భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 28: విద్యాసంస్థల్లో మత బోధన, ప్రార్థనలకు సంబంధించిన స్వేచ్ఛ
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 28 ప్రభుత్వ నిధులతో నిర్వహించే విద్యాసంస్థల్లో మత బోధనకు సంబంధించిన నిబంధనలను వివరిస్తుంది. అలాగే, విద్యార్థులను వారి సమ్మతి లేకుండా మత బోధన లేదా ప్రార్థనల్లో పాల్గొనాలని బలవంతం చేయడాన్ని నిరోధిస్తుంది. విద్యా వ్యవస్థలో మత స్వేచ్ఛ, వ్యక్తిగత విశ్వాసాలను పరిరక్షించడం ఈ అధికరణం ప్రధాన ఉద్దేశం.
ఆర్టికల్ 28లోని మూడు ప్రధాన నిబంధనలు
1. ప్రభుత్వ నిధులతో పూర్తిగా నిర్వహించే విద్యాసంస్థలు – ఆర్టికల్ 28(1)
ప్రభుత్వ నిధులతో పూర్తిగా నిర్వహించబడే ఏ విద్యాసంస్థలోనూ మత బోధన అందించరాదు. ప్రభుత్వ నిధులతో నడిచే విద్యాసంస్థల్లో మతపరమైన బోధనకు ఈ నిబంధన నిషేధం విధిస్తుంది.
2. మతపరమైన ట్రస్ట్ లేదా ఎండోమెంట్ ద్వారా ఏర్పాటైన సంస్థలు – ఆర్టికల్ 28(2)
ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తున్నప్పటికీ, మత బోధన అందించాలనే నిబంధనతో ఏర్పాటైన ట్రస్ట్ లేదా ఎండోమెంట్ ఆధారంగా స్థాపించిన విద్యాసంస్థలకు ఆర్టికల్ 28(1)లోని నిషేధం వర్తించదు. అంటే, ఇలాంటి సంస్థల్లో మత బోధన అందించవచ్చు.
3. మత బోధన లేదా ప్రార్థనల్లో పాల్గొనడానికి సమ్మతి తప్పనిసరి – ఆర్టికల్ 28(3)
ప్రభుత్వ గుర్తింపు పొందిన లేదా ప్రభుత్వ ఆర్థిక సహాయం పొందే విద్యాసంస్థల్లో విద్యార్థులను మత బోధన లేదా ప్రార్థనల్లో పాల్గొనాలని బలవంతం చేయరాదు.
విద్యార్థి మైనర్ అయితే తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకుల సమ్మతి తప్పనిసరి. విద్యార్థి మేజర్ అయితే అతని లేదా ఆమె స్వంత సమ్మతి అవసరం.
ఆర్టికల్ 28 ప్రాముఖ్యత
ఈ అధికరణం విద్యాసంస్థల్లో మత స్వేచ్ఛను, వ్యక్తిగత విశ్వాసాలను గౌరవించేలా చేస్తుంది. విద్యార్థులపై మతపరమైన ఆచారాలను బలవంతంగా రుద్దకుండా రక్షణ కల్పిస్తుంది. ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థలో మతపరమైన తటస్థతను కాపాడటానికి ఇది దోహదపడుతుంది.
ఆర్టికల్ 28 – పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యాంశాలు
• ఆర్టికల్ 28(1): ప్రభుత్వ నిధులతో పూర్తిగా నిర్వహించే విద్యాసంస్థల్లో మత బోధన నిషేధం.
• ఆర్టికల్ 28(2): మతపరమైన ట్రస్ట్ లేదా ఎండోమెంట్ ఆధారంగా ఏర్పాటైన సంస్థలకు మినహాయింపు.
• ఆర్టికల్ 28(3): విద్యార్థులను వారి సమ్మతి లేకుండా మత బోధన లేదా ప్రార్థనల్లో పాల్గొనాలని బలవంతం చేయరాదు.
• మైనర్ విద్యార్థుల విషయంలో తల్లిదండ్రులు లేదా సంరక్షకుల సమ్మతి అవసరం.
• ఆర్టికల్ 25 నుంచి 28 వరకు మత స్వేచ్ఛకు సంబంధించిన ప్రాథమిక హక్కులను వివరిస్తాయి.
