సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయిన ‘నర్వస్ సిస్టమ్ రెగ్యులేషన్’పై వైద్య నిపుణుల జాగ్రత్త సూచన
‘రిసెట్’ అనేది ఖచ్చితమైన మెడికల్ పదం కాదని, ఒత్తిడి లక్షణాలు కొనసాగితే డాక్టర్ను సంప్రదించాలని సూచన
సోషల్ మీడియాలో ఈ వారం విస్తృతంగా చర్చలో ఉన్న “నర్వస్ సిస్టమ్ రెగ్యులేషన్” వీడియోలపై ఆరోగ్య నిపుణులు జాగ్రత్త సూచిస్తున్నారు. టిక్టాక్, ఇన్స్టాగ్రామ్, యూట్యూబ్లో వైరల్ అవుతున్న “నర్వస్ సిస్టమ్ రిసెట్” పద్ధతులు ఒత్తిడి తగ్గించడంలో కొంత సహాయపడవచ్చుగానీ, అవి వైద్య చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయం కావని చెబుతున్నారు.
వెల్నెస్ కంటెంట్లో “ఫైట్ ఆర్ ఫ్లైట్ నుంచి బయటపడండి”, “వేగస్ నర్వ్ రిసెట్”, “60 సెకన్లలో శరీరాన్ని ప్రశాంతం చేయండి” వంటి పదాలు వేగంగా వ్యాప్తి చెందుతున్నాయి. వైద్య పరంగా ఇవి ప్రధానంగా ఆటోనామిక్ నర్వస్ సిస్టమ్కు సంబంధించినవి. ఇది గుండె వేగం, శ్వాస, జీర్ణక్రియ, రక్తపోటు, చెమట, ప్యూపిల్ ప్రతిస్పందన వంటి శరీరంలోని ఆటోమేటిక్ పనులను నియంత్రిస్తుంది. “శరీరం ఒత్తిడిలో ఉన్నప్పుడు సింపథటిక్ సిస్టమ్ చురుకవుతుంది; ఒత్తిడి తగ్గిన తర్వాత పారాసింపథటిక్ సిస్టమ్ శరీరాన్ని మళ్లీ ప్రశాంత స్థితికి తీసుకెళ్లడంలో పాత్ర పోషిస్తుంది,” అని హైదరాబాద్కు చెందిన సైకియాట్రిస్ట్ డాక్టర్ అనిత రావు బుధవారం చెప్పారు.
నిపుణుల ప్రకారం, “నర్వస్ సిస్టమ్ను ఫోన్లా రిసెట్ చేయడం” అనే వ్యాఖ్య శాస్త్రీయంగా సరైనది కాదు. ఒత్తిడి ప్రతిస్పందన మానవ శరీరంలోని సహజ రక్షణ వ్యవస్థ. దాన్ని పూర్తిగా ఆపడం లక్ష్యం కాదు; ఒత్తిడి తర్వాత శరీరం సాధారణ స్థితికి తిరిగి రావడమే ఆరోగ్యకర నియంత్రణ. “రిసెట్ అనే పదం ఆకర్షణీయంగా వినిపించినా, సరైన పదం స్ట్రెస్ రెస్పాన్స్ను శాంతింపజేయడం,” అని బెంగళూరులోని క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్ డాక్టర్ రమేష్ కులకర్ణి మంగళవారం ఆన్లైన్ ఆరోగ్య చర్చలో అన్నారు. “తీవ్రమైన ఆందోళన, నిద్రలేమి, గుండె వేగం, నిరంతర భయం కొనసాగితే సోషల్ మీడియా టిప్స్పై ఆధారపడకూడదు,” అని ఆయన చెప్పారు.
సోషల్ మీడియా పోస్టుల్లో చెప్పే లక్షణాలు చాలాసార్లు విస్తృతంగా ఉంటాయి. ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండటం, వేగంగా ఆలోచనలు రావడం, రిలాక్స్ కాలేకపోవడం, ఒత్తిడిలో గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం, పైపైగా శ్వాస తీసుకోవడం, జీర్ణ సమస్యలు, కండరాల బిగుతు, నిద్రలేమి, భావోద్వేగ ప్రతిస్పందన ఎక్కువగా ఉండటం, దీర్ఘకాల ఒత్తిడి తర్వాత అలసట వంటి అనుభవాలను కొందరు “డిస్రెగ్యులేషన్”గా పేర్కొంటున్నారు. అయితే ఇవి ఆందోళన వ్యాధులు, డిప్రెషన్, ట్రామా సంబంధిత సమస్యలు, థైరాయిడ్ సమస్యలు, గుండె రిథమ్ సమస్యలు, నిద్ర సమస్యలు, మందుల ప్రభావం లేదా ఇతర ఆరోగ్య పరిస్థితులతో కూడా సంబంధం ఉండవచ్చని వైద్యులు చెబుతున్నారు.
