రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం అంటే ఏమిటి? ఆర్టికల్స్ 243I, 243Y పూర్తి వివరాలు
భారత రాజ్యాంగం గ్రామీణ, పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు ఆర్థిక వనరులు సమకూర్చడం, వాటి ఆర్థిక స్థితిని మెరుగుపరచడం కోసం ప్రత్యేక నిబంధనలను కల్పించింది. ఈ నేపథ్యంలో రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం (State Finance Commission – SFC) కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 243I పంచాయతీల ఆర్థిక స్థితికి సంబంధించి, ఆర్టికల్ 243Y మున్సిపాలిటీల ఆర్థిక స్థితికి సంబంధించి నిబంధనలను వివరిస్తాయి.
ఆర్టికల్ 243-I: పంచాయతీల ఆర్థిక స్థితిపై సమీక్ష
భారత రాజ్యాంగంలోని 73వ సవరణ చట్టం, 1992 ద్వారా పంచాయతీరాజ్ వ్యవస్థకు రాజ్యాంగపరమైన గుర్తింపు లభించింది. ఈ వ్యవస్థలో గ్రామీణ స్థానిక సంస్థల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించేందుకు ఆర్టికల్ 243I కింద రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేయాలని రాజ్యాంగం నిర్దేశించింది.
ఈ అధికరణం ప్రకారం, 73వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం అమల్లోకి వచ్చిన ఏడాదిలోపు గవర్నర్ మొదటి రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. ఆ తర్వాత ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి కొత్త ఆర్థిక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి.
రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం ప్రధాన విధులు
1. రాష్ట్రం–పంచాయతీల మధ్య ఆదాయ పంపిణీ: రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వసూలు చేసే పన్నులు, సుంకాలు, టోల్‌లు, ఫీజుల నికర ఆదాయాన్ని రాష్ట్రం, పంచాయతీల మధ్య ఏ సూత్రాల ఆధారంగా పంపిణీ చేయాలనే అంశంపై సంఘం సిఫార్సులు చేస్తుంది. పంచాయతీల వివిధ స్థాయిల మధ్య వాటాల కేటాయింపుపైనా సూచనలు అందిస్తుంది.
2. పంచాయతీలకు పన్నుల కేటాయింపు: పంచాయతీలు స్వయంగా విధించుకోవడానికి లేదా తమ ఆదాయంగా స్వీకరించడానికి కేటాయించగల పన్నులు, సుంకాలు, టోల్‌లు, ఫీజులను నిర్ణయించేందుకు అనుసరించాల్సిన సూత్రాలపై సిఫార్సులు చేస్తుంది.
3. గ్రాంట్లపై సిఫార్సులు: రాష్ట్ర సమీకృత నిధి (Consolidated Fund of the State) నుంచి పంచాయతీలకు గ్రాంట్లు ఎలా అందించాలి అనే అంశంపై సిఫార్సులు చేస్తుంది.
4. ఆర్థిక స్థితి మెరుగుదల: పంచాయతీల ఆదాయ వనరులను మెరుగుపరచడం, వాటి ఆర్థిక స్థితిని బలోపేతం చేయడం కోసం అవసరమైన చర్యలను సూచిస్తుంది.
5. ఇతర అంశాలు: పంచాయతీల ఆర్థిక నిర్వహణకు సంబంధించిన ఇతర అంశాలను గవర్నర్ సంఘం పరిశీలనకు పంపవచ్చు. అలాంటి అంశాలపై కూడా సంఘం సిఫార్సులు చేస్తుంది.
Also Read- పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు ఆదాయం ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? ఐదు ప్రధాన మార్గాలు ఇవే!
రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం నిర్మాణం, అధికారాలు
ఆర్టికల్ 243-I(2) ప్రకారం, రాష్ట్ర శాసనసభ చట్టం ద్వారా రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం కూర్పు, సభ్యులుగా నియమితులయ్యేందుకు అవసరమైన అర్హతలు, వారి ఎంపిక విధానాన్ని నిర్ణయించవచ్చు.
