• ఆర్బీఐ రెపో రేటు 5.50 శాతానికి పెంపు: భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ద్రవ్య విధాన కమిటీ రెపో రేటును 25 బేసిస్ పాయింట్లు పెంచి 5.25 శాతం నుంచి 5.50 శాతానికి చేర్చింది. ద్రవ్య విధాన వైఖరిని తటస్థం నుంచి క్రమబద్ధమైన కఠినతరం వైపు మార్చింది. ఈ నిర్ణయాన్ని కమిటీ ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించింది. రెపో రేటు అంటే ఆర్బీఐ అర్హత కలిగిన సెక్యూరిటీలకు బదులుగా వాణిజ్య బ్యాంకులకు స్వల్పకాలికంగా రుణాలు ఇచ్చే రేటు.
• మహేశ్ కాక్డేకు రామానుజన్ బహుమతి–2026: బెంగళూరులోని భారతీయ విజ్ఞాన సంస్థకు చెందిన ప్రొఫెసర్ మహేశ్ కాక్డేకు బీజగణిత సంఖ్యా సిద్ధాంతంలో చేసిన విశేష కృషికి 2026 రామానుజన్ బహుమతి లభించింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు చెందిన ప్రతిభావంతులైన యువ గణిత శాస్త్రవేత్తలకు ఈ బహుమతిని అందిస్తారు.
• భారత్ తొలి స్వదేశీ ఫ్లీట్ సపోర్ట్ షిప్ – సూర్య: రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ విశాఖపట్నంలోని హిందుస్తాన్ షిప్యార్డ్ లిమిటెడ్లో భారత్లోనే రూపకల్పన చేసి నిర్మించిన తొలి ఫ్లీట్ సపోర్ట్ షిప్ ఐఎన్ఎస్ సూర్యను ప్రారంభించారు. ఇటువంటి నౌకలు సముద్రంలోనే ఇతర యుద్ధనౌకలకు ఇంధనం, సరఫరాలు, నిర్వహణ వంటి సహాయాన్ని అందిస్తాయి.
• జాతీయ గృహ ప్రయాణ సర్వే: జాతీయ గణాంక కార్యాలయం 2025 జూలై నుంచి 2026 జూన్ వరకు దేశంలోనే తొలిసారిగా జాతీయ గృహ ప్రయాణ సర్వే నిర్వహించింది. ఇందులో 14,274 గ్రామాలు, 10,377 పట్టణ బ్లాకులు, 20.34 లక్షలకు పైగా వ్యక్తులను చేర్చారు. స్థిరమైన కార్యాలయాలకు ప్రయాణించే కార్మికుల్లో 42.6 శాతం మంది ద్విచక్ర వాహనాలను ప్రధాన రవాణా సాధనంగా ఉపయోగిస్తున్నట్లు వెల్లడైంది.
• సెబీ ‘ప్రాజెక్ట్ జాగ్రూక్’: సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా ప్రాజెక్ట్ జాగ్రూక్ను ప్రారంభించింది. రిటైల్ పెట్టుబడిదారులకు అవగాహన కల్పించడం, స్టాక్ మార్కెట్ మోసాల నుంచి వారిని రక్షించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. ఇందులో “సమజ్ సే ఇన్వెస్టింగ్ సింపుల్” ప్రచారం, MUST – మార్కెట్ యూజ్ఫుల్ సేఫ్టీ టిప్స్ కార్యక్రమాలు ఉన్నాయి.
• ఐఐటీ రోపర్ ‘అవ్ని’ వేదిక: ఐఐటీ రోపర్ వ్యవసాయం, మొక్కలు, పంటలపై అవగాహన కల్పించేందుకు ‘అవ్ని – గ్రో విత్ నేచర్’ అనే కృత్రిమ మేధ ఆధారిత డిజిటల్ అభ్యసన వేదికను అభివృద్ధి చేసింది. కంప్యూటర్ విజన్ సాంకేతికత ద్వారా మొక్కలు, ఆకులను గుర్తించడంలో ఇది సహాయపడుతుంది. ఈ వేదిక హిందీ, ఆంగ్ల భాషల్లో అందుబాటులో ఉంది.
