99TV News

    రక్తదానం తర్వాత శరీరంలో మార్పులు, ఎవరు చేయకూడదు? Blood Donation

    రక్తదానం తర్వాత శరీరంలో మార్పులు, ఎవరు దానం చేయకూడదు

    బ్లడ్ డొనేషన్ తర్వాత శరీరం వేగంగా కోలుకుంటుంది, భద్రతా స్క్రీనింగ్ కీలకం

    సురక్షిత రక్త లభ్యత ఆరోగ్య వ్యవస్థలో భాగం కావాలని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ సూచన; అర్హత లేనివారు డొనేట్ చేయరాదు

    బ్లడ్ డొనేషన్ తర్వాత శరీరంలో ద్రవ భాగం తక్కువ సమయంలో భర్తీ అవుతుందని, అయితే రక్తదాత ఆరోగ్యం, ఇన్ఫెక్షన్ స్క్రీనింగ్, సరైన విరామం కీలకమని ఆరోగ్య నిపుణులు మంగళవారం తెలిపారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సురక్షిత రక్తానికి అసమాన ప్రాప్యత కొనసాగుతున్నందున స్వచ్ఛంద, ఉచిత రక్తదానం ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది.

    బ్లడ్ ట్రాన్స్‌ఫ్యూజన్ ప్రాణాలను కాపాడటమే కాక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తుందని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ స్పష్టం చేసింది. అయితే అవసరమైన సమయంలో సురక్షిత రక్తం అందకపోవడం ఇంకా అనేక దేశాల్లో ప్రధాన ప్రజారోగ్య సమస్యగా ఉంది. రక్తదానం చేసిన వ్యక్తిలో మొదట ప్లాస్మా వంటి ద్రవ భాగం తిరిగి పెరగడం ప్రారంభమవుతుందని, ఎర్ర రక్త కణాలు క్రమంగా పునరుత్పత్తి అవుతాయని వైద్యులు చెప్పారు. అందుకే డొనేషన్‌కు ముందు రక్తదాత ఆరోగ్య చరిత్ర, హిమోగ్లోబిన్ స్థాయి, వయసు, బరువు, ఇటీవలి జ్వరం లేదా ఇన్ఫెక్షన్ల వివరాలు పరిశీలించాల్సి ఉంటుందని వారు తెలిపారు.

    ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ తన బ్లడ్ సేఫ్టీ అండ్ అవైలబిలిటీ ఫ్యాక్ట్ షీట్‌లో, “బ్లడ్ ట్రాన్స్‌ఫ్యూజన్ ప్రాణాలను కాపాడుతుంది, ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తుంది; కానీ ట్రాన్స్‌ఫ్యూజన్ అవసరమైన అనేక మందికి సమయానికి సురక్షిత రక్తం అందడం లేదు” అని పేర్కొంది. అదే పత్రంలో, “సురక్షితమైన, తగిన రక్త సరఫరా ప్రతి దేశం జాతీయ ఆరోగ్య సంరక్షణ విధానం, మౌలిక సదుపాయాల్లో అంతర్భాగం కావాలి” అని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ తెలిపింది. ఈ వ్యాఖ్యలు రక్తదానాన్ని కేవలం సేవా కార్యక్రమంగా కాకుండా, ఆసుపత్రి వ్యవస్థల పనితీరుకు అవసరమైన పబ్లిక్ హెల్త్ మెకానిజంగా చూడాల్సిన అవసరాన్ని సూచిస్తున్నాయి.

    బ్లడ్ డొనేట్ చేసిన తర్వాత కొద్దిసేపు అలసట, తేలికపాటి తలనిరుత్తరం లేదా సూది పెట్టిన చోట స్వల్ప అసౌకర్యం కలగవచ్చని వైద్యులు చెబుతున్నారు. సాధారణంగా ద్రవాలు తగినంతగా తీసుకోవడం, కొద్దిసేపు విశ్రాంతి తీసుకోవడం, అదే రోజు భారమైన వ్యాయామం లేదా కఠిన శారీరక శ్రమను నివారించడం సూచించబడుతుంది. అయితే గుండె సంబంధిత తీవ్రమైన సమస్యలు, క్రియాశీల ఇన్ఫెక్షన్, అధిక జ్వరం, తక్కువ హిమోగ్లోబిన్, ఇటీవల పెద్ద శస్త్రచికిత్స, నిర్దిష్ట కాలంలో తీసుకున్న కొన్ని మందులు, లేదా వైద్యుడు నిషేధించిన పరిస్థితులు ఉన్నవారు రక్తదానం చేయకూడదని ఆరోగ్య సిబ్బంది చెబుతున్నారు. గర్భధారణ సమయంలో లేదా ప్రసవానంతర ప్రారంభ దశల్లో రక్తదానం విషయంలో కూడా వైద్య ప్రమాణాలు పాటించాల్సి ఉంటుంది.

    ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 118.5 మిలియన్ బ్లడ్ డొనేషన్లు సేకరించబడుతున్నాయని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ తెలిపింది. వీటిలో 40% డొనేషన్లు అధిక ఆదాయ దేశాల్లో సేకరించబడుతున్నాయి; అయితే ఆ దేశాల్లో ప్రపంచ జనాభాలో సుమారు 16% మాత్రమే నివసిస్తున్నారు. ఆదాయ స్థాయిల ఆధారంగా రక్త లభ్యతలో వ్యత్యాసం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. అధిక ఆదాయ దేశాల్లో 1,000 మందికి 31.5 డొనేషన్లు నమోదవుతుండగా, ఎగువ మధ్య ఆదాయ దేశాల్లో 16.4, దిగువ మధ్య ఆదాయ దేశాల్లో 6.6, తక్కువ ఆదాయ దేశాల్లో 5.0 డొనేషన్లు మాత్రమే నమోదవుతున్నాయని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ వివరించింది. ఈ అంతరం అత్యవసర చికిత్సలు, ప్రసూతి సమస్యలు, శస్త్రచికిత్సలు, పిల్లల తీవ్రమైన రక్తహీనత చికిత్సపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతుంది.

    రక్తం అవసరం దేశాల ఆరోగ్య పరిస్థితులను బట్టి మారుతుందని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ తెలిపింది. అధిక ఆదాయ దేశాల్లో ఎక్కువగా 60 ఏళ్లు దాటిన వారికి ట్రాన్స్‌ఫ్యూజన్లు జరుగుతుండగా, ఈ వయస్సు వర్గం మొత్తం ట్రాన్స్‌ఫ్యూజన్లలో 76% వరకు వాటా కలిగి ఉందని సంస్థ పేర్కొంది. తక్కువ ఆదాయ దేశాల్లో మాత్రం 5 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు 54% వరకు ట్రాన్స్‌ఫ్యూజన్లు అవసరమవుతున్నాయని పేర్కొంది. గర్భధారణ సంబంధిత సంక్లిష్టతలు, పిల్లల్లో తీవ్రమైన అనీమియా, ప్రమాదాల వల్ల రక్త నష్టం, శస్త్రచికిత్సలు, ఇతర మెడికల్ ఎమర్జెన్సీలు రక్త వినియోగంలో ప్రధాన కారణాలుగా గుర్తించబడ్డాయి. అందువల్ల ఒక్క బ్లడ్ డొనేషన్‌ను సరైన విధంగా పరీక్షించి, భాగాలుగా విభజిస్తే ఒకకంటే ఎక్కువ మంది రోగులకు ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంటుంది.

    HIGHLIGHTS

    - ప్రపంచవ్యాప్తంగా 118.5 మిలియన్ బ్లడ్ డొనేషన్లు సేకరణ

    - అధిక ఆదాయ దేశాల్లో 1,000 మందికి 31.5 డొనేషన్లు

    - 79 దేశాల్లో 90%కిపైగా స్వచ్ఛంద ఉచిత రక్తదానం

    - ప్రతి డొనేషన్‌కు హెచ్ఐవీ, హెపటైటిస్ స్క్రీనింగ్ అవసరం

    - తక్కువ ఆదాయ దేశాల్లో 5 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకే ఎక్కువ అవసరం