ఆర్టికల్ 243-I(3) ప్రకారం, సంఘం తన విధులను నిర్వహించేందుకు అనుసరించాల్సిన విధానాన్ని తానే నిర్ణయించుకుంటుంది. రాష్ట్ర శాసనసభ చట్టం ద్వారా సంఘానికి అవసరమైన అధికారాలను కల్పించవచ్చు.
ఆర్టికల్ 243-I(4) ప్రకారం, సంఘం చేసిన ప్రతి సిఫార్సుతో పాటు దానిపై తీసుకున్న చర్యలను వివరించే వివరణాత్మక మెమొరాండాన్ని గవర్నర్ రాష్ట్ర శాసనసభ ముందు ఉంచేలా చూడాలి. దీనివల్ల సంఘం సిఫార్సులు, వాటిపై ప్రభుత్వం తీసుకున్న చర్యలు శాసనసభ పరిశీలనకు వస్తాయి.
ఆర్టికల్ 243-Y: మున్సిపాలిటీల ఆర్థిక స్థితిపై సమీక్ష
పట్టణ ప్రాంతాల్లో మున్సిపాలిటీలు, ఇతర పట్టణ స్థానిక సంస్థలు ప్రజలకు మౌలిక సదుపాయాలు, పారిశుద్ధ్యం, తాగునీరు వంటి సేవలను అందిస్తాయి. వీటి ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించేందుకు రాజ్యాంగంలోని 74వ సవరణతో సంబంధం ఉన్న పట్టణ స్థానిక పాలనా వ్యవస్థలో ఆర్టికల్ 243Y కీలక నిబంధనగా నిలుస్తుంది.
ఆర్టికల్ 243Y(1) ప్రకారం, ఆర్టికల్ 243I కింద ఏర్పాటు చేసిన రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘమే మున్సిపాలిటీల ఆర్థిక స్థితిని కూడా సమీక్షిస్తుంది. పంచాయతీలకు సంబంధించిన సిఫార్సులతో పాటు పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు సంబంధించి కూడా ప్రత్యేక సిఫార్సులు అందిస్తుంది.
మున్సిపాలిటీలకు సంబంధించి రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం విధులు
1. రాష్ట్రం–మున్సిపాలిటీల మధ్య ఆదాయ పంపిణీ: రాష్ట్రం వసూలు చేసే పన్నులు, సుంకాలు, టోల్‌లు, ఫీజుల నికర ఆదాయాన్ని రాష్ట్రం, మున్సిపాలిటీల మధ్య పంపిణీ చేయడానికి అనుసరించాల్సిన సూత్రాలపై సంఘం సిఫార్సులు చేస్తుంది. మున్సిపాలిటీల వివిధ స్థాయిల మధ్య వాటాల కేటాయింపును కూడా పరిశీలిస్తుంది.
2. మున్సిపాలిటీలకు పన్నుల కేటాయింపు: మున్సిపాలిటీలు విధించడానికి లేదా తమ ఆదాయంగా స్వీకరించడానికి కేటాయించగల పన్నులు, సుంకాలు, టోల్‌లు, ఫీజులపై సిఫార్సులు చేస్తుంది.
3. గ్రాంట్ల కేటాయింపు: రాష్ట్ర సమీకృత నిధి నుంచి మున్సిపాలిటీలకు గ్రాంట్లు అందించే విధానంపై సూచనలు అందిస్తుంది.
4. ఆర్థిక స్థితి మెరుగుదల: మున్సిపాలిటీల ఆర్థిక స్థితిని బలోపేతం చేయడానికి అవసరమైన చర్యలను సిఫార్సు చేస్తుంది.
