అగ్ని-5 క్షిపణి పరిధిపై చర్చ మళ్లీ ముందుకు
అధికారికంగా 5,000 కి.మీ.కు పైగా పరిధి ఉన్న క్షిపణిగా పేర్కొన్న అగ్ని-5పై 8,000 కి.మీ. అంచనాలు చర్చనీయాంశమయ్యాయి
న్యూఢిల్లీ, 2026-08-18 —
భారత దీర్ఘశ్రేణి బాలిస్టిక్ మిస్సైల్ అగ్ని-5 వాస్తవ పరిధిపై రక్షణ వర్గాల్లో మంగళవారం మళ్లీ చర్చ మొదలైంది. ప్రభుత్వ అధికారిక వివరాలు దీన్ని 5,000 కి.మీ.కు పైగా పరిధి కలిగిన క్షిపణిగా చూపుతుండగా, అంతర్జాతీయ రక్షణ విశ్లేషకులు దాని సామర్థ్యం మరింత ఎక్కువగా ఉండవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు.
భారత అణు నిరోధక సామర్థ్యంలో కీలకంగా భావించే అగ్ని-5ను డీఆర్డీఓ అభివృద్ధి చేసింది. ఈ క్షిపణి స్ట్రాటజిక్ ఫోర్సెస్ కమాండ్ అవసరాలకు అనుగుణంగా రూపొందించబడింది. రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ గత ప్రకటనల్లో అగ్ని-5 “5,000 కి.మీ.కు పైగా పరిధి గల బాలిస్టిక్ మిస్సైల్” అని పేర్కొంది. డీఆర్డీఓ అధికారులు గత పరీక్షల అనంతరం “అన్ని ఆపరేషనల్ మరియు టెక్నికల్ పరామితులు నిర్దేశిత విధంగా నమోదయ్యాయి” అని చెప్పారు. అయితే రేంజ్, వార్హెడ్ సామర్థ్యం వంటి వివరాల్లో ప్రభుత్వం సాధారణంగా పరిమిత సమాచారమే విడుదల చేస్తోంది.
రక్షణ రంగ నిపుణుల అంచనాల ప్రకారం, తక్కువ పేలోడ్ లేదా మార్పు చేసిన ప్రొఫైల్తో అగ్ని-5 పరిధి 8,000 కి.మీ. వరకు పెరిగే అవకాశం ఉందని చర్చ ఉంది. ఈ అంచనాలను భారత ప్రభుత్వం అధికారికంగా ధ్రువీకరించలేదు. చైనా రక్షణ విశ్లేషకులు గతంలో భారత అధికారిక గణాంకాలపై సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తూ, అగ్ని-5 చైనా ప్రధాన భూభాగంలోని ఎక్కువ ప్రాంతాలను కవర్ చేయగలదని పేర్కొన్నారు. భారత అధికారులు మాత్రం ఇటువంటి విశ్లేషణలపై బహిరంగంగా స్పందించలేదు.
అగ్ని-5 2012లో తొలి పరీక్ష తర్వాత పలు దశల్లో పరీక్షించబడింది. మొబైల్ లాంచర్ వ్యవస్థ, ఘన ఇంధన దశలు, అధిక వేగ రీ-ఎంట్రీ సామర్థ్యం వంటి అంశాలు దీని ప్రత్యేకతలుగా రక్షణ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. 2024 మార్చిలో మిర్వ్ టెక్నాలజీకి సంబంధించిన “మిషన్ దివ్యాస్త్ర” పరీక్ష అనంతరం ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ “మిషన్ దివ్యాస్త్ర కోసం డీఆర్డీఓ శాస్త్రవేత్తలపై గర్వంగా ఉంది” అని సామాజిక మాధ్యమంలో తెలిపారు. ఈ వ్యాఖ్య అనంతరం అగ్ని-5 సామర్థ్యాలపై వ్యూహాత్మక చర్చ మరింత పెరిగింది.
