యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్పై అప్రమత్తత అవసరమని ఆరోగ్య నిపుణుల హెచ్చరిక
డాక్టర్ సలహా లేకుండా యాంటీబయాటిక్స్ వాడటం, కోర్స్ మధ్యలో ఆపేయడం వల్ల మందుల ప్రభావం తగ్గే ప్రమాదం పెరుగుతోంది
యాంటీబయాటిక్స్ను అవసరం లేని సందర్భాల్లో వాడటం, డాక్టర్ సూచించిన కోర్స్ పూర్తిచేయకపోవడం వల్ల యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ వేగంగా పెరుగుతోందని ప్రజారోగ్య నిపుణులు 18 ఆగస్టు 2026న హెచ్చరించారు. బ్యాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్ల చికిత్స కష్టమవుతుండటంతో ఆసుపత్రి ఖర్చులు, చికిత్స కాలం పెరిగే ప్రమాదం ఉందని వారు తెలిపారు.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ వివరాల ప్రకారం, యాంటీమైక్రోబియల్ రెసిస్టెన్స్ ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోని అన్ని ప్రాంతాలు, అన్ని ఆదాయ స్థాయిల దేశాలను ప్రభావితం చేస్తున్న ప్రధాన ప్రజారోగ్య, అభివృద్ధి సవాళ్లలో ఒకటిగా మారింది. యాంటీమైక్రోబియల్ మందులు అంటే యాంటీబయాటిక్స్తో పాటు యాంటీవైరల్స్, యాంటీఫంగల్స్, యాంటీపారాసిటిక్స్ కూడా ఉన్నాయి. వీటికి బ్యాక్టీరియా, వైరస్లు, ఫంగస్లు, పరాన్నజీవులు స్పందించకుండా మారే పరిస్థితినే యాంటీమైక్రోబియల్ రెసిస్టెన్స్ అని పిలుస్తారు. ఇందులో బ్యాక్టీరియా యాంటీబయాటిక్స్కు ప్రతిస్పందించకపోవడం యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్గా గుర్తించబడుతుంది. ఒకప్పుడు పనిచేసిన మందులు అదే ఇన్ఫెక్షన్లపై తర్వాత పనిచేయకపోవడం ఈ సమస్యలో ప్రధాన ఆందోళనగా వైద్య వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ తన ఫ్యాక్ట్ షీట్లో, “యాంటీమైక్రోబియల్ రెసిస్టెన్స్ అనేది బ్యాక్టీరియా, వైరస్లు, ఫంగస్లు, పరాన్నజీవులు యాంటీమైక్రోబియల్ మందులకు ఇక స్పందించనప్పుడు ఏర్పడుతుంది,” అని తెలిపింది. అదే పత్రంలో, “రెసిస్టెన్స్ కారణంగా యాంటీబయాటిక్స్, ఇతర యాంటీమైక్రోబియల్ మందులు ప్రభావం కోల్పోతాయి; ఇన్ఫెక్షన్లు చికిత్సకు మరింత కష్టమవుతాయి,” అని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ పేర్కొంది. ఈ మార్పు వల్ల వ్యాధి వ్యాప్తి, తీవ్రమైన అనారోగ్యం, వైకల్యం, మరణం వంటి ప్రమాదాలు పెరుగుతాయని సంస్థ వివరించింది. నిపుణుల ప్రకారం, మందు పనిచేయకపోవడం రోగి తప్పు కాదు; కానీ మందుల వినియోగ విధానం, అందుబాటు, నియంత్రణల లోపం కలిసి ప్రజారోగ్యంపై పెద్ద ఒత్తిడి తెస్తాయి.
2019లో బ్యాక్టీరియల్ యాంటీమైక్రోబియల్ రెసిస్టెన్స్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 1.27 మిలియన్ మరణాలకు నేరుగా కారణమైందని, 4.95 మిలియన్ మరణాలతో సంబంధం ఉందని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ గణాంకాలు రెసిస్టెన్స్ భవిష్యత్తులో మాత్రమే ఎదురయ్యే ముప్పు కాదని, ఇప్పటికే భారీ ఆరోగ్య నష్టాలకు దారి తీస్తోందని ప్రజారోగ్య వర్గాలు చెబుతున్నాయి. సాధారణంగా చిన్న ఇన్ఫెక్షన్గా కనిపించే సమస్య కూడా రెసిస్టెంట్ బ్యాక్టీరియా వల్ల ఎక్కువకాలం చికిత్స అవసరమయ్యే పరిస్థితికి చేరవచ్చు. దీని ప్రభావం వ్యక్తిగత ఆరోగ్యాన్ని దాటి కుటుంబ ఖర్చులు, ఆసుపత్రులపై ఒత్తిడి, ఆరోగ్య వ్యవస్థల సామర్థ్యం వరకు విస్తరించవచ్చు.
