• 2026 నోబెల్ రసాయన శాస్త్ర బహుమతి: హెన్రీ బి. కగన్, కెంజో సోయిలకు అణువుల అద్దం ప్రతిబింబాలైన రూపాల ఏర్పాటును నియంత్రించడంపై చేసిన పరిశోధనలకు 2026 నోబెల్ రసాయన శాస్త్ర బహుమతి లభించింది. ఈ పరిశోధన అసమమిత సంశ్లేషణ, స్వయంప్రేరిత ఉత్ప్రేరణ, సమరూప చిరాలిటీ వంటి అంశాలకు సంబంధించినది.
• ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్–2026: 10వ ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్ న్యూఢిల్లీలోని యశోభూమిలో జరుగుతోంది. ఈ ఏడాది ప్రధాన ఇతివృత్తం “స్కేల్ వితౌట్ బౌండరీస్”. భారత డిజిటల్, టెలికాం వ్యవస్థ అభివృద్ధి, ఆవిష్కరణలపై ఈ సదస్సు ప్రధానంగా దృష్టి సారించింది.
• జోష్ బృందాల ప్రారంభం: జాయింట్ స్క్వాడ్ ఫర్ హెల్త్ (JOSH) బృందాలను క్షయవ్యాధి నిర్మూలన కోసం ప్రారంభించారు. యువత, స్థానిక స్థాయి నెట్వర్క్లను ఉపయోగించి టీబీ ముక్త్ భారత్ అభియాన్కు ప్రజల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం దీని లక్ష్యం. తొలి దశలో 11 రాష్ట్రాల్లోని 55 జిల్లాల్లో ఈ కార్యక్రమం అమలవుతుంది.
• ఆర్బీఐ రెపో రేటు పెంపు: భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ రెపో రేటును 25 బేసిస్ పాయింట్లు పెంచి 5.50 శాతానికి చేర్చింది. అలాగే ద్రవ్య విధాన వైఖరిని తటస్థం నుంచి క్రమబద్ధమైన కఠినతరం వైపు మార్చింది. 2023 ఫిబ్రవరి తర్వాత రెపో రేటులో ఇదే తొలి పెంపు.
• 57వ జీఎస్టీ మండలి సమావేశం: 57వ జీఎస్టీ మండలి సమావేశం న్యూఢిల్లీలో జరుగుతోంది. ఏడాది కంటే ఎక్కువ విరామం తర్వాత జరుగుతున్న ఈ సమావేశంలో జీఎస్టీ ప్రక్రియల సంస్కరణలు, పన్ను వాపసులు, కొన్ని జీఎస్టీ నేరాలను నేరపూరిత చర్యల పరిధి నుంచి తొలగించే అంశం వంటి విషయాలు చర్చకు వచ్చాయి.
• జీఎస్టీ అరెస్టు అధికారాలపై చర్చ: జీఎస్టీ చట్టం కింద పన్ను అధికారులకు ఉన్న అరెస్టు అధికారాలను తొలగించే ప్రతిపాదనపై మహారాష్ట్ర, గుజరాత్, ఉత్తరప్రదేశ్, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశాయి. పన్ను అమలు, పన్ను చెల్లింపుదారులకు సౌలభ్యం మధ్య సమతుల్యతపై ఈ చర్చ కొనసాగుతోంది.
• ఆంధ్రప్రదేశ్లో కరువు ప్రకటన: ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఖరీఫ్ 2026కు సంబంధించి 21 జిల్లాల్లోని 388 మండలాలను కరువు ప్రభావిత ప్రాంతాలుగా ప్రకటించింది. వీటిలో 283 మండలాలు తీవ్రంగా, 105 మండలాలు మధ్యస్థంగా ప్రభావితమైనట్లు పేర్కొంది. జూన్–ఆగస్టు మధ్య రాష్ట్రంలో వర్షపాతం లోటు 53.4 శాతంగా నమోదైంది.
• లడఖ్లో స్నో లెపర్డ్ సఫారీ: వన్యప్రాణి వారోత్సవం సందర్భంగా లడఖ్లో భారత్లోనే తొలి అధిక ఎత్తు స్నో లెపర్డ్ వన్యప్రాణి సఫారీ ప్రారంభమైంది. దేశంలో ఉన్నట్లు అంచనా వేసిన 718 మంచు చిరుతల్లో 477 లడఖ్లోనే ఉన్నట్లు సమాచారం.
• వీరాంగనా దుర్గావతి టైగర్ రిజర్వ్లో చిరుతలు: మధ్యప్రదేశ్లోని వీరాంగనా దుర్గావతి టైగర్ రిజర్వ్లో రెండు చిరుతలను విడుదల చేశారు. దీంతో కునో జాతీయ ఉద్యానవనం, గాంధీ సాగర్ తర్వాత దేశంలో చిరుతల పునరావాసానికి ఇది మూడో కేంద్రంగా నిలిచింది.
• లివింగ్ ప్లానెట్ నివేదిక–2026: ప్రపంచ వన్యప్రాణుల పరిస్థితిపై డబ్ల్యూడబ్ల్యూఎఫ్ విడుదల చేసిన లివింగ్ ప్లానెట్ నివేదిక–2026 ప్రకారం, 1970 నుంచి 2022 మధ్య సగటు వన్యప్రాణుల జనాభా పరిమాణాల్లో 73 శాతం క్షీణత నమోదైంది. జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ, జీవవైవిధ్యంపై అంతర్జాతీయ ఒప్పందం ప్రాధాన్యతను ఈ నివేదిక వెల్లడిస్తోంది.
