మలేరియా లక్షణాలు, నివారణపై వర్షాకాల అవగాహన పెంపు అవసరం
రాత్రివేళ దోమల నియంత్రణ, జ్వరం వచ్చిన వెంటనే పరీక్ష, పూర్తి మందుల కోర్స్ కీలకమని వైద్యుల సూచన
వర్షాకాలంలో దోమల పెరుగుదల నేపథ్యంలో మలేరియా లక్షణాలు, నిర్ధారణ, నివారణపై ప్రజలు అప్రమత్తంగా ఉండాలని ప్రజారోగ్య నిపుణులు 2026-08-14న సూచించారు. ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ కుట్టడం ద్వారా వ్యాపించే ఈ వ్యాధిని త్వరగా గుర్తించి పూర్తి చికిత్స తీసుకోవడం అత్యంత కీలకమని వారు తెలిపారు.
మలేరియా చెడుగాలి వల్ల వస్తుందనే పాత నమ్మకం శాస్త్రీయంగా తప్పని, ప్లాస్మోడియం అనే పరాన్నజీవి కారణంగా ఈ వ్యాధి వస్తుందని వైద్య నిపుణులు చెప్పారు. ఈ పరాన్నజీవి ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ కుట్టినప్పుడు శరీరంలోకి చేరి ముందుగా కాలేయంలో పెరిగి, తరువాత రక్తంలోని ఎర్ర రక్తకణాలపై ప్రభావం చూపుతుంది. అందుకే మలేరియాలో అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన చలి, వణుకు, అధిక జ్వరం, చెమటలు కనిపిస్తాయని వారు వివరించారు. జ్వరం తగ్గిపోవడం, మళ్లీ రావడం వంటి చక్రపద్ధతి లక్షణాలు కనిపిస్తే సాధారణ జ్వరంగా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదని ఆరోగ్య శాఖ అధికారులు సూచిస్తున్నారు.
వైద్యుల ప్రకారం, డెంగ్యూ, చికెన్గున్యా వంటి వ్యాధులు వైరస్ల వల్ల వస్తే మలేరియా పరాన్నజీవి వల్ల వస్తుంది. డెంగ్యూ వ్యాప్తికి కారణమయ్యే దోమలు సాధారణంగా పగటిపూట కుడితే, మలేరియా వ్యాప్తికి సంబంధించిన అనాఫిలిస్ దోమలు ఎక్కువగా రాత్రివేళ చురుకుగా ఉంటాయి. అందువల్ల రాత్రిపూట దోమతెరలు వాడటం, కిటికీలకు మెష్లు ఏర్పాటు చేయడం, ఇంటి చుట్టూ నీరు నిల్వ కాకుండా చూడటం ముఖ్యమైన నివారణ చర్యలుగా పేర్కొంటున్నారు. నిల్వ నీరు, మురుగు నీటి ప్రాంతాలు దోమల పెరుగుదలకు అనుకూలంగా మారే అవకాశం ఉండటంతో స్థానిక సంస్థలు శుభ్రత చర్యలను క్రమంగా కొనసాగించాల్సిన అవసరం ఉందని అధికారులు చెబుతున్నారు.
లక్షణాలు కనిపించినప్పుడు రక్త పరీక్షతో వ్యాధి నిర్ధారణ చేయడం అవసరమని వైద్య నిపుణులు తెలిపారు. బ్లడ్ స్మియర్ పరీక్ష లేదా రాపిడ్ డయాగ్నస్టిక్ టెస్ట్ ద్వారా రక్తంలో ప్లాస్మోడియం పరాన్నజీవి ఉందా లేదా తెలుసుకోవచ్చు. నిర్ధారణ అయిన తర్వాత వైద్యుల సూచనల ప్రకారం ఆర్టిమిసినిన్ ఆధారిత మందులు సహా తగిన చికిత్స అందుబాటులో ఉందని వారు చెప్పారు. జ్వరం 2 రోజుల్లో తగ్గిందని భావించి మందులు మధ్యలో ఆపడం ప్రమాదకరమని, పూర్తి కోర్స్ వాడకపోతే వ్యాధి తిరిగి రావడం లేదా చికిత్స క్లిష్టమవడం వంటి సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉందని వైద్యులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
“మలేరియా చికిత్సలో అత్యంత ముఖ్యమైనది నిర్ధారణ తర్వాత పూర్తి మందుల కోర్స్ పూర్తి చేయడం,” అని హైదరాబాద్లో 2026-08-14న ప్రజారోగ్య అవగాహనలో పాల్గొన్న ప్రభుత్వ వైద్య నిపుణుడు అన్నారు. “జ్వరం తగ్గడం అంటే పరాన్నజీవి పూర్తిగా తొలగిపోయిందని అర్థం కాదు. వైద్యుడు చెప్పిన గడువు వరకు మందులు వాడాలి,” అని ఆయన చెప్పారు.