యాంటీబయాటిక్స్ ఎక్కువగా జలుబు, సాధారణ వైరల్ జ్వరాలు, గొంతునొప్పి వంటి పరిస్థితుల్లో స్వయంగా తీసుకునే అలవాటు కూడా సమస్యను పెంచుతోందని వైద్యులు చెబుతున్నారు. యాంటీబయాటిక్స్ బ్యాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్లపై పనిచేస్తాయి; వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లకు అవి అవసరం కాని సందర్భాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. అయినా “మందు వేసుకుంటే త్వరగా తగ్గుతుంది” అనే అంచనాతో పాత ప్రిస్క్రిప్షన్ను మళ్లీ వాడటం, ఇంట్లో మిగిలిన టాబ్లెట్లు తీసుకోవడం, మెడికల్ షాప్ వద్దే మందు అడగడం వంటి పద్ధతులు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ విధమైన వినియోగం సరైన మోతాదు, సరైన వ్యవధి, సరైన నిర్ధారణ లేకుండా జరిగితే బ్యాక్టీరియా మందులకు అలవాటు పడి, తర్వాత అదే మందు పనికిరాకపోయే అవకాశం పెరుగుతుంది.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకారం, యాంటీమైక్రోబియల్ రెసిస్టెన్స్ సహజ ప్రక్రియలో భాగంగా సూక్ష్మజీవుల్లో జరిగే జన్యు మార్పుల వల్ల ఏర్పడుతుంది. అయితే ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న వేగవంతమైన పెరుగుదలకు మానవ చర్యలే ప్రధాన కారణాలని సంస్థ స్పష్టం చేసింది. మనుషుల్లో యాంటీబయాటిక్స్ దుర్వినియోగం, జంతువుల్లో యాంటీమైక్రోబియల్ మందుల అధిక వినియోగం, వ్యవసాయ రంగంలో నియంత్రణ లేకుండా మందుల వినియోగం, ఇన్ఫెక్షన్ నియంత్రణ లోపాలు, శుభ్రమైన నీటి కొరత, పారిశుద్ధ్య సమస్యలు, నాణ్యతలేని లేదా నకిలీ మందుల వినియోగం ఇవన్నీ కలిపి పరిస్థితిని క్లిష్టం చేస్తున్నాయి. పేదరికం, అసమానత, ఆరోగ్య సేవలకు పరిమిత ప్రాప్యత ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఈ ప్రభావం మరింత తీవ్రమవుతుందని ప్రజారోగ్య విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
HIGHLIGHTS
- 2019లో 1.27 మిలియన్ మరణాలకు బ్యాక్టీరియల్ రెసిస్టెన్స్ నేరుగా కారణం
- 4.95 మిలియన్ మరణాలు బ్యాక్టీరియల్ ఏఎంఆర్తో సంబంధం
- 2030 నాటికి సంబంధిత మరణాలను 10% తగ్గించడం గ్లోబల్ లక్ష్యం
- 2050 నాటికి అదనపు ఆరోగ్య ఖర్చులు US$ 1 ట్రిలియన్కు చేరొచ్చు
- డాక్టర్ సలహా లేకుండా యాంటీబయాటిక్స్ వాడకం ప్రధాన ప్రమాదం
యాంటీబయాటిక్ కోర్స్ మధ్యలో ఆపడం కూడా ప్రమాదకర అలవాటుగా వైద్య వర్గాలు గుర్తిస్తున్నాయి. లక్షణాలు తగ్గిన వెంటనే మందు ఆపేస్తే శరీరంలో మిగిలిన బ్యాక్టీరియా పూర్తిగా తొలగకపోవచ్చు. అటువంటి బ్యాక్టీరియా తర్వాత మరింత బలంగా పెరిగి అదే మందుకు స్పందించని అవకాశముంది. అదే విధంగా కుటుంబ సభ్యులతో మందులు పంచుకోవడం, పిల్లలకు పెద్దల మందులు ఇవ్వడం, ముందుగా వేసుకున్న మందు పేరు గుర్తుంచుకుని తర్వాత అదే కొనడం వంటి చర్యలు చికిత్సను తప్పుదారి పట్టిస్తాయి. నిపుణుల ప్రకారం, ప్రతి జ్వరం యాంటీబయాటిక్ అవసరమైన ఇన్ఫెక్షన్ కాదు; నిర్ధారణ, రోగి వయస్సు, ఆరోగ్య పరిస్థితి, ఇన్ఫెక్షన్ స్వభావం ఆధారంగా వైద్యుడు నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఫ్యాక్ట్ షీట్లో, “యాంటీమైక్రోబియల్ రెసిస్టెన్స్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా అగ్ర ప్రజారోగ్య, అభివృద్ధి ముప్పుల్లో ఒకటి,” అని పేర్కొంది. “దాని కారణాలు, పరిణామాలు పేదరికం, అసమానత, ఆరోగ్య సేవలకు బలహీన ప్రాప్యత, నాణ్యమైన మందుల కొరత, శుభ్రమైన నీరు, పారిశుద్ధ్య లోపాలతో మరింత తీవ్రమవుతాయి,” అని సంస్థ తెలిపింది. ఈ వ్యాఖ్యలు రెసిస్టెన్స్ను కేవలం వ్యక్తిగత మందుల వినియోగ సమస్యగా కాకుండా, ఆరోగ్య వ్యవస్థలు, ఔషధ నియంత్రణ, పశుసంవర్ధక విధానాలు, వ్యవసాయం, పారిశుద్ధ్య మౌలిక వసతులతో సంబంధం ఉన్న సమగ్ర సమస్యగా చూడాల్సిన అవసరాన్ని చూపుతున్నాయి.
