సమానత్వంపై యునెస్కో నివేదిక
యునెస్కో 2026 లింగ సమానత్వ నివేదికలో బాలికల విద్యలో ప్రవేశాల పరంగా పురోగతి ఉన్నప్పటికీ అనేక అడ్డంకులు కొనసాగుతున్నాయని పేర్కొన్నట్లు సమాచారం. పేదరికం, బాల్యవివాహాలు, భౌగోళిక అసమానతలు, పాఠశాల విద్యను పూర్తిచేసే అవకాశాల్లో తేడాలు బాలికల విద్యపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
15. లడఖ్ హిల్ డెవలప్‌మెంట్ కౌన్సిళ్లు
లేహ్, కార్గిల్ స్వయంప్రతిపత్తి పర్వత అభివృద్ధి మండళ్ల నియోజకవర్గాల నిర్మాణాన్ని విస్తరించేలా లడఖ్ సవరించిన వ్యవస్థను ప్రకటించినట్లు సమాచారం. కేంద్రపాలిత ప్రాంత పరిపాలనకు, స్థానిక స్వపరిపాలనకు మధ్య ఉన్న తేడాలను అర్థం చేసుకోవడం ఈ అంశంలో ముఖ్యం. లడఖ్‌లోని ప్రత్యేక పరిపాలనా ఏర్పాట్లు, స్థానిక అభివృద్ధి మండళ్ల పాత్రను కూడా తెలుసుకోవాలి.
16. బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ – పారిశ్రామిక అభివృద్ధి
బొగ్గు గ్యాసిఫికేషన్ ప్రక్రియలో బొగ్గును సింథసిస్ గ్యాస్‌గా మార్చి రసాయనాలు, ఇంధనాలు, పారిశ్రామిక ముడి పదార్థాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. దేశీయ వనరుల వినియోగం, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తికి ఇది ఉపయోగపడవచ్చు. అయితే కార్బన్ ఉద్గారాలు, నీటి అవసరం, కాలుష్య నియంత్రణ వంటి పర్యావరణ అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
17. సోషల్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్
జీరో కూపన్ జీరో ప్రిన్సిపల్ (ZCZP) సాధనాలు అర్హత కలిగిన సామాజిక సంస్థలకు సంప్రదాయ వడ్డీ చెల్లింపులు లేదా అసలు మొత్తాన్ని తిరిగి చెల్లించే బాధ్యత లేకుండా నిధులు సమీకరించేందుకు రూపొందించబడ్డాయి. సామాజిక రంగంలో పనిచేసే సంస్థలకు నిధుల సమీకరణలో సోషల్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ ఉపయోగపడుతుంది. ఈ వ్యవస్థ నియంత్రణలో భారత సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డు (SEBI) పాత్ర ముఖ్యమైనది.
18. గిగ్ కార్మికుల సామాజిక భద్రత
డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫామ్‌ల ద్వారా పనిచేసే గిగ్ కార్మికులకు పెన్షన్, ప్రమాద బీమా, ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు, సామాజిక భద్రతా నిధులకు వాటాల చెల్లింపు వంటి అంశాలు ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంటున్నాయి. సంప్రదాయ ఉద్యోగ సంబంధాలకు భిన్నంగా ఉండే ఈ ఉపాధి విధానంలో కార్మికుల హక్కులు, యజమానులు లేదా ప్లాట్‌ఫామ్ సంస్థల బాధ్యతలు కీలక చర్చనీయాంశాలు.
19. భారత్ ఇంధన భద్రత – ముడి చమురు దిగుమతులు
భారత్ ముడి చమురు దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడటం వల్ల అంతర్జాతీయ ధరల మార్పులు, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతాయి. ఇంధన భద్రతను బలోపేతం చేయడానికి సరఫరాదారుల వైవిధ్యీకరణ, వ్యూహాత్మక పెట్రోలియం నిల్వలు, దేశీయ శుద్ధి సామర్థ్యం పెంపు, స్వచ్ఛ ఇంధనాల వినియోగ విస్తరణ ముఖ్యమైనవి.
20. భారత రక్షణ సాంకేతికత – రాడార్ వ్యవస్థలు
తక్కువ ఎత్తులో ప్రయాణించే డ్రోన్లు, ఇతర వైమానిక ముప్పులను గుర్తించేందుకు ఆధునిక లో-లెవల్ సర్వైలెన్స్ రాడార్ వ్యవస్థలు కీలకం. రక్షణ పరిశోధన, అభివృద్ధి సంస్థ (DRDO), భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్ (BEL) వంటి సంస్థలు దేశీయ రక్షణ సాంకేతికత అభివృద్ధిలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. స్వదేశీ తయారీ సామర్థ్యాన్ని పెంచడం ద్వారా దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించవచ్చు.