    రక్తాన్ని మొత్తం రూపంలోనే కాకుండా ఎర్ర రక్త కణాలు, ప్లేట్‌లెట్లు, ప్లాస్మా, క్లాటింగ్ ఫ్యాక్టర్లుగా విడదీసి ఉపయోగించవచ్చు. వివిధ రోగులకు వేర్వేరు భాగాలు అవసరమవుతాయి. తీవ్రమైన రక్తహీనతలో ఎర్ర రక్త కణాలు, కొన్ని క్యాన్సర్ చికిత్సలలో లేదా ప్లేట్‌లెట్ తగ్గినప్పుడు ప్లేట్‌లెట్లు, కాలేయ సంబంధిత లేదా గడ్డకట్టే సమస్యలలో ప్లాస్మా, క్లాటింగ్ ఫ్యాక్టర్లు అవసరమయ్యే సందర్భాలు ఉంటాయని వైద్య నిపుణులు వివరిస్తున్నారు. ఈ కారణంగానే బ్లడ్ బ్యాంకులలో సేకరణ మాత్రమే కాదు, నిల్వ, శీతలీకరణ, కంపోనెంట్ సెపరేషన్, పరీక్షా ప్రమాణాలు కూడా సమానంగా ముఖ్యమైనవి.

    ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ప్రకారం, స్వచ్ఛందంగా, పారితోషికం లేకుండా రక్తదానం చేసే దాతలే అత్యంత సురక్షిత వనరుగా పరిగణించబడుతున్నారు. “అన్ని రక్త దానాలు స్వచ్ఛంద, ఉచిత దాతల నుంచే రావాలి” అని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ సిఫారసు చేసింది. కుటుంబ సభ్యుడు లేదా స్నేహితుడికి అవసరమై ఇచ్చే ఫ్యామిలీ లేదా రీప్లేస్‌మెంట్ డొనేషన్లు అనేక ప్రాంతాల్లో కొనసాగుతున్నా, చెల్లింపు ఆధారిత వ్యవస్థలపై ఆధారపడటాన్ని సంస్థ నిరుత్సాహపరుస్తోంది. చెల్లింపు రక్తదాన పద్ధతుల్లో భద్రతా ప్రమాదాలు ఎక్కువగా ఉండే అవకాశముందని అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి.

    స్వచ్ఛంద ఉచిత రక్తదానం పెంచిన దేశాల్లో రక్త సరఫరా మరింత స్థిరంగా, నాణ్యంగా ఉండే అవకాశం ఉందని గ్లోబల్ డేటా సూచిస్తోంది. 79 దేశాలు తమ రక్త సరఫరాలో 90%కిపైగా స్వచ్ఛంద ఉచిత రక్తదాతల నుంచే సేకరిస్తున్నాయి. వీటిలో 38 అధిక ఆదాయ దేశాలు, 33 మధ్య ఆదాయ దేశాలు, 8 తక్కువ ఆదాయ దేశాలు ఉన్నాయి. మరోవైపు 54 దేశాలు తమ రక్త సరఫరాలో 50%కిపైగా కుటుంబ, రీప్లేస్‌మెంట్ లేదా చెల్లింపు దాతలపై ఆధారపడుతున్నాయని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ తెలిపింది. ఈ వ్యత్యాసం రక్త భద్రతలో విధానపరమైన బలహీనతలను చూపిస్తుంది.

    ప్రతి బ్లడ్ డొనేషన్‌ను వినియోగానికి ముందు కీలక ఇన్ఫెక్షన్ల కోసం పరీక్షించాల్సిన అవసరం ఉంది. హెచ్ఐవీ, హెపటైటిస్ బి, హెపటైటిస్ సి, సిఫిలిస్ స్క్రీనింగ్ తప్పనిసరని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ పేర్కొంది. అయితే అన్ని దేశాల్లో నాణ్యత హామీతో కూడిన పరీక్షలు నిరంతరం జరగడం లేదు. 12 దేశాలు పై ఇన్ఫెక్షన్లలో ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కోసం అన్ని దానం చేసిన రక్తాన్ని స్క్రీన్ చేయలేకపోతున్నాయని సంస్థ తెలిపింది. టెస్ట్ కిట్ల సరఫరాలో అంతరాయాలు, ప్రయోగశాల నాణ్యత వ్యవస్థల లోపాలు, శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది కొరత వంటి అంశాలు సురక్షిత రక్త లభ్యతను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి.