• సారెక్స్–2026: భారత తీర రక్షక దళం 12వ జాతీయ సముద్ర శోధన, రక్షణ విన్యాసం–సారెక్స్ 2026ను అక్టోబర్ 7–8 తేదీల్లో ఒడిశాలోని పారాదీప్ తీరంలో నిర్వహిస్తోంది. సముద్రంలో విమానం కూలిపోయిన సందర్భంలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలను రక్షించే కృత్రిమ పరిస్థితిపై ప్రత్యేక రక్షణ విన్యాసం నిర్వహించారు.
• భారత నౌకాదళానికి స్వదేశీ నీటి అడుగు రిమోట్ వాహనాలు: కొచ్చికి చెందిన ఐరోవ్ సంస్థ భారత నౌకాదళానికి ట్రౌట్ నీటి అడుగు రిమోట్ ఆపరేటెడ్ వాహనాలను అందించింది. సముద్రపు అడుగున తనిఖీలు, పరిశీలనలు, ఇతర కార్యకలాపాలను సిబ్బందిని నేరుగా నీటిలోకి పంపకుండా నిర్వహించేందుకు ఈ వాహనాలను ఉపయోగిస్తారు.
• స్టార్లింక్ గేట్వే మౌలిక సదుపాయాలు: ఉపగ్రహ ఆధారిత బ్రాడ్బ్యాండ్ సేవలకు అవసరమైన భూఆధారిత మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేస్తూ స్టార్లింక్ భారత్లో 20 గేట్వే కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసింది. ఇవి ఉపగ్రహ కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థకు కీలకమైన భూస్థాయి అనుసంధాన కేంద్రాలు.
• కొత్త వైమానిక దళాధిపతి: ఎయిర్ మార్షల్ ఆశుతోష్ దీక్షిత్ భారత వైమానిక దళానికి 29వ చీఫ్ ఆఫ్ ఎయిర్ స్టాఫ్గా నియమితులయ్యారు. ఆయన 2026 అక్టోబర్ 31న ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్గా బాధ్యతలు స్వీకరించనున్నారు.
• ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్–2026 వ్యూహాత్మక స్తంభాలు: 2026 ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్ను సృష్టి, సంవర్ధన్, సశక్త్, సురక్ష అనే నాలుగు ప్రధాన స్తంభాల చుట్టూ రూపొందించారు. ఇవి వరుసగా ఆవిష్కరణ, వృద్ధి, సాధికారత, భద్రతకు ప్రాధాన్యతను సూచిస్తున్నాయి.
• చైనా–యూరోపియన్ యూనియన్ హైబ్రిడ్ వాహనాల వివాదం: బీజింగ్లో అక్టోబర్ 8–9 తేదీల్లో జరుగుతున్న వాణిజ్య చర్చల సందర్భంగా యూరోపియన్ కమిషన్ ప్రతిపాదించిన హైబ్రిడ్ కార్లను యూరోపియన్ యూనియన్కు ఎగుమతి చేయడంపై స్వచ్ఛంద పరిమితులను చైనా తిరస్కరించింది.
• ఎస్ఎంఈ వృద్ధి నిధి: కేంద్ర మంత్రివర్గం ఇటీవల ₹10,000 కోట్ల ఎస్ఎంఈ వృద్ధి నిధికి ఆమోదం తెలిపింది. చిన్న, మధ్య తరహా సంస్థలకు వృద్ధికి అవసరమైన మూలధనాన్ని అందించడం, వాటి ఆర్థిక ప్రాప్యతను మెరుగుపరచడం ఈ నిధి లక్ష్యం.
• భారత్లో నైపుణ్యాభివృద్ధి సవాలు: నీతి ఆయోగ్ తాజా అంచనా ప్రకారం మారుతున్న కార్మిక మార్కెట్ అవసరాలకు అనుగుణంగా భారత్లోని నైపుణ్యాభివృద్ధి వ్యవస్థను పునర్వ్యవస్థీకరించాల్సిన అవసరం ఉంది. ముఖ్యంగా కృత్రిమ మేధ యుగంలో ఉద్యోగ మార్కెట్కు అవసరమైన నైపుణ్యాలు, కార్మికుల సామర్థ్యాల మధ్య అనుసంధానాన్ని మెరుగుపరచాల్సిన అవసరం ఉంది.
• అసమమిత సంశ్లేషణ, సమరూప చిరాలిటీ: 2026 నోబెల్ రసాయన శాస్త్ర బహుమతికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన అంశాల్లో ఎన్యాంటియోమర్లు ఉన్నాయి. ఒకే రసాయన సూత్రం ఉన్నప్పటికీ త్రిమితీయ నిర్మాణంలో పరస్పర అద్దం ప్రతిబింబాలుగా ఉండే అణువులను ఎన్యాంటియోమర్లు అంటారు. ఔషధాల తయారీలో వీటి నియంత్రణకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది.
• టీబీ నిర్మూలనలో యువత భాగస్వామ్యం: జోష్ బృందాల్లో మొదటి తరగతి అధికారులు, మై భారత్ వాలంటీర్లు, ఎన్సీసీ క్యాడెట్లు భాగస్వాములు కానున్నారు. క్షయవ్యాధిపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచడం, అపోహలు మరియు సామాజిక మచ్చను తగ్గించేందుకు కృత్రిమ మేధ ఆధారిత ‘ఖుషీ అవతార్’ చాట్బాట్ను కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు.