• ఇచ్చామతి నది – భారత్–బంగ్లాదేశ్ సరిహద్దు: పశ్చిమ బెంగాల్లోని టాకీ సమీపంలో ఇచ్చామతి నది భారత్–బంగ్లాదేశ్ మధ్య సహజ అంతర్జాతీయ సరిహద్దులో కొంత భాగాన్ని ఏర్పరుస్తుంది. ఈ నది మాథాభంగా–పద్మా నదీ వ్యవస్థతో సంబంధం కలిగి ఉంది.
• భారత్లో స్టార్లింక్ 20 గేట్వే కేంద్రాలు: ఉపగ్రహ ఆధారిత సమాచార సేవల కోసం స్టార్లింక్ భారత్లో 20 గేట్వే కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసింది. వీటిలో వందలాది యాంటెన్నాలు ఉన్నాయి. భారత వినియోగదారుల సమాచారాన్ని దేశంలోనే భద్రపరిచేందుకు భారత్కు ప్రత్యేకమైన భద్రతా నియంత్రణలను అభివృద్ధి చేసినట్లు సంస్థ తెలిపింది. అయితే వాణిజ్య సేవల ప్రారంభానికి తుది నియంత్రణ అనుమతులు ఇంకా అవసరం.
• ఐఎంఈసీలో కొత్త దేశాల ఆసక్తి: ఈజిప్ట్, లెబనాన్, ఒమన్, గ్రీస్, సైప్రస్ దేశాలు భారత్–మధ్యప్రాచ్యం–యూరప్ ఆర్థిక కారిడార్ (IMEC)లో చేరేందుకు ఆసక్తి వ్యక్తం చేశాయి. నౌకాశ్రయాలు, రైల్వేలు, సముద్ర రవాణా, ఇంధనం, డిజిటల్ అనుసంధానం ద్వారా భారత్, మధ్యప్రాచ్యం, యూరప్ మధ్య అనుసంధానాన్ని మెరుగుపరచడం ఐఎంఈసీ లక్ష్యం.
• డీఆర్డీఓ అధునాతన అధిక ఎత్తు పారాచూట్ పరీక్ష: డీఆర్డీఓ అక్టోబర్ 6న తన అధునాతన అధిక ఎత్తు పారాచూట్ (AHAP)కు తొలిసారిగా ప్రత్యక్ష జంప్ పరీక్ష నిర్వహించింది. అధిక ఎత్తులో సైనిక కార్యకలాపాలు, సిబ్బంది మరియు పరికరాల తరలింపులో ఈ సాంకేతికత ఉపయోగపడుతుంది.
• ఎల్సీఏ మార్క్–1ఏ కోసం ఎఫ్404 ఇంజిన్లు: జీఈ ఏరోస్పేస్ మరో నాలుగు F404-IN20 ఇంజిన్లను హిందుస్తాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్కు అందించింది. ఇవి భారత తేజస్ ఎల్సీఏ మార్క్–1ఏ కార్యక్రమానికి ఉపయోగించనున్నారు. F404 ఇంజిన్ కుటుంబం ఎల్సీఏ మార్క్–1, మార్క్–1ఏ కార్యక్రమాల్లో కీలకమైనది.
• భారత మహిళల క్రికెట్ జట్టుకు కొత్త వైట్బాల్ కెప్టెన్: భారత క్రికెట్ నియంత్రణ మండలి స్మృతి మంధానను భారత మహిళల క్రికెట్ జట్టుకు పూర్తి స్థాయి వైట్బాల్ కెప్టెన్గా నియమించింది. హర్మన్ప్రీత్ కౌర్ అన్ని ఫార్మాట్ల కెప్టెన్సీ నుంచి వైదొలిగారు.
• ఈ–సంజీవని 50 కోట్ల టెలీ కన్సల్టేషన్లు: భారత జాతీయ టెలీమెడిసిన్ వేదిక ఈ–సంజీవని 50 కోట్ల టెలీ కన్సల్టేషన్లను దాటింది. డిజిటల్ ప్రజా మౌలిక సదుపాయాల ద్వారా ఆరోగ్య సేవలను ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడంలో ఇది కీలకమైన వేదికగా ఉంది.