    జాతీయ రక్త విధానం, చట్టపరమైన ప్రమాణాలు కూడా భద్రతకు అవసరమైన మౌలిక అంశాలుగా ఉన్నాయి. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థకు నివేదించిన 171 దేశాల్లో 123 దేశాలు, అంటే 72%, జాతీయ రక్త విధానం ఉందని తెలిపాయి. 171 దేశాల్లో 110 దేశాలు, అంటే 64%, రక్త భద్రత, నాణ్యతకు సంబంధించిన ప్రత్యేక చట్టం ఉందని నివేదించాయి. రక్త సేకరణ నుంచి పరీక్ష, నిల్వ, పంపిణీ, వినియోగం వరకు ఒకే విధమైన ప్రమాణాలు అమలులోకి రాకపోతే అత్యవసర పరిస్థితుల్లో సురక్షిత రక్తం అందుబాటులో ఉండే హామీ తగ్గుతుందని ప్రజారోగ్య నిపుణులు చెబుతున్నారు.

    బ్లడ్ డొనేట్ చేయకూడని వర్గాలపై ఆసుపత్రులు సాధారణంగా ముందస్తు స్క్రీనింగ్ ద్వారా నిర్ణయం తీసుకుంటాయి. తాత్కాలిక జ్వరం, యాక్టివ్ ఇన్ఫెక్షన్, ఇటీవల టాటూ లేదా పియర్సింగ్, కొన్ని వ్యాక్సిన్లు, కొన్ని ప్రయాణ చరిత్రలు, హిమోగ్లోబిన్ తక్కువగా ఉండటం వంటి పరిస్థితుల్లో దాతను కొంతకాలం వాయిదా వేయవచ్చు. దీర్ఘకాలిక తీవ్రమైన వ్యాధులు, వైద్యపరంగా అస్థిర పరిస్థితులు, రక్తం ద్వారా వ్యాపించే ఇన్ఫెక్షన్ల నిర్ధారణ ఉన్నవారికి శాశ్వత లేదా దీర్ఘకాలిక పరిమితులు ఉండవచ్చు. డొనేషన్‌కు ముందు నిజమైన ఆరోగ్య సమాచారం ఇవ్వడం దాతకూ, రక్తం పొందే రోగికీ రక్షణ కల్పిస్తుందని వైద్య వర్గాలు చెబుతున్నాయి.

    రక్తదానం తర్వాత శరీరం సాధారణంగా కొత్త రక్త కణాల తయారీని పెంచుతుంది. ఎముక మజ్జలో రక్త కణాల ఉత్పత్తి సహజ ప్రక్రియగా కొనసాగుతుంది. సరైన ఆహారం, నీరు, విశ్రాంతి తీసుకుంటే ఆరోగ్యకరమైన దాతల్లో కోలుకునే ప్రక్రియ వేగంగా సాగుతుంది. అయితే తక్కువ బరువు, రక్తహీనత, పోషకాహార లోపం, దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు ఉన్నవారిలో డొనేషన్‌కు ముందు వైద్య సిబ్బంది మరింత జాగ్రత్తగా అంచనా వేయాలి. రక్తదానం సామాజిక సేవ అయినప్పటికీ, అది వైద్య ప్రక్రియ కాబట్టి ప్రతి దశలో ప్రోటోకాల్ పాటించాల్సిందేనని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

    సురక్షిత రక్త లభ్యతను పెంచేందుకు ప్రభుత్వాలు, బ్లడ్ బ్యాంకులు, ఆసుపత్రులు స్వచ్ఛంద దాతల డేటాబేస్‌లు, రెగ్యులర్ క్యాంపులు, నాణ్యతతో కూడిన స్క్రీనింగ్, సరఫరా గొలుసు నిర్వహణపై దృష్టి పెట్టాల్సి ఉంది. రానున్న కాలంలో జాతీయ రక్త విధానాల అమలు, పరీక్షా కిట్ల నిరంతర సరఫరా, స్వచ్ఛంద ఉచిత రక్తదానం పెంపు కార్యక్రమాలు కీలకంగా మారనున్నాయి. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ మార్గదర్శకాల ప్రకారం, ప్రతి దేశం రక్త భద్రతను ఆరోగ్య వ్యవస్థలో భాగంగా బలోపేతం చేస్తేనే అత్యవసర సమయాల్లో రోగులకు సమయానికి సురక్షిత రక్తం అందే అవకాశం పెరుగుతుంది.