భారత్ యునెస్కో తాత్కాలిక జాబితాలోకి 5 కొత్త వారసత్వ ప్రదేశాలు
మధ్యప్రదేశ్లోని 4 ప్రదేశాలతో పాటు భారత్–దక్షిణాఫ్రికా సత్యాగ్రహ స్థలాల ప్రతిపాదనకు చోటు
భారత్ తరఫున యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ తాత్కాలిక జాబితాలో 5 కొత్త ప్రదేశాలు చేరినట్లు కేంద్ర సాంస్కృతిక శాఖ అధికారులు తెలిపారు. వీటిలో మధ్యప్రదేశ్లోని బాఘ్ గుహా చిత్రాలు, చంబల్ లోయ దేవాలయ సముదాయం, ఉదయగిరి గుహలు, గిన్నోర్గఢ్ కోటతో పాటు భారత్–దక్షిణాఫ్రికా సత్యాగ్రహ స్థలాల సీరియల్ ట్రాన్స్నేషనల్ ప్రతిపాదన ఉన్నాయి.
కేంద్ర సమాచార బ్యూరో సాంస్కృతిక విభాగం ఎక్స్లో ఈ పరిణామాన్ని దేశ వారసత్వానికి గర్వకారణమైన మైలురాయిగా పేర్కొంది. “భారత్ యునెస్కో తాత్కాలిక జాబితాలో ఇప్పుడు 78 ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. కొత్తగా 5 చేర్పులు: బాఘ్ గుహా చిత్రాలు, చంబల్ లోయ దేవాలయ సముదాయం, ఉదయగిరి గుహలు, గిన్నోర్గఢ్, భారత్–దక్షిణాఫ్రికా సీరియల్ ట్రాన్స్నేషనల్ ప్రతిపాదన ‘సైట్స్ ఆఫ్ సత్యాగ్రహ’. భారత సమృద్ధ వారసత్వానికి ఇది గర్వకారణమైన మైలురాయి” అని ఆ పోస్టులో పేర్కొంది.
యునెస్కో ప్రకారం, ఒక ప్రదేశం ప్రపంచ వారసత్వ హోదా కోసం పరిగణనకు రావాలంటే ముందుగా సంబంధిత దేశం తాత్కాలిక జాబితాలో దానిని నమోదు చేయాలి. ఈ జాబితా దేశాలు భవిష్యత్తులో నామినేట్ చేయాలనుకుంటున్న సహజ, సాంస్కృతిక, మిశ్రమ వారసత్వ ప్రదేశాల ప్రాథమిక జాబితాగా పనిచేస్తుంది. తాజా చేర్పులతో భారత్ నుంచి యునెస్కో తాత్కాలిక జాబితాలో ఉన్న ప్రదేశాల సంఖ్య 78కు చేరింది.
ఉదయగిరి కొండ మధ్యప్రదేశ్లోని గుప్త యుగ రాతి గుహా సముదాయంగా గుర్తింపు పొందింది. యునెస్కో వెబ్సైట్ ప్రకారం, ఈ ప్రదేశం ప్రధానంగా 4వ శతాబ్దం చివరి నుంచి 5వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు గుప్తుల పరిరక్షణలో అభివృద్ధి చెందింది. ఇందులో 20 తవ్వక గుహలు, శిల్ప ప్యానెల్లు, శాసనాలు, సంచార మార్గాలు, ప్రాచీన గుర్తులు కలిగిన రాతి ఉపరితలాలు, సంబంధిత భౌగోళిక, జలవనరుల అంశాలు కలిసి ఒక సమగ్ర ఆచారపరమైన ప్రదేశంగా నిలుస్తాయి.
బాఘ్ గుహలు మధ్యప్రదేశ్ పశ్చిమ ప్రాంతంలో వింధ్య పర్వతశ్రేణి దక్షిణ ఒరవడిలో, బాఘ్నీ నది తీరంలో ఉన్న 9 రాతి బౌద్ధ గుహల సముదాయం. యునెస్కో వివరాల ప్రకారం, బసాల్ట్ భూభాగంలో ఇవి అరుదైన శాండ్స్టోన్ శిలా వెలికితీతపై ఏర్పడ్డాయి. ఈ భౌగోళిక లక్షణం వాటి నిర్మాణ శైలి, గోడచిత్రాల సంరక్షణపై కీలక ప్రభావం చూపిందని పేర్కొంది.
