99TV News

    ఆర్టికల్ 3: రాష్ట్రాల ఏర్పాటు అధికారాలు | Article 3

    ఆర్టికల్ 3: రాష్ట్రాల ఏర్పాటు, సరిహద్దులు, పేర్ల మార్పుకు పార్లమెంట్ అధికారం

    ఆర్టికల్ 3: రాష్ట్రాల ఏర్పాటు, సరిహద్దులు, పేర్ల మార్పుకు పార్లమెంట్‌కు అధికారం

    భారతదేశంలో రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు సంబంధించిన అత్యంత కీలకమైన రాజ్యాంగ నిబంధనల్లో ఆర్టికల్ 3 ఒకటి. ఒక రాష్ట్రం నుంచి కొత్త రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడం నుంచి.. రాష్ట్రాల విస్తీర్ణం, సరిహద్దులు, పేర్లను మార్చడం వరకు పార్లమెంట్‌కు ఈ ఆర్టికల్ విస్తృతమైన అధికారాలను కల్పిస్తుంది.

    ఆర్టికల్ 3 ఏం చెబుతోంది?

    ఆర్టికల్ 3 ప్రకారం పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా ఇప్పటికే ఉన్న రాష్ట్రాల విషయంలో పలు మార్పులు చేయవచ్చు.

    ఒక రాష్ట్రంలోని కొంత భూభాగాన్ని విడదీసి కొత్త రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేయవచ్చు. అలాగే రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలను, వాటిలోని కొన్ని ప్రాంతాలను కలిపి కొత్త రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేయవచ్చు. ఒక రాష్ట్రంలోని భూభాగాన్ని మరో రాష్ట్రంలోని ప్రాంతంతో కలిపి కూడా కొత్త రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేసే అధికారం పార్లమెంట్‌కు ఉంది.

    అంతేకాదు.. పార్లమెంట్ ఒక రాష్ట్రం యొక్క విస్తీర్ణాన్ని పెంచవచ్చు లేదా తగ్గించవచ్చు. రాష్ట్రాల సరిహద్దులను మార్చవచ్చు. అవసరమైతే రాష్ట్రం పేరును కూడా మార్చవచ్చు.

    అంటే ఆర్టికల్ 3 ప్రధానంగా ఐదు రకాల మార్పులకు అవకాశం కల్పిస్తుంది:

    • కొత్త రాష్ట్రాన్ని ఏర్పాటు చేయడం

    • రాష్ట్ర విస్తీర్ణాన్ని పెంచడం

    • రాష్ట్ర విస్తీర్ణాన్ని తగ్గించడం

    • రాష్ట్ర సరిహద్దులను మార్చడం

    • రాష్ట్రం పేరును మార్చడం

    అయితే పార్లమెంట్ నేరుగా బిల్లు ప్రవేశపెట్టగలదా?

    ఆర్టికల్ 3లో దీనికి సంబంధించి ఒక ముఖ్యమైన విధానం ఉంది.

    రాష్ట్రాల ఏర్పాటు లేదా వాటి ప్రాంతం, సరిహద్దులు, పేర్లకు సంబంధించిన బిల్లును పార్లమెంట్‌లో ప్రవేశపెట్టాలంటే రాష్ట్రపతి సిఫార్సు అవసరం.

    అంతేకాదు, ఆ బిల్లులోని ప్రతిపాదన ఏదైనా రాష్ట్రం యొక్క ప్రాంతం, సరిహద్దులు లేదా పేరును ప్రభావితం చేస్తే.. రాష్ట్రపతి ఆ బిల్లును సంబంధిత రాష్ట్ర శాసనసభకు తన అభిప్రాయాన్ని తెలియజేయడానికి పంపాలి.

    రాష్ట్ర శాసనసభకు తన అభిప్రాయాన్ని వెల్లడించేందుకు రాష్ట్రపతి నిర్దేశించిన కాలపరిమితి ఉంటుంది. అవసరమైతే రాష్ట్రపతి ఆ కాలాన్ని పొడిగించవచ్చు.

    రాష్ట్ర శాసనసభ అభిప్రాయం తప్పనిసరిగా అంగీకరించాలా?

    ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ అంశం ఉంది.

