ఝార్ఖండ్ మందార్కు జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్ ట్యాగ్
గుమ్లా జిల్లా జార్జట్టా గ్రామ హస్తకళకు జాతీయ గుర్తింపు; గిరిజన, జానపద సంప్రదాయాలకు చట్టపరమైన రక్షణ
ఝార్ఖండ్ సంప్రదాయ జానపద వాద్యమైన మందార్కు చెన్నైలోని జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్స్ రిజిస్ట్రీ సెప్టెంబర్ 28-29, 2026న జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్ ట్యాగ్ మంజూరు చేసింది. ఈ నమోదు మందార్ను ఝార్ఖండ్ భౌగోళిక మూలం, స్థానిక నైపుణ్యం, గిరిజన సాంస్కృతిక గుర్తింపుతో చట్టపరంగా అనుసంధానిస్తుంది.
ఎర్రమట్టితో సిలిండర్ ఆకారంలో తయారయ్యే మందార్ రెండు చివరలపై వేర్వేరు పరిమాణాల తోలు కప్పులు అమర్చిన తాళ వాద్యం. ఝార్ఖండ్ గిరిజన నృత్యాలు, జానపద గీతాలు, పండుగలలో దీనికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్ నమోదు వల్ల మందార్ పేరు, తయారీ సంప్రదాయం, ఉత్పత్తి గుర్తింపుకు దేశీయ, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లలో ప్రత్యేక చట్టపరమైన ప్రాధాన్యం లభిస్తుంది.
మందార్ కోసం జీఐ దరఖాస్తును గుమ్లా జిల్లా జార్జట్టా గ్రామానికి చెందిన రైదిహ్ మందార్ ప్రొడ్యూసర్ కంపెనీ లిమిటెడ్ సెప్టెంబర్ 24, 2021న దాఖలు చేసింది. దరఖాస్తులో స్థానికంగా లభించే ఎర్రమట్టి, స్వదేశీ తయారీ పద్ధతులు, సంప్రదాయ కళాకారుల నైపుణ్యం, 1915 నాటి చారిత్రక ఆధారాలను ప్రస్తావించారు. తుది విచారణ జనవరి 2025లో ఢిల్లీలో జరిగింది.
జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్ ఆఫ్ గూడ్స్ రిజిస్ట్రేషన్ అండ్ ప్రొటెక్షన్ యాక్ట్, 1999 కింద జీఐ నమోదు జరుగుతుంది. చెన్నైలోని రిజిస్ట్రీ, కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ పేటెంట్స్, డిజైన్స్ అండ్ ట్రేడ్ మార్క్స్ పరిధిలో పనిచేస్తుంది. నిర్దిష్ట ప్రదేశానికి చెందిన ప్రత్యేక గుణాలు, ఖ్యాతి, సంప్రదాయ పద్ధతులతో ముడిపడిన వస్తువులకు ఈ హక్కు వర్తిస్తుంది.
HIGHLIGHTS
- మందార్కు సెప్టెంబర్ 28-29, 2026న జీఐ ట్యాగ్
- దరఖాస్తు సెప్టెంబర్ 24, 2021న దాఖలు
- తుది విచారణ జనవరి 2025లో ఢిల్లీలో జరిగింది
- 1915 నాటి చారిత్రక ఆధారాలు సమర్పణ
- రిజిస్ట్రీ చెన్నైలో ఉంది
మందార్ దరఖాస్తులో శరత్ చంద్ర రాయ్, తారక్ చంద్ర దాస్, డబ్ల్యూ.జి. ఆర్చర్ రచనలు ప్రస్తావించబడ్డాయి. పాట్నా మ్యూజియం ఆర్కైవ్ సమాచారం, బిహార్ డిస్ట్రిక్ట్ గెజిటియర్ రికార్డులు కూడా ఆధారాలుగా ఉపయోగించారు. ఇవి మందార్ ఝార్ఖండ్ గిరిజన, జానపద జీవన విధానంలో చాలా కాలంగా కొనసాగుతున్న వాద్యమని నిరూపించేందుకు సమర్పించబడ్డాయి.
ఈ గుర్తింపుతో ఝార్ఖండ్ జీఐ ఉత్పత్తుల జాబితా మరింత విస్తరించింది. రాష్ట్రానికి ఇప్పటికే సోహ్రాయి-ఖోవార్ పెయింటింగ్, కోడెర్మా కేసరియా కలాకంద్ వంటి జీఐ గుర్తింపు పొందిన ఉత్పత్తులు ఉన్నాయి. మందార్ చేరికతో సాంస్కృతిక ఉత్పత్తులు, గ్రామీణ కళాకారుల సంప్రదాయ నైపుణ్యాలకు కొత్త మార్కెట్ గుర్తింపు లభించే అవకాశం ఉంది.
జీఐ ట్యాగ్ వల్ల అసలు ఉత్పత్తిదారులు తమ తయారీని ప్రత్యేక గుర్తింపుతో మార్కెట్ చేయగలరు. అదే సమయంలో పేరును అనధికారికంగా వినియోగించడంపై చట్టపరమైన రక్షణ ఉంటుంది. తదుపరి దశలో అధికారిక ధృవీకరణ, ఉత్పత్తిదారుల నమోదు, మార్కెటింగ్ విధానాలపై సంబంధిత సంస్థలు చర్యలు చేపట్టనున్నాయి.