HIGHLIGHTS
- “రిసెట్” ఖచ్చితమైన మెడికల్ పదం కాదు
- ఆటోనామిక్ సిస్టమ్కు 2 ప్రధాన శాఖలు ఉంటాయి
- వేగస్ నర్వ్ పారాసింపథటిక్ వ్యవస్థలో కీలకం
- తీవ్రమైన లక్షణాలకు వైద్య పరీక్ష అవసరం
వైద్య నిపుణులు సాధారణంగా సురక్షితంగా భావించే పద్ధతుల్లో నెమ్మదిగా లోతైన శ్వాస, శరీరాన్ని గమనించే మైండ్ఫుల్నెస్, తేలికపాటి వ్యాయామం, నడక, స్ట్రెచింగ్, క్రమమైన నిద్ర, స్క్రీన్ టైమ్ తగ్గించడం, సమతుల ఆహారం, కుటుంబం లేదా స్నేహితులతో మాట్లాడటం ఉన్నాయి. ఇవి కొందరిలో ఒత్తిడి తగ్గించడంలో సహాయపడవచ్చు. కానీ ఛాతి నొప్పి, మూర్ఛ, తీవ్రమైన శ్వాస సమస్య, స్వీయహాని ఆలోచనలు, నిరంతర భయం వంటి లక్షణాలు ఉంటే వెంటనే వైద్య సహాయం అవసరమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. “ప్రశాంత శ్వాస వ్యాయామం ఉపయోగకరమే, కానీ అది అత్యవసర వైద్య పరిస్థితిని గుర్తించకుండా చేయకూడదు,” అని డాక్టర్ అనిత రావు చెప్పారు.
వెల్నెస్ రంగంలో “సోమాటిక్ హీలింగ్”, “ట్రామా రిలీజ్” వంటి పదాలు కూడా ఎక్కువగా వినిపిస్తున్నాయి. కొన్నిటికి సైకాలజీ, ఫిజియోథెరపీ, బాడీ-బేస్డ్ థెరపీ విధానాలతో సంబంధం ఉన్నప్పటికీ, అన్ని సోషల్ మీడియా క్లెయిమ్స్ శాస్త్రీయంగా నిర్ధారించబడినవని చెప్పలేమని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. “ఒక వీడియో చూసి ఎవరికైనా తమకు తీవ్రమైన డిస్రెగ్యులేషన్ ఉందని నిర్ణయించుకోవడం సరైంది కాదు,” అని చెన్నైకు చెందిన న్యూరాలజిస్ట్ డాక్టర్ మాధవి శేఖర్ బుధవారం ఫోన్లో చెప్పారు. “లక్షణాలు వ్యక్తి చరిత్ర, శారీరక పరీక్ష, అవసరమైన పరీక్షలతో కలిసి మాత్రమే అర్థం చేసుకోవాలి,” అని ఆమె అన్నారు.
ఆరోగ్య సంస్థలు, వైద్యులు ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో కనిపించే ఆరోగ్య సలహాలను పరిశీలించేటప్పుడు మూలం, నిపుణుడి అర్హత, క్లెయిమ్కు ఆధారాలు, ప్రమాద సూచనలు పేర్కొన్నాయా అనే అంశాలను చూడాలని సూచిస్తున్నారు. “తక్షణ ఫలితం”, “ఒకే పద్ధతితో ట్రామా పూర్తిగా తొలగిపోతుంది” వంటి అతిశయోక్తి మాటలపై జాగ్రత్తగా ఉండాలని వారు చెబుతున్నారు. నిపుణుల ప్రకారం, ఒత్తిడి నిర్వహణలో రోజువారీ అలవాట్లు, సహాయక సంబంధాలు, అవసరమైనప్పుడు థెరపీ లేదా మెడికల్ కేర్ ముఖ్యమైనవి.
సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫారమ్లలో ఈ అంశంపై కంటెంట్ మరింత పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, వైద్యులు ప్రజలకు సమతుల దృక్పథం అవసరమని చెబుతున్నారు. సాధారణ ఒత్తిడి తగ్గింపు పద్ధతులను జాగ్రత్తగా పాటించవచ్చుగానీ, లక్షణాలు వారాల పాటు కొనసాగితే లేదా రోజువారీ జీవనంపై ప్రభావం చూపితే ఆరోగ్య నిపుణుడిని సంప్రదించడం తదుపరి ముఖ్యమైన దశగా సూచిస్తున్నారు.
