ఆర్టికల్ 10: భారత పౌరసత్వ హక్కులు కొనసాగుతాయా? రాజ్యాంగం ఏం చెబుతోంది?
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 10 పౌరసత్వానికి సంబంధించిన మరో కీలకమైన నిబంధన. రాజ్యాంగంలోని ముందస్తు అధికరణాల ప్రకారం భారత పౌరుడిగా గుర్తింపు పొందిన వ్యక్తి తన పౌరసత్వాన్ని కొనసాగించేందుకు ఈ అధికరణం రాజ్యాంగపరమైన ఆధారాన్ని కల్పిస్తుంది.
ఆర్టికల్ 10 ఏం చెబుతోంది?
ఆర్టికల్ 10 ప్రకారం, రాజ్యాంగంలోని Part II – Citizenshipలోని గత నిబంధనల ప్రకారం భారత పౌరుడిగా ఉన్న వ్యక్తి లేదా పౌరుడిగా పరిగణించబడే వ్యక్తి, పార్లమెంట్ భవిష్యత్తులో చేసే ఏదైనా చట్టానికి లోబడి, భారత పౌరుడిగానే కొనసాగుతాడు.
సులభంగా చెప్పాలంటే..
ఒక వ్యక్తి రాజ్యాంగం ప్రకారం భారత పౌరుడిగా గుర్తించబడితే, అతని పౌరసత్వం స్వయంచాలకంగా ముగిసిపోదు. అయితే పార్లమెంట్ రూపొందించే పౌరసత్వ చట్టాలకు అతను లోబడి ఉంటాడు.
పార్లమెంట్కు ఎందుకు ప్రాధాన్యత?
ఆర్టికల్ 10లో “subject to the provisions of any law that may be made by Parliament” అనే పదబంధం చాలా ముఖ్యమైనది.
అంటే రాజ్యాంగం పౌరసత్వం కొనసాగింపుకు ప్రాథమిక హామీ ఇచ్చినప్పటికీ, పౌరసత్వానికి సంబంధించిన భవిష్యత్ నియమాలను రూపొందించే అధికారం పార్లమెంట్కు ఉంటుంది.
ఈ అధికారానికి రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 11 మరింత స్పష్టమైన రాజ్యాంగ ఆధారాన్ని ఇస్తుంది. పౌరసత్వం పొందడం, రద్దు కావడం, ఇతర సంబంధిత అంశాలపై పార్లమెంట్ చట్టాలు చేయవచ్చు.
Citizenship Act, 1955తో సంబంధం
ఆర్టికల్ 10లో పేర్కొన్న పార్లమెంట్ చట్టాధికారానికి ముఖ్యమైన ఉదాహరణ Citizenship Act, 1955.
ఈ చట్టం ద్వారా భారత పౌరసత్వం పొందడం, పౌరసత్వాన్ని కోల్పోవడం, పౌరసత్వం రద్దు వంటి వివిధ అంశాలకు చట్టపరమైన విధానాలు రూపొందించబడ్డాయి.
అందువల్ల ఆర్టికల్ 10ను అర్థం చేసుకునేటప్పుడు రాజ్యాంగం + పార్లమెంట్ చట్టం అనే రెండు అంశాలను గుర్తుంచుకోవాలి.
ఆర్టికల్ 9తో సంబంధం
ఆర్టికల్ 9 ప్రకారం స్వచ్ఛందంగా విదేశీ పౌరసత్వాన్ని పొందిన వ్యక్తికి కొన్ని రాజ్యాంగ నిబంధనల ఆధారంగా భారత పౌరసత్వం ఉండదు.
అదే సమయంలో ఆర్టికల్ 10.. రాజ్యాంగంలోని ముందస్తు నిబంధనల ప్రకారం భారత పౌరుడిగా గుర్తించబడిన వ్యక్తి పౌరసత్వం పార్లమెంట్ చేసే చట్టాలకు లోబడి కొనసాగుతుందని చెబుతుంది.
అందువల్ల:
Article 9 → విదేశీ పౌరసత్వం స్వచ్ఛందంగా పొందితే భారత పౌరసత్వానికి పరిమితి
Article 10 → గుర్తించబడిన భారత పౌరసత్వం కొనసాగింపు
ఎందుకు ముఖ్యమైనది?
ఆర్టికల్ 10 భారత పౌరసత్వ వ్యవస్థలో continuity అనే భావనను స్పష్టం చేస్తుంది. రాజ్యాంగంలోని Part II ప్రకారం పౌరుడిగా గుర్తించబడిన వ్యక్తి పౌరసత్వం కొనసాగుతుందని చెబుతూనే, పౌరసత్వంపై భవిష్యత్తులో పార్లమెంట్ చేసే చట్టాలకు ప్రాధాన్యతను కూడా గుర్తిస్తుంది.
పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన అంశాలు
Article 10 → Continuance of the rights of citizenship
ఎవరికి? → Part IIలోని ముందస్తు నిబంధనల ప్రకారం భారత పౌరుడిగా ఉన్న లేదా పరిగణించబడే వ్యక్తికి.
ఏం చెబుతుంది? → అతను భారత పౌరుడిగా కొనసాగుతాడు.
మినహాయింపు/పరిమితి: → పార్లమెంట్ చేసే పౌరసత్వ చట్టాలకు లోబడి ఉంటుంది.
సంబంధిత చట్టం: → Citizenship Act, 1955
ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే..
రాజ్యాంగంలోని పౌరసత్వ నిబంధనల ప్రకారం భారత పౌరుడిగా గుర్తించబడిన వ్యక్తి, పార్లమెంట్ రూపొందించే చట్టాలకు లోబడి తన పౌరసత్వాన్ని కొనసాగిస్తాడని చెప్పే అధికరణమే ఆర్టికల్ 10.
Also Read- ఆర్టికల్ 9: విదేశీ పౌరసత్వం స్వచ్ఛందంగా పొందితే భారత పౌరసత్వం ఉండదు
