ఆర్టికల్ 8: విదేశాల్లో నివసించే భారతీయ మూలాల వ్యక్తులకు పౌరసత్వ హక్కులు
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 8 విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయ మూలాల వ్యక్తుల పౌరసత్వానికి సంబంధించిన ప్రత్యేక నిబంధనను వివరిస్తుంది. భారతదేశం వెలుపల నివసిస్తున్నప్పటికీ, భారతదేశంతో కుటుంబ లేదా పూర్వీకుల సంబంధం ఉన్న కొంతమందికి రాజ్యాంగం ప్రారంభ సమయంలో భారత పౌరసత్వం పొందే అవకాశం ఈ అధికరణం కల్పించింది.
ఆర్టికల్ 8 ఏం చెబుతోంది?
ఆర్టికల్ 8 ప్రకారం.. భారతదేశం వెలుపల నివసిస్తున్న వ్యక్తి, లేదా అతని తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరైనా, లేదా తాత, నానమ్మ/అమ్మమ్మ, తాతయ్యల్లో ఎవరైనా ఒకరు Government of India Act, 1935లో మొదట నిర్వచించిన “India”లో జన్మించి ఉంటే, అతను కొన్ని షరతుల మేరకు భారత పౌరుడిగా గుర్తించబడవచ్చు.
అయితే కేవలం భారతీయ మూలాలు ఉండటం మాత్రమే సరిపోదు. ఆ వ్యక్తి భారతదేశం వెలుపల ఉన్న ఏదైనా దేశంలో సాధారణంగా నివసిస్తూ ఉండాలి.
పౌరసత్వం ఎలా పొందాలి?
ఇలాంటి వ్యక్తులు భారత పౌరసత్వం పొందేందుకు సంబంధిత దేశంలో ఉన్న భారత దౌత్య లేదా కాన్సులర్ ప్రతినిధి వద్ద నమోదు చేసుకోవాలి.
అంటే విదేశాల్లో నివసిస్తున్న భారతీయ మూలాల వ్యక్తి.. తాను నివసిస్తున్న దేశంలోని భారత Diplomatic లేదా Consular Representativeకు దరఖాస్తు చేసుకుని, నిర్దేశించిన విధానంలో భారత పౌరుడిగా నమోదు చేయించుకోవాలి.
ఈ నమోదు రాజ్యాంగం అమల్లోకి రాకముందు లేదా ఆ తర్వాత కూడా దరఖాస్తు చేసుకునే అవకాశం ఉండేలా నిబంధన రూపొందించారు.
ఎవరు అర్హులు?
ఆర్టికల్ 8లో ప్రధానంగా మూడు అంశాలను గమనించాలి:
1. భారతీయ మూలాలు: వ్యక్తి, అతని తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరైనా లేదా తాతయ్య/అమ్మమ్మ/నానమ్మ/తాతల్లో ఎవరైనా ఒకరు భారతదేశంలో జన్మించి ఉండాలి.
2. విదేశాల్లో నివాసం: ఆ వ్యక్తి భారతదేశం వెలుపల ఉన్న దేశంలో సాధారణంగా నివసిస్తూ ఉండాలి.
3. నమోదు: ఆ దేశంలోని భారత దౌత్య లేదా కాన్సులర్ ప్రతినిధి వద్ద దరఖాస్తు చేసి, భారత పౌరుడిగా నమోదు చేయించుకోవాలి.
ఆర్టికల్ 5తో ఆర్టికల్ 8కు తేడా ఏమిటి?
ఈ రెండు అధికరణాలు పౌరసత్వానికి సంబంధించినవే అయినప్పటికీ.. వాటి పరిధి వేరు.
ఆర్టికల్ 5 → రాజ్యాంగం ప్రారంభమైన సమయంలో భారతదేశంలో domicile ఉన్న వ్యక్తుల పౌరసత్వం.
ఆర్టికల్ 8 → భారతదేశం వెలుపల నివసిస్తున్న భారతీయ మూలాల వ్యక్తుల పౌరసత్వానికి సంబంధించిన నిబంధన.
అందువల్ల ఆర్టికల్ 8ను విదేశాల్లో నివసించే భారతీయ మూలాల వ్యక్తులకు సంబంధించిన ప్రత్యేక ప్రారంభ పౌరసత్వ నిబంధనగా గుర్తుంచుకోవచ్చు.
చారిత్రక ప్రాధాన్యత
భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందే సమయానికి అనేక మంది భారతీయ మూలాల వ్యక్తులు వివిధ దేశాల్లో నివసిస్తున్నారు. వారి పూర్వీకుల సంబంధాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుని, విదేశాల్లో ఉన్నప్పటికీ భారతదేశంతో వారి రాజ్యాంగపరమైన సంబంధాన్ని గుర్తించే విధంగా ఆర్టికల్ 8 రూపొందించారు.
ఇది కూడా Part II – Citizenshipలోని ప్రారంభ పౌరసత్వ నిబంధనల్లో ఒకటి. ఆర్టికల్ 5 నుంచి 11 వరకు భారత పౌరసత్వానికి సంబంధించిన వివిధ అంశాలను రాజ్యాంగం వివరిస్తుంది.
పోటీ పరీక్షలకు ముఖ్యమైన అంశాలు
Article 8 → విదేశాల్లో నివసించే భారతీయ మూలాల వ్యక్తుల పౌరసత్వం
Indian origin → వ్యక్తి లేదా తల్లిదండ్రుల్లో ఎవరైనా లేదా తాతయ్య/అమ్మమ్మ/నానమ్మ/తాతల్లో ఎవరైనా భారత్లో జన్మించి ఉండాలి.
Residence → భారతదేశం వెలుపల నివసిస్తూ ఉండాలి.
Registration → సంబంధిత దేశంలోని భారత Diplomatic లేదా Consular Representative ద్వారా నమోదు.
ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే..
భారతదేశం వెలుపల నివసిస్తున్నప్పటికీ భారతీయ మూలాలు ఉన్న వ్యక్తులకు, నిర్దేశిత నమోదు ప్రక్రియ ద్వారా పౌరసత్వ హక్కును గుర్తించిన రాజ్యాంగ నిబంధనే ఆర్టికల్ 8.
Also Read- ఆర్టికల్ 7: పాకిస్థాన్కు వలస వెళ్లిన వారి భారత పౌరసత్వ హక్కులు
