99TV News

    భారత పౌరసత్వం Article 5: రాజ్యాంగ ప్రారంభ నిబంధన

    Article 5: రాజ్యాంగ ప్రారంభంలో భారత పౌరసత్వం ఎలా నిర్ణయించారు?

    ఆర్టికల్ 5: రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు భారత పౌరసత్వం ఎవరికి?

    భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 5 భారత రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన సమయంలో భారత పౌరులుగా ఎవరిని గుర్తించాలనే విషయాన్ని వివరిస్తుంది. భారత రాజ్యాంగం 1950 జనవరి 26న అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు, దేశంలో నివసిస్తున్న వ్యక్తుల పౌరసత్వాన్ని నిర్ణయించేందుకు ఈ అధికరణం ప్రాథమిక నిబంధనలను నిర్దేశించింది.

    ఆర్టికల్ 5 ఏం చెబుతోంది?

    ఆర్టికల్ 5 ప్రకారం.. రాజ్యాంగం ప్రారంభమైన సమయంలో భారత భూభాగంలో నివాసం (domicile) కలిగి ఉన్న వ్యక్తి, కింది మూడు షరతుల్లో ఏదో ఒకదాన్ని నెరవేర్చినట్లయితే భారత పౌరుడిగా పరిగణించబడతాడు.

    1. భారతదేశంలో జన్మించి ఉండాలి

    రాజ్యాంగం ప్రారంభమైన సమయంలో భారతదేశంలో నివాసం కలిగి ఉన్న వ్యక్తి భారత భూభాగంలో జన్మించి ఉంటే, అతను భారత పౌరుడిగా గుర్తించబడతాడు.

    2. తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరు భారతదేశంలో జన్మించి ఉండాలి

    వ్యక్తి తాను భారతదేశంలో జన్మించకపోయినా.. అతని తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరైనా ఒకరు భారత భూభాగంలో జన్మించి ఉంటే, ఆ వ్యక్తి కూడా ఆర్టికల్ 5 కింద పౌరసత్వానికి అర్హత పొందే అవకాశం ఉంది.

    3. కనీసం ఐదేళ్ల సాధారణ నివాసం

    వ్యక్తి లేదా అతని తల్లిదండ్రుల జన్మస్థలంతో సంబంధం లేకపోయినా.. రాజ్యాంగం ప్రారంభానికి ముందు కనీసం ఐదు సంవత్సరాల పాటు భారతదేశంలో సాధారణంగా నివసించి ఉంటే, ఆ వ్యక్తి ఆర్టికల్ 5 కింద భారత పౌరుడిగా పరిగణించబడతాడు.

    అయితే ఈ మూడు సందర్భాల్లోనూ ఒక ప్రాథమిక అంశం ఉంది — ఆ వ్యక్తికి భారతదేశంలో domicile ఉండాలి.

    “Domicile” అంటే ఏమిటి?

    ఆర్టికల్ 5లో domicile అనే పదానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. సాధారణంగా ఒక వ్యక్తి భారతదేశాన్ని తన శాశ్వత నివాస స్థలంగా భావించడం, అక్కడే స్థిరంగా నివసించాలనే ఉద్దేశంతో ఉండటం వంటి అంశాలతో domicile భావన సంబంధం కలిగి ఉంటుంది.

    అందువల్ల కేవలం కొంతకాలం భారతదేశంలో నివసించడం మాత్రమే కాకుండా, రాజ్యాంగం ప్రారంభమైన సమయంలో భారతదేశంతో వ్యక్తికి ఉన్న శాశ్వత నివాస సంబంధం కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోబడింది.

    ఈ ఆర్టికల్ ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

    ఆర్టికల్ 5 ప్రస్తుత పౌరసత్వ నిబంధనలను నిర్దేశించడానికి ఉద్దేశించిన సాధారణ నిబంధన కాదు. ఇది ప్రధానంగా రాజ్యాంగం ప్రారంభమైన సమయంలో, అంటే 1950లో భారత పౌరసత్వాన్ని నిర్ణయించేందుకు రూపొందించిన నిబంధన.

    విభజన అనంతరం భారతదేశంలో ఏర్పడిన పరిస్థితుల నేపథ్యంలో పౌరసత్వానికి సంబంధించిన ప్రశ్నలు అత్యంత ముఖ్యమైనవిగా మారాయి. అందుకే రాజ్యాంగ నిర్మాతలు రాజ్యాంగంలోని Part II – Citizenshipలో ప్రారంభ పౌరసత్వానికి సంబంధించిన ప్రత్యేక నిబంధనలను పొందుపరిచారు.

    ఆర్టికల్ 5తో పాటు ఆర్టికల్స్ 6 నుంచి 11 వరకు కూడా రాజ్యాంగం ప్రారంభ సమయంలో పౌరసత్వానికి సంబంధించిన వివిధ పరిస్థితులను వివరిస్తాయి.

    పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన అంశాలు

    Article 5 → Citizenship at the commencement of the Constitution

    గుర్తుంచుకోవాల్సిన మూడు ప్రధాన అంశాలు:

    భారతదేశంలో domicile +

    1. భారతదేశంలో జన్మించి ఉండటం లేదా

    2. తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరు భారతదేశంలో జన్మించి ఉండటం లేదా

    3. రాజ్యాంగం ప్రారంభానికి ముందు కనీసం 5 సంవత్సరాలు భారతదేశంలో సాధారణ నివాసం ఉండటం.

    ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే..

    భారత రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు భారత పౌరులుగా ఎవరిని గుర్తించాలనే ప్రశ్నకు రాజ్యాంగం ఇచ్చిన సమాధానమే — ఆర్టికల్ 5.