HIGHLIGHTS
- భారత్ తాత్కాలిక జాబితాలో మొత్తం ప్రదేశాలు 78కు చేరాయి
- కొత్తగా 5 వారసత్వ ప్రతిపాదనలు చేర్చబడ్డాయి
- మధ్యప్రదేశ్ నుంచి 4 ప్రదేశాలకు చోటు దక్కింది
- సత్యాగ్రహ ప్రతిపాదనలో 9 భాగాలు ఉన్నాయి
- గాంధీ దక్షిణాఫ్రికాలో 1893 నుంచి 1914 వరకు ఉన్నారు
చంబల్ లోయ దేవాలయ సముదాయంలో బటేశ్వర్, పడావలి, కాకర్మఠ్ ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. గిన్నోర్గఢ్ కోట మధ్య భారతదేశంలోని మాజీ రాజ్ గోండ్ పాలకుల ప్రధాన కోట రాజధానిగా గుర్తించబడింది. ఈ రెండు ప్రతిపాదనలు కూడా మధ్యప్రదేశ్ వారసత్వ పరంపరను విస్తృతంగా ప్రతిబింబించే ప్రదేశాలుగా తాత్కాలిక జాబితాలో చేరాయి.
తాజాగా చేర్చిన 5వ ప్రతిపాదన మహాత్మా గాంధీ సత్యాగ్రహ ఆలోచన పరిణామాన్ని చూపించే భారత్–దక్షిణాఫ్రికా సీరియల్ ట్రాన్స్నేషనల్ ఆస్తి. యునెస్కో వివరాల ప్రకారం, ఈ ప్రతిపాదనలో మొత్తం 9 భాగాలు ఉన్నాయి. దక్షిణాఫ్రికాలో పీటర్మారిట్జ్బర్గ్ స్టేషన్, ఫీనిక్స్ సెటిల్మెంట్; భారత్లో మహాత్మా గాంధీ సత్యాగ్రహ స్మారక్, సబర్మతి ఆశ్రమం, మణి భవన్ సముదాయం, హరిజన్ సేవక్ సంఘ్ సముదాయం, సేవాగ్రామ్ ఆశ్రమం, ఆగా ఖాన్ ప్యాలెస్, గాంధీ స్మృతి నివాసం ఉన్నాయి.
గాంధీ 1893 నుంచి 1914 వరకు 21 సంవత్సరాలు దక్షిణాఫ్రికాలో గడిపిన కాలం సత్యాగ్రహ ఆలోచన రూపుదిద్దుకున్న దశగా ఈ ప్రతిపాదన పేర్కొంటుంది. పీటర్మారిట్జ్బర్గ్ స్టేషన్ జాతి వివక్షకు వ్యతిరేక ప్రతిఘటన ప్రారంభాన్ని సూచిస్తే, ఫీనిక్స్ సెటిల్మెంట్ సత్యం, అహింస ఆధారంగా సముదాయ జీవన ప్రయోగానికి నమూనాగా పేర్కొనబడింది. భారత్కు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత సబర్మతి ఆశ్రమం, మణి భవన్ వంటి ప్రదేశాలు సామూహిక పౌర అవిధేయత ఉద్యమాల విస్తరణను ప్రతిబింబిస్తాయని యునెస్కో వివరణలో ఉంది.
హరిజన్ సేవక్ సంఘ్, సేవాగ్రామ్, ఆగా ఖాన్ ప్యాలెస్, గాంధీ స్మృతి వంటి భాగాలు సత్యాగ్రహ ఉద్యమ వారసత్వం సంస్థాగత రూపం దాల్చిన దశను సూచిస్తాయని యునెస్కో పేర్కొంది. తాత్కాలిక జాబితాలో చేర్పు ప్రపంచ వారసత్వ హోదా మంజూరైనట్లుకాదు; ఇది నామినేషన్ ప్రక్రియలో తొలి అధికారిక దశ. తదుపరి దశలో పూర్తి నామినేషన్ డోసియర్, సంరక్షణ ప్రణాళికలు, నిర్వహణ వివరాలు సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. యునెస్కో నిపుణుల సమీక్ష అనంతరం మాత్రమే ప్రపంచ వారసత్వ కమిటీ తుది నిర్ణయం తీసుకుంటుంది.
