స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలకు రాజ్యాంగంలో 243K, 243ZA ఆధారం
పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీల ఎన్నికల నిర్వహణపై రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్‌కు రాజ్యాంగబద్ధ అధికారాలు కల్పించిన నిబంధనలు కీలకం
స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల నిర్వహణపై తరచూ వచ్చే పరీక్షా, న్యాయ, పాలనా చర్చల్లో రాజ్యాంగంలోని 243K, 243ZA ఆర్టికల్స్ ప్రధాన ప్రస్తావనగా నిలుస్తున్నాయి. పంచాయతీలు, మున్సిపాలిటీల ఎన్నికల పర్యవేక్షణ, ఓటర్ల జాబితాల తయారీ, నిర్వహణ బాధ్యతలను రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్‌కు ఈ నిబంధనలు అప్పగిస్తాయి.
భారత రాజ్యాంగంలోని భాగం IX పంచాయతీలకు సంబంధించినది. ఇందులో 243 నుంచి 243-O వరకు ఆర్టికల్స్ ఉన్నాయి. వీటిలో 243K పంచాయతీ ఎన్నికలపై ప్రత్యేకంగా వ్యవహరిస్తుంది. ఎన్నికల జాబితాల తయారీ, ఎన్నికల నిర్వహణపై సూపరింటెండెన్స్, డైరెక్షన్, కంట్రోల్ రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్‌కు ఉంటాయని ఇది స్పష్టం చేస్తుంది. గ్రామీణ స్థానిక స్వపరిపాలన వ్యవస్థలో ఎన్నికల స్వతంత్రతకు ఈ ఆర్టికల్ రాజ్యాంగ ఆధారంగా పరిగణించబడుతుంది.
పట్టణ స్థానిక సంస్థలకు భాగం IX-A వర్తిస్తుంది. ఇందులో 243P నుంచి 243ZG వరకు ఆర్టికల్స్ ఉన్నాయి. మున్సిపాలిటీ ఎన్నికల విషయంలో 243ZA కీలకం. మున్సిపల్ ఎన్నికల నిర్వహణ కూడా రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్ పర్యవేక్షణలోనే జరగాలని ఈ నిబంధన చెబుతుంది.
HIGHLIGHTS
- పంచాయతీ ఎన్నికలకు 243K కీలకం
- మున్సిపల్ ఎన్నికలకు 243ZA వర్తిస్తుంది
- భాగం IXలో 243 నుంచి 243-O ఉన్నాయి
- భాగం IX-Aలో 243P నుంచి 243ZG ఉన్నాయి
- రిజర్వేషన్లకు 243D, 243T ప్రాధాన్యం
స్థానిక సంస్థల్లో ప్రతినిధిత్వానికి రిజర్వేషన్ నిబంధనలు కూడా కీలకమైనవి. పంచాయతీల్లో స్థానాల రిజర్వేషన్‌పై 243D ఆర్టికల్, మున్సిపాలిటీల్లో రిజర్వేషన్‌పై 243T ఆర్టికల్ వర్తిస్తాయి. ఇవి మహిళలు, షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు స్థానిక పాలనలో ప్రాతినిధ్యం కల్పించే రాజ్యాంగ నిర్మాణంలో భాగంగా ఉన్నాయి.
73వ, 74వ రాజ్యాంగ సవరణల ద్వారా గ్రామీణ, పట్టణ స్థానిక స్వపరిపాలనకు రాజ్యాంగ హోదా లభించింది. ఈ నిబంధనలు రాష్ట్రాలకు ఎన్నికల నిర్వహణలో బాధ్యతలను నిర్ధారించడంతో పాటు, స్థానిక ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ నిరంతర కొనసాగింపుకు చట్టపరమైన పునాది కల్పించాయి. పోటీ పరీక్షల్లో 243K, 243ZA ఆర్టికల్స్‌పై ప్రత్యేక దృష్టి కొనసాగనుంది.