• అంతర్జాతీయ ఖగోళ శాస్త్ర ఒలింపియాడ్లో భారత్: వియత్నాంలోని హనోయ్లో జరిగిన 19వ అంతర్జాతీయ ఖగోళ శాస్త్రం, ఖగోళ భౌతిక శాస్త్ర ఒలింపియాడ్–2026లో భారత్ 4 స్వర్ణాలు, 1 రజత పతకం సాధించింది.
• తరంగ్ శక్తి–2026: భారత వైమానిక దళం నిర్వహిస్తున్న బహుళజాతి వైమానిక విన్యాసం తరంగ్ శక్తి రెండో ఎడిషన్ సెప్టెంబర్ 26 నుంచి అక్టోబర్ 12 వరకు జరుగుతోంది. ఈ విన్యాసంలో జర్మనీకి చెందిన A400M రవాణా విమానం కూడా పాల్గొంటోంది.
• బ్రహ్మోస్కు ₹661.50 కోట్ల ఒప్పందం: భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ బ్రహ్మోస్ ఏరోస్పేస్తో ₹661.50 కోట్ల ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. భారత నౌకాదళ యుద్ధనౌకల కోసం బ్రహ్మోస్ ఆయుధ వ్యవస్థలను కొనుగోలు చేయడం ఈ ఒప్పందం లక్ష్యం. బ్రహ్మోస్ భారత్–రష్యా సహకారంతో అభివృద్ధి చేసిన సూపర్సోనిక్ క్రూయిజ్ క్షిపణి.
• కృత్రిమ మేధ సిద్ధతలో భారత్కు స్థానం: ప్రపంచ బ్యాంకు కృత్రిమ మేధ రంగంలో సిద్ధతకు సంబంధించి భారత్ను అగ్ర 10 అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్లలో ఒకటిగా పేర్కొంది. మౌలిక సదుపాయాలు, నైపుణ్యాలు, కంప్యూటింగ్ సామర్థ్యం, డేటా వ్యవస్థలు, విధానపరమైన మద్దతు వంటి అంశాలు ఏఐ సిద్ధతలో కీలకం.
• కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ జోష్ బృందాలు: కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ అక్టోబర్ 8న దేశవ్యాప్తంగా ‘జాయింట్ స్క్వాడ్ ఫర్ హెల్త్ (JOSH) బృందాలను’ ప్రారంభించనుంది. సమాజ స్థాయిలో ఆరోగ్య సేవలు, ఆరోగ్య అవగాహన కార్యక్రమాలను మరింత బలోపేతం చేయడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
• సాగర్మంథన్–2026: ‘సాగర్మంథన్: ది గ్రేట్ ఓషన్స్ డైలాగ్’ మూడో ఎడిషన్ అక్టోబర్ 7 నుంచి 9 వరకు న్యూఢిల్లీలో జరుగుతోంది. సుమారు 75 దేశాల ప్రతినిధులు ఇందులో పాల్గొంటున్నారు. నీలి ఆర్థిక వ్యవస్థ, సముద్ర భద్రత, నౌకాయానం, నౌకాశ్రయాలు, సముద్ర పాలన వంటి అంశాలు దీనిలో ప్రధానంగా చర్చకు వస్తాయి.
• చిన్న, మధ్య తరహా సంస్థల వృద్ధి నిధి: కేంద్ర మంత్రివర్గం అక్టోబర్ 6న ₹10,000 కోట్ల చిన్న, మధ్య తరహా సంస్థల వృద్ధి నిధికి ఆమోదం తెలిపింది. సామర్థ్యం ఉన్న చిన్న, మధ్య తరహా సంస్థలకు దీర్ఘకాలిక, వృద్ధి ఆధారిత ఈక్విటీ మూలధనాన్ని అందించడం దీని లక్ష్యం. ಉದ್ಯోగాల సృష్టి, పారిశ్రామిక వృద్ధి, చిన్న సంస్థలకు ఆర్థిక సహాయం వంటి అంశాల్లో ఇది కీలకం.
