గాంధీ జయంతి 2026: అక్టోబర్ 2 ప్రాముఖ్యత ఏంటి?
ప్రతి ఏడాది అక్టోబర్ 2న దేశవ్యాప్తంగా మహాత్మా గాంధీ జయంతిని నిర్వహిస్తారు. 1869 అక్టోబర్ 2న గుజరాత్లోని పోర్బందర్లో జన్మించిన మోహన్దాస్ కరంచంద్ గాంధీ.. భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. సత్యం, అహింసను రాజకీయ పోరాటానికి సాధనాలుగా ఉపయోగిస్తూ ప్రజలను స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో భాగస్వాములను చేశారు.
2026లో గాంధీ జయంతి సందర్భంగా ఆయన 157వ జయంతి నిర్వహిస్తున్నారు.
‘మహాత్మా’ అనే బిరుదు ఎలా వచ్చింది?
గాంధీజీకి ‘మహాత్మా’ అనే బిరుదు ప్రాచుర్యంలోకి రావడానికి రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ పేరు సంప్రదాయంగా ప్రస్తావించబడుతుంది. ‘మహాత్మా’ అంటే ‘గొప్ప ఆత్మ’ అని అర్థం. 1915 మార్చి ప్రాంతంలో ఠాగూర్ ఈ సంబోధనను గాంధీజీ కోసం ఉపయోగించినట్లు సాధారణంగా పేర్కొంటారు. అనంతరం ‘మహాత్మా గాంధీ’ అనే పేరు దేశవ్యాప్తంగా విస్తృతంగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.
గాంధీజీని ‘జాతిపిత’గా ఎవరు సంబోధించారు?
నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ గాంధీజీని ‘Father of the Nation’ (జాతిపిత) అని సంబోధించిన తొలి వ్యక్తిగా సాధారణంగా పేర్కొంటారు. ఈ సంబోధన తరువాత గాంధీజీతో విస్తృతంగా అనుబంధమైంది.
గాంధీ జయంతిని ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా సాగిన భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో గాంధీ నాయకత్వం ప్రత్యేక స్థానం పొందింది. ఆయన రాజకీయ ఆలోచనల్లో సత్యాగ్రహం, అహింస, స్వదేశీ, సహాయ నిరాకరణ, శాంతియుత ప్రతిఘటన ప్రధానంగా నిలిచాయి.
సత్యంపై ఆధారపడిన అహింసాయుత ప్రతిఘటనను గాంధీ సత్యాగ్రహంగా అభివృద్ధి చేశారు. ప్రజలను విస్తృతంగా సమీకరించిన సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం, శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం, క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం వంటి స్వాతంత్ర్య పోరాట దశల్లో ఆయన కీలకంగా వ్యవహరించారు.
గాంధీ జీవితంలో కీలక ఘట్టాలు
గాంధీ ఉన్నత విద్య కోసం లండన్ వెళ్లారు. 1893లో దక్షిణాఫ్రికాకు వెళ్లిన ఆయన అక్కడ జాతి వివక్షను ఎదుర్కొన్నారు. ఈ అనుభవాలు ఆయన రాజకీయ, సామాజిక ఆలోచనలపై ప్రభావం చూపాయి.
1915లో భారత్కు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. స్వదేశీ, సహాయ నిరాకరణ, అహింసాయుత పోరాటాలను ప్రజా ఉద్యమాలుగా మలచడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.
దండి మార్చ్
1930లో జరిగిన దండి మార్చ్ గాంధీ నేతృత్వంలోని ముఖ్యమైన ఉద్యమాల్లో ఒకటి. ఉప్పుపై బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం విధించిన పన్నును వ్యతిరేకిస్తూ గాంధీ తన అనుచరులతో కలిసి సబర్మతి ఆశ్రమం నుంచి గుజరాత్లోని దండి వరకు పాదయాత్ర చేశారు.
గాంధీ జయంతి ప్రాధాన్యత
అహింసకు గుర్తుగా- అహింస గాంధీ రాజకీయ తత్వంలో ప్రధానమైన అంశం. హింసకు బదులుగా శాంతియుత సామూహిక ప్రతిఘటన ద్వారా మార్పును సాధించవచ్చని ఆయన విశ్వసించారు.
సత్యాగ్రహం- సత్యం, అహింస, అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా శాంతియుత ప్రతిఘటనను కలిపిన విధానమే సత్యాగ్రహం. భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ఇది ఒక ప్రత్యేక రాజకీయ పద్ధతిగా నిలిచింది.
స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాత్ర- గాంధీ నాయకత్వంలో జరిగిన పలు ఉద్యమాలు ప్రజలను స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో విస్తృతంగా భాగస్వాములను చేశాయి. బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ప్రజా ఉద్యమాలను నిర్వహించడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.
రాజ్ఘాట్లో నివాళులు
గాంధీ జయంతి సందర్భంగా దేశవ్యాప్తంగా ప్రార్థనా కార్యక్రమాలు, సభలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు. న్యూఢిల్లీలోని రాజ్ఘాట్ జాతీయ స్థాయి కార్యక్రమాలకు ప్రధాన వేదికగా ఉంటుంది. అక్కడ మహాత్మా గాంధీ స్మారక స్థలంలో నివాళులు అర్పిస్తారు.
పాఠశాలలు, కళాశాలలు, ప్రభుత్వ సంస్థలు, సామాజిక సంస్థలు వ్యాసరచన, క్విజ్లు, చర్చలు, ప్రదర్శనలు వంటి కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తాయి. శాంతి, అహింస, పరిశుభ్రత, సామాజిక బాధ్యత, మత సామరస్యంపై అవగాహన కల్పించే కార్యక్రమాలు కూడా చేపడతారు.
అంతర్జాతీయ అహింసా దినోత్సవం
అక్టోబర్ 2 భారతదేశానికే కాకుండా అంతర్జాతీయంగానూ ప్రత్యేకమైన రోజు. 2007లో ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ అక్టోబర్ 2ను అంతర్జాతీయ అహింసా దినోత్సవంగా ప్రకటించింది.
గాంధీ జన్మదినాన్ని అంతర్జాతీయ అహింసా దినోత్సవంగా గుర్తించడం ద్వారా శాంతి, అహింస, సహనం వంటి విలువలపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా అవగాహన పెంచే ప్రయత్నం జరుగుతోంది.
గాంధీ సందేశం నేటికీ ఎందుకు ప్రాధాన్యమైనది?
గాంధీ జయంతి కేవలం ఒక జాతీయ నాయకుడి జన్మదినాన్ని గుర్తుచేసుకునే రోజు మాత్రమే కాదు. సత్యం, అహింస, శాంతియుత ప్రతిఘటన, సామాజిక బాధ్యత వంటి విలువలను మరోసారి గుర్తుచేసుకునే సందర్భంగా కూడా నిలుస్తుంది.
భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో గాంధీ అనుసరించిన సిద్ధాంతాలు తరువాత ప్రపంచంలోని పలు సామాజిక, రాజకీయ ఉద్యమాలను కూడా ప్రభావితం చేశాయి.
అక్టోబర్ 2న గాంధీ జయంతితో పాటు అంతర్జాతీయ అహింసా దినోత్సవం జరుపుకోవడం.. గాంధీ ఆలోచనలకు లభించిన అంతర్జాతీయ గుర్తింపును ప్రతిబింబిస్తుంది.
