ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి జయంతి సందర్భంగా సంగీత ప్రపంచం ఘన నివాళి
భారతరత్న గాయని గాత్రం, భక్తి సంగీతం, దాతృత్వ సేవలు తరతరాలకు ప్రేరణగా నిలుస్తున్నాయని ప్రముఖులు స్మరించారు
భారతరత్న ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి జయంతి సందర్భంగా సెప్టెంబర్ 16న చెన్నై సహా పలు ప్రాంతాల్లో సంగీత సంస్థలు, అభిమానులు ఆమెను స్మరించుకున్నారు. కర్ణాటక సంగీతాన్ని ప్రపంచ వేదికపై నిలబెట్టిన ఆమె గాన వైభవం, ఆధ్యాత్మిక సందేశం, సేవా దృక్పథాన్ని కళారంగ ప్రముఖులు గుర్తుచేశారు.
కర్ణాటక సంగీత చరిత్రలో ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి పేరు ఒక ప్రత్యేక అధ్యాయంగా నిలిచింది. ‘వెంకటేశ్వర సుప్రభాతం’, ‘విష్ణు సహస్రనామం’, భజనలు, అన్నమయ్య కీర్తనలు ఆమె గాత్రంలో కోట్లాది ఇళ్లలో ఉదయపు ఆధ్యాత్మిక వాతావరణాన్ని నింపాయి. సంగీతాన్ని కేవలం ప్రదర్శనగా కాకుండా దైవ ఉపాసనగా భావించిన ఆమె, స్వరశుద్ధి, భావస్ఫూర్తి, భక్తి రసాన్ని ఒకే గానంలో మేళవించిన కళాకారిణిగా గుర్తింపు పొందారు. మహాత్మా గాంధీ ఆమె గాత్రాన్ని కొనియాడుతూ, “ఆమె కేవలం పాట పాడడం మాత్రమే కాదు.. భగవంతుడిలో లీనమై గానం చేస్తుంది. ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి సంగీతమే ఒక గొప్ప సందేశం” అని వ్యాఖ్యానించారు.
ఆమె అంతర్జాతీయ ఖ్యాతికి 1966లో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభ కచేరీ కీలక ఘట్టంగా నిలిచింది. ఆ వేదికపై కచేరీ చేసిన తొలి భారతీయ కళాకారిణిగా ఆమె చరిత్ర సృష్టించారు. భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం, భక్తి సంప్రదాయం, భాషల వైవిధ్యం ప్రపంచ శ్రోతల ముందుకు ఆ కచేరీ ద్వారా చేరాయి. తర్వాతి దశాబ్దాల్లో భారతీయ కళాకారులు విదేశీ వేదికలపై సాధించిన విస్తరణకు ఆమె ప్రదర్శన ఒక మార్గదర్శక క్షణంగా సంగీత పరిశోధకులు అభివర్ణిస్తున్నారు.
HIGHLIGHTS
- 1966లో ఐక్యరాజ్యసమితి వేదికపై ఎం.ఎస్. కచేరీ
- భారతరత్న అందుకున్న తొలి సంగీత కళాకారిణి
- రామన్ మెగసెసే అవార్డు పొందిన తొలి సంగీత విద్వాంసురాలు
- “సంగీతమే ఒక గొప్ప సందేశం” అని గాంధీ ప్రశంస
ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి పురస్కార ప్రస్థానం కూడా భారత సంగీత చరిత్రలో మైలురాయిగా నిలిచింది. సంగీత రంగానికి చేసిన అమూల్య సేవలకుగాను ఆమె భారతదేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం భారతరత్న అందుకున్న తొలి సంగీత కళాకారిణి అయ్యారు. ఆసియా నోబెల్గా పరిగణించే రామన్ మెగసెసే అవార్డు అందుకున్న తొలి సంగీత విద్వాంసురాలిగానూ ఆమె గుర్తింపు పొందారు. ఈ పురస్కారాలు వ్యక్తిగత గౌరవాలకే పరిమితం కాకుండా, భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి ప్రపంచ స్థాయిలో లభించిన గౌరవానికి చిహ్నాలుగా నిలిచాయి.
కళారంగంతో పాటు సామాజిక సేవలోనూ ఆమె తన ముద్ర వేసారు. కచేరీల ద్వారా వచ్చిన పారితోషికంలో పెద్ద భాగాన్ని ఆసుపత్రులు, విద్యాసంస్థలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలకు విరాళంగా ఇచ్చిన ఆమె, కళాకారుని ప్రజాబాధ్యతకు ఉదాహరణగా నిలిచారు. సంగీతం ద్వారా సంపాదించిన పేరు, ఆదరాన్ని తిరిగి సమాజానికి అందించాలన్న భావన ఆమె జీవితంలో స్పష్టంగా కనిపించింది. భక్తి గానం, కచేరీ సంప్రదాయం, దాతృత్వం అనే 3 పార్శ్వాల సమన్వయం ఆమె వ్యక్తిత్వాన్ని మరింత విశిష్టంగా చేసింది.
సంగీత వర్గాలు ఆమె జయంతిని కేవలం స్మరణ దినంగా కాకుండా భారతీయ సంగీత విలువలను పునరుద్ఘాటించే సందర్భంగా చూస్తున్నాయి. గురు-శిష్య పరంపర, భాషాపరమైన సాధన, కీర్తనల భావార్థం, వేదికపై నియమశీలత వంటి అంశాల్లో ఆమె చూపిన ప్రమాణాలు కొత్త తరానికి ఇప్పటికీ మార్గనిర్దేశం చేస్తున్నాయని సంగీత ఉపాధ్యాయులు చెబుతున్నారు. “ఆమె గాత్రం వినిపించినప్పుడు భాషా అవరోధం కరుగుతుంది; మిగిలేది భక్తి భావమే” అని సంగీత అభిమానులు తరచుగా పేర్కొంటారు.
భౌతికంగా ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి మన మధ్య లేకపోయినా, ఆమె గానం దైనందిన ఆధ్యాత్మిక జీవితంలో భాగంగా కొనసాగుతోంది. దేవాలయాలు, ఇళ్లు, సంగీత పాఠశాలలు, కచేరీ వేదికలు ఆమె స్వరాన్ని నిరంతరం స్మరిస్తున్నాయి. జయంతి సందర్భంగా నిర్వహిస్తున్న స్మారక కార్యక్రమాలు, సంగీత సభలు వచ్చే రోజుల్లోనూ కొనసాగనున్నాయి. ఆమె వారసత్వాన్ని అధ్యయనం చేసే తరగతులు, కచేరీలు, రికార్డింగ్ వినికిడి కార్యక్రమాల ద్వారా కొత్త తరం శ్రోతలకు ఆ సంగీత సందేశాన్ని చేరవేయాలని సాంస్కృతిక సంస్థలు యోచిస్తున్నాయి.