    రాష్ట్రపతి సంబంధిత రాష్ట్ర శాసనసభ అభిప్రాయాన్ని కోరాలి. అయితే ఆ శాసనసభ అభిప్రాయం ఇవ్వడం అనేది తుది నిర్ణయం కాదు. ఆ అభిప్రాయాన్ని పార్లమెంట్ పరిగణనలోకి తీసుకోవచ్చు.

    అంటే రాష్ట్ర శాసనసభకు అభిప్రాయం వ్యక్తం చేసే అవకాశం ఉంది; తుది శాసనాధికారం పార్లమెంట్‌దే.

    కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు కూడా వర్తిస్తుందా?

    ఆర్టికల్ 3లోని Explanation I ప్రకారం, కొన్ని సందర్భాల్లో “State” అనే పదంలో Union Territory కూడా ఉంటుంది. అయితే రాష్ట్రపతి రాష్ట్ర శాసనసభ అభిప్రాయం కోరాల్సిన నిబంధనలో మాత్రం Union Territoryను “State”గా పరిగణించరు.

    Explanation II ప్రకారం, ఆర్టికల్ 3(a) కింద పార్లమెంట్‌కు ఉన్న అధికారంలో భాగంగా.. ఒక రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలోని కొంత భాగాన్ని మరో రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతంతో కలిపి కొత్త రాష్ట్రం లేదా కేంద్రపాలిత ప్రాంతాన్ని ఏర్పాటు చేసే అధికారం కూడా ఉంది.

    ఆర్టికల్ 3 ఎందుకు కీలకం?

    భారతదేశం ఏర్పడిన తర్వాత భాష, పరిపాలన, ప్రాంతీయ అవసరాలు వంటి అంశాల నేపథ్యంలో రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ జరిగింది. ఈ మార్పులకు రాజ్యాంగబద్ధమైన మార్గాన్ని అందించడంలో ఆర్టికల్ 3 కీలక పాత్ర పోషించింది.

    తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు వంటి సందర్భాలను అర్థం చేసుకోవడానికి కూడా ఆర్టికల్ 3 ముఖ్యమైనది. ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014 ద్వారా తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడింది.

    Article 2 – Article 3 మధ్య తేడా

    రాజ్యాంగంలోని ఈ రెండు ఆర్టికల్స్‌ను కలిపి చదివితే వాటి మధ్య తేడా స్పష్టమవుతుంది.

    ఆర్టికల్ 2 → కొత్త రాష్ట్రాలను భారత యూనియన్‌లో చేర్చడం లేదా ఏర్పాటు చేయడం.

    ఆర్టికల్ 3 → ఇప్పటికే ఉన్న రాష్ట్రాల నుంచి కొత్త రాష్ట్రాలను ఏర్పాటు చేయడం లేదా వాటి విస్తీర్ణం, సరిహద్దులు, పేర్లలో మార్పులు చేయడం.

    పోటీ పరీక్షలకు గుర్తుంచుకోండి

    Article 3 → Formation of New States and Alteration of Areas, Boundaries or Names of Existing States

    Article 3(a) → కొత్త రాష్ట్రం ఏర్పాటు

    Article 3(b) → రాష్ట్ర విస్తీర్ణం పెంపు

    Article 3(c) → రాష్ట్ర విస్తీర్ణం తగ్గింపు

    Article 3(d) → రాష్ట్ర సరిహద్దుల మార్పు

    Article 3(e) → రాష్ట్రం పేరు మార్పు

    గుర్తుంచుకోవాల్సిన కీలక అంశం:

    రాష్ట్రాల ఏర్పాటు లేదా ప్రాంతం, సరిహద్దులు, పేర్ల మార్పుకు సంబంధించిన బిల్లును పార్లమెంట్‌లో ప్రవేశపెట్టేందుకు రాష్ట్రపతి సిఫార్సు అవసరం. సంబంధిత రాష్ట్రాన్ని ప్రభావితం చేసే ప్రతిపాదన అయితే, రాష్ట్రపతి ఆ బిల్లును సంబంధిత రాష్ట్ర శాసనసభకు అభిప్రాయం కోసం పంపాలి.

    ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే.. భారతదేశంలో రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు రాజ్యాంగబద్ధమైన ప్రధాన మార్గం — ఆర్టికల్ 3.