5. ఇతర ఆర్థిక అంశాలు: మున్సిపాలిటీల ఆర్థిక నిర్వహణకు సంబంధించి గవర్నర్ సంఘం పరిశీలనకు పంపే ఇతర అంశాలపైనా సిఫార్సులు చేస్తుంది.
మున్సిపాలిటీలకు సంబంధించిన సిఫార్సుల సమర్పణ
ఆర్టికల్ 243Y(2) ప్రకారం, రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం మున్సిపాలిటీలకు సంబంధించి చేసిన సిఫార్సులతో పాటు వాటిపై తీసుకున్న చర్యల వివరణాత్మక మెమొరాండాన్ని గవర్నర్ రాష్ట్ర శాసనసభ ముందు ఉంచేలా చూడాలి.
ఆర్టికల్ 243I, 243Y మధ్య తేడాలు
అంశం - ఆర్టికల్ 243I - ఆర్టికల్ 243Y
ప్రధాన పరిధి - పంచాయతీలు - మున్సిపాలిటీలు
ప్రధాన ఉద్దేశం - గ్రామీణ స్థానిక సంస్థల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించడం - పట్టణ స్థానిక సంస్థల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించడం
సంఘం - రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం - ఆర్టికల్ 243I కింద ఏర్పాటు చేసిన అదే రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం
ఆదాయ పంపిణీ - రాష్ట్రం–పంచాయతీల మధ్య - రాష్ట్రం–మున్సిపాలిటీల మధ్య
పన్నుల కేటాయింపు - పంచాయతీలకు కేటాయించగల పన్నులపై సిఫార్సులు - మున్సిపాలిటీలకు కేటాయించగల పన్నులపై సిఫార్సులు
గ్రాంట్లు - రాష్ట్ర సమీకృత నిధి నుంచి పంచాయతీలకు - రాష్ట్ర సమీకృత నిధి నుంచి మున్సిపాలిటీలకు
ఆర్థిక స్థితి మెరుగుదల - పంచాయతీలకు అవసరమైన చర్యలు - మున్సిపాలిటీలకు అవసరమైన చర్యలు
సిఫార్సులపై చర్యలు - గవర్నర్ ద్వారా రాష్ట్ర శాసనసభ ముందు ఉంచాలి - గవర్నర్ ద్వారా రాష్ట్ర శాసనసభ ముందు ఉంచాలి
రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం ప్రాముఖ్యత
రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం స్థానిక స్వపరిపాలనా సంస్థల ఆర్థిక అవసరాలను సమీక్షించడానికి రాజ్యాంగం కల్పించిన ముఖ్యమైన వ్యవస్థ. స్థానిక సంస్థలకు ఆదాయ వనరుల కేటాయింపు, రాష్ట్ర ఆదాయంలో వాటా, గ్రాంట్ల పంపిణీ వంటి అంశాలపై సిఫార్సులు చేయడం ద్వారా వాటి ఆర్థిక నిర్వహణకు మార్గదర్శకత్వం అందిస్తుంది.
పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీలు తమ బాధ్యతలను సమర్థంగా నిర్వహించడానికి తగిన నిధులు అవసరం. ఈ నేపథ్యంలో రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సులు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, స్థానిక సంస్థల మధ్య ఆర్థిక సంబంధాలను బలోపేతం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
ముగింపు: ఆర్టికల్ 243I పంచాయతీల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించడానికి, ఆర్టికల్ 243Y మున్సిపాలిటీల ఆర్థిక స్థితిని సమీక్షించడానికి రాజ్యాంగపరమైన ఆధారాన్ని కల్పిస్తాయి. ఈ రెండు అధికరణాల ద్వారా గ్రామీణ, పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు నిధుల పంపిణీ, గ్రాంట్లు, పన్నుల కేటాయింపు, ఆర్థిక స్థితి మెరుగుదల వంటి అంశాలపై రాష్ట్ర ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సులు చేసే వ్యవస్థ ఏర్పడింది.