HIGHLIGHTS
- అగ్ని-5 అధికారిక పరిధి 5,000 కి.మీ.కు పైగా
- 2012 నుంచి పలు పరీక్షలు నిర్వహణ
- డీఆర్డీఓ అభివృద్ధి చేసిన దీర్ఘశ్రేణి బాలిస్టిక్ మిస్సైల్
- 2024లో మిర్వ్ టెక్నాలజీ పరీక్ష ప్రకటన
- 8,000 కి.మీ. అంచనాలు అధికారికంగా ధ్రువీకరించలేదు
రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ గత ప్రకటనలో “దేశ విశ్వసనీయ కనీస నిరోధక విధానానికి అనుగుణంగా ఈ పరీక్షలు నిర్వహించబడ్డాయి” అని తెలిపింది. భారత అణు విధానంలో నిరోధక సామర్థ్యాన్ని బహిరంగ ప్రదర్శనగా కాకుండా స్థిరమైన భద్రతా హామీగా చూపించడం ప్రధాన ధోరణి. అందువల్ల దీర్ఘశ్రేణి క్షిపణుల పూర్తి సాంకేతిక వివరాలు సాధారణంగా గోప్యంగా ఉంచుతారు. ఇది అంతర్జాతీయ ఆయుధ నియంత్రణ వ్యవస్థలు, ఎగుమతి నియంత్రణ నిబంధనలు, వ్యూహాత్మక స్థిరత్వం వంటి అంశాలతో కూడిన విధాన నిర్ణయంగా రక్షణ నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.
మిస్సైల్ టెక్నాలజీ కంట్రోల్ రిజీమ్ సభ్యత్వం భారతదేశానికి అంతరిక్ష, డిఫెన్స్, ఎయిరోస్పేస్ టెక్నాలజీలలో సహకార అవకాశాలను విస్తరించింది. అయితే ఎంటిసిఆర్ ప్రధానంగా క్షిపణి టెక్నాలజీ ఎగుమతుల నియంత్రణకు సంబంధించిన వ్యవస్థ; సభ్యదేశాల స్వదేశీ క్షిపణి పరిధిపై నేరుగా నిషేధం విధించదు. ఈ కారణంగా అగ్ని-5 పరిధిని తగ్గించి చూపుతున్నారన్న వాదనపై అధికారిక నిర్ధారణ లేదు. విదేశాంగ మరియు రక్షణ వర్గాలు సాధారణంగా ఇలాంటి అంశాల్లో “భారత భద్రతా ప్రయోజనాలకు అవసరమైన మేరకు మాత్రమే వివరాలు విడుదల చేస్తాం” అనే స్థాయిలోనే స్పందిస్తున్నాయి.
అగ్ని-5 పరిధిపై తాజా చర్చ దక్షిణాసియా భద్రతా సమీకరణాల మధ్య వస్తోంది. భారతదేశం తన క్షిపణి ప్రోగ్రామ్ను రక్షణాత్మక నిరోధక వ్యవస్థలో భాగంగా చూపిస్తోంది. చైనా, పాకిస్తాన్ వ్యూహాత్మక సామర్థ్యాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని దీర్ఘశ్రేణి, మొబైల్, బతికి నిలిచే సామర్థ్యం ఉన్న వ్యవస్థలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. అయితే “చైనా లేదా యూరప్ను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం” వంటి వాదనలను భారత ప్రభుత్వం అధికారిక భాషలో ఉపయోగించదు; అధికారిక దృష్టి నిరోధక సామర్థ్యం, జాతీయ భద్రత, కనీస విశ్వసనీయ ప్రతిస్పందనపైనే ఉంటుంది.
రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ నుంచి అగ్ని-5 తదుపరి పరీక్షల షెడ్యూల్పై కొత్త ప్రకటన వెలువడలేదు. భవిష్యత్తులో యూజర్ ట్రయల్స్, మిర్వ్ సామర్థ్యాల ధృవీకరణ, స్ట్రాటజిక్ ఫోర్సెస్ కమాండ్లో ఆపరేషనల్ ఇంటిగ్రేషన్ వంటి దశలు గమనించాల్సిన అంశాలుగా మిగిలాయి. అధికారిక ప్రకటన వెలువడే వరకు అగ్ని-5 వాస్తవ పరిధిపై 8,000 కి.మీ. అంచనాలు విశ్లేషకుల చర్చగానే కొనసాగుతాయి.