రెసిస్టెన్స్ వల్ల వచ్చే ఆర్థిక ప్రభావం కూడా పెద్దదిగా అంచనా వేయబడుతోంది. వరల్డ్ బ్యాంక్ అంచనాల ప్రకారం, యాంటీమైక్రోబియల్ రెసిస్టెన్స్ కారణంగా 2050 నాటికి అదనపు ఆరోగ్య ఖర్చులు US$ 1 ట్రిలియన్ వరకు చేరవచ్చు. 2030 నాటికి ప్రతి సంవత్సరం US$ 1 ట్రిలియన్ నుంచి US$ 3.4 ట్రిలియన్ వరకు జీడీపీ నష్టాలు రావచ్చని కూడా అంచనా వేయబడింది. ఆసుపత్రిలో ఎక్కువ రోజులు ఉండాల్సి రావడం, ఖరీదైన రెండో లేదా మూడో లైన్ మందులు అవసరమవడం, పరీక్షలు పెరగడం, పని దినాలు కోల్పోవడం వంటివి ఈ భారాన్ని పెంచుతాయి. పేద కుటుంబాల్లో చికిత్స ఖర్చులు అప్పులు, ఆదాయం కోల్పోవడం, పిల్లల విద్యపై ప్రభావం వంటి సామాజిక పరిణామాలకు దారి తీసే అవకాశం ఉంది.
ఈ సమస్యను తగ్గించడానికి వైద్యుల ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా యాంటీబయాటిక్స్ ఇవ్వకపోవడం, రోగులు సూచించిన మోతాదు, వ్యవధి పాటించడం, ఆసుపత్రుల్లో ఇన్ఫెక్షన్ ప్రివెన్షన్ విధానాలు బలోపేతం చేయడం కీలకమని ప్రజారోగ్య నిపుణులు చెబుతున్నారు. చేతులు శుభ్రంగా ఉంచడం, టీకాలు సమయానికి తీసుకోవడం, శుభ్రమైన తాగునీరు, పారిశుద్ధ్యం అందుబాటులో ఉండడం కూడా యాంటీబయాటిక్స్ అవసరాన్ని తగ్గించగల ప్రాథమిక చర్యలు. వ్యవసాయం, పశుసంవర్ధక రంగాల్లో యాంటీమైక్రోబియల్ మందుల వినియోగంపై పర్యవేక్షణ, నాణ్యమైన మందుల సరఫరా, నకిలీ మందుల నియంత్రణ వంటి చర్యలు కూడా అదే స్థాయిలో అవసరం. ఈ సమస్య మనుషులు, జంతువులు, పర్యావరణం పరస్పరం అనుసంధానమైనదిగా ఉండటంతో సమగ్ర విధానం అవసరమని ఆరోగ్య రంగం చెబుతోంది.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ, గ్లోబల్ భాగస్వాములు బ్యాక్టీరియల్ యాంటీమైక్రోబియల్ రెసిస్టెన్స్తో సంబంధం ఉన్న 4.95 మిలియన్ మానవ మరణాలను 2030 నాటికి 10% తగ్గించే లక్ష్యాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్తున్నాయి. ఈ లక్ష్యానికి చేరుకోవాలంటే దేశాల స్థాయిలో ఔషధ వినియోగ నియంత్రణ, రోగనిర్ధారణ సదుపాయాలు, వ్యాధి పర్యవేక్షణ, ప్రజల అవగాహన కార్యక్రమాలు మరింత బలోపేతం కావాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. రాబోయే నెలల్లో ప్రభుత్వాలు, ఆరోగ్య సంస్థలు, ఆసుపత్రులు యాంటీబయాటిక్ వినియోగ మార్గదర్శకాలను కఠినంగా అమలు చేయడం, ప్రజల్లో కోర్స్ పూర్తిచేయాలనే అవగాహన పెంపుపై దృష్టి పెట్టే అవకాశముంది.