మలేరియా చరిత్రలో శాస్త్రీయ మలుపు భారత్లోనే నమోదైంది. 1897లో సికింద్రాబాద్లో పనిచేసిన సర్ రొనాల్డ్ రాస్ మలేరియా వ్యాప్తికి దోమల పాత్ర ఉందని నిరూపించారు. అంతకుముందు మురికి ప్రాంతాల గాలి వల్ల ఈ వ్యాధి వస్తుందని భావించేవారు. ఇటాలియన్ పదాలైన మాల్, ఏరియా నుంచి మలేరియా అనే పేరు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చినప్పటికీ, వ్యాధి అసలు కారణం దోమల ద్వారా వ్యాపించే పరాన్నజీవి అని తరువాత శాస్త్రీయంగా నిర్ధారితమైంది.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఆమోదించిన ఆర్టీఎస్,ఎస్ లేదా మాస్క్విరిక్స్, ఆర్21 మలేరియా వ్యాక్సిన్లు మలేరియా నియంత్రణలో కొత్త దశకు మార్గం చూపుతున్నాయి. ఇవి ముఖ్యంగా మలేరియా అధికంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో పిల్లలకు అదనపు రక్షణ కల్పించేందుకు ఉపయోగపడతాయని ఆరోగ్య నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయితే వ్యాక్సిన్ అందుబాటు ఉన్న ప్రాంతాల్లో కూడా దోమల నియంత్రణ, దోమతెరల వినియోగం, త్వరిత నిర్ధారణ, పూర్తిస్థాయి చికిత్స తప్పనిసరి చర్యలేనని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
“వ్యాక్సిన్ ఒక అదనపు రక్షణ మాత్రమే. దోమల పెరుగుదల నిలిపివేయడం, జ్వరాన్ని త్వరగా పరీక్షించడం, చికిత్స పూర్తి చేయడం మలేరియా నియంత్రణలో ప్రధాన సూత్రాలు,” అని ప్రజారోగ్య అధికారి చెప్పారు. “వర్షాకాలంలో ఇంటి చుట్టూ నీరు నిల్వ కాకుండా చూసుకోవడం ప్రతి కుటుంబం పాటించాల్సిన ప్రాథమిక జాగ్రత్త,” అని ఆయన అన్నారు.
స్థానిక ఆరోగ్య విభాగాలు వర్షాకాలంలో గ్రామాలు, పట్టణాల్లో దోమల లార్వా నియంత్రణ, ఫాగింగ్, నీటి నిల్వల తొలగింపు వంటి చర్యలను కొనసాగిస్తున్నాయి. జ్వరం, వణుకు, చెమటలు, బలహీనత వంటి లక్షణాలు కనిపించినవారు సమీప ఆరోగ్య కేంద్రంలో పరీక్ష చేయించుకోవాలని అధికారులు సూచిస్తున్నారు. జిల్లా స్థాయిలో తాజా కేసుల సంఖ్య, ప్రాంతాల వారీ అలర్ట్లు, ప్రత్యేక డ్రైవ్ల వివరాలను ఆరోగ్య శాఖలు సమీక్షించిన తర్వాత ప్రజలకు తెలియజేయనున్నాయి. తదుపరి రోజుల్లో వర్షాల తీవ్రత, నిల్వ నీటి పరిస్థితులు, జ్వరాల నమోదుపై ఆధారపడి నియంత్రణ చర్యలను విస్తరించే అవకాశం ఉందని అధికారులు తెలిపారు.
“ప్రతి జ్వరాన్ని మలేరియాగా భావించాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ వణుకు, చెమటలతో మళ్లీ మళ్లీ వచ్చే జ్వరాన్ని పరీక్షించకుండా వదిలేయకూడదు,” అని వైద్యుడు అన్నారు. “తొలిదశలో గుర్తిస్తే మలేరియాకు సమర్థమైన చికిత్స అందుబాటులో ఉంది,” అని ఆయన చెప్పారు.
EYE-LANDERS
- మలేరియా ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ ద్వారా వ్యాపిస్తుంది
- ప్లాస్మోడియం పరాన్నజీవి రక్తకణాలపై ప్రభావం చూపుతుంది
- 1897లో సికింద్రాబాద్లో రొనాల్డ్ రాస్ కీలక పరిశోధన
- ఆర్టీఎస్,ఎస్, ఆర్21 వ్యాక్సిన్లకు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఆమోదం
- మందుల కోర్స్ మధ్యలో ఆపకూడదని వైద్యుల హెచ్చరిక