భారత్‌లో మానసిక ఆరోగ్యంపై అవగాహన కార్యక్రమాలు ముమ్మరం
అక్టోబర్‌ మానసిక ఆరోగ్య మాసం నేపథ్యంలో నిపుణులు సేవల విస్తరణ, అపోహల నివారణపై దృష్టి పెట్టాలని సూచిస్తున్నారు
ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం సందర్భంగా అక్టోబర్‌ 10న ప్రారంభమైన అవగాహన కార్యక్రమాలు దేశవ్యాప్తంగా కొనసాగుతున్నాయి. శారీరక ఆరోగ్యంతో సమానంగా మానసిక ఆరోగ్యానికీ ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని వైద్య నిపుణులు, ప్రజారోగ్య సంస్థలు ఈ నెల కార్యక్రమాల ద్వారా ప్రజలకు తెలియజేస్తున్నాయి.
భారత్‌లో మానసిక ఆరోగ్యం కుటుంబాలు, విద్యాసంస్థలు, కార్యాలయాలు, వైద్య వ్యవస్థలతో ముడిపడిన ప్రధాన ప్రజారోగ్య అంశంగా మారిందని నిపుణులు పేర్కొన్నారు. ఒత్తిడి, ఆందోళన, డిప్రెషన్‌, నిద్రలేమి, ఒంటరితనం వంటి సమస్యలు వయస్సుతో సంబంధం లేకుండా పెరుగుతున్నాయని వైద్యులు చెబుతున్నారు. సమస్యలను ప్రారంభ దశలో గుర్తిస్తే కౌన్సెలింగ్‌, థెరపీ, అవసరమైన వైద్య చికిత్సల ద్వారా మెరుగుదల సాధ్యమని వారు తెలిపారు. మానసిక సమస్యలను దాచిపెట్టడం, చికిత్సను ఆలస్యం చేయడం పరిస్థితిని క్లిష్టం చేయవచ్చని వైద్య రంగం హెచ్చరిస్తోంది.
జాతీయ మానసిక ఆరోగ్య సర్వే ప్రకారం దేశంలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు జీవితంలో ఏదో దశలో మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారని నిపుణులు గుర్తుచేశారు. చికిత్స అవసరం ఉన్నవారిలో గణనీయమైన వర్గం సేవలను పొందకపోవడం ఇంకా ప్రధాన సవాలుగా ఉందని వారు చెప్పారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మానసిక వైద్యుల కొరత, పట్టణాల్లో ఖర్చులు, సమాజంలోని అపోహలు చికిత్సకు అడ్డంకులుగా నిలుస్తున్నాయి. పాఠశాలలు, కాలేజీలు, వర్క్‌ప్లేస్‌లలో కౌన్సెలింగ్‌ సేవలను సాధారణ ఆరోగ్య సేవల్లో భాగం చేయాలనే అభిప్రాయం బలపడుతోంది.
“మానసిక ఆరోగ్యం బలహీనత కాదు; అది వైద్యపరమైన, సామాజికపరమైన శ్రద్ధ అవసరమైన ఆరోగ్య పరిస్థితి,” అని హైదరాబాద్‌కు చెందిన సైకియాట్రిస్ట్‌ డాక్టర్‌ అనురాధ రావు అక్టోబర్‌ 18న జరిగిన అవగాహన కార్యక్రమంలో చెప్పారు. “నిద్ర, ఆహారం, పని ఒత్తిడి, కుటుంబ మద్దతు, సమయానికి తీసుకునే చికిత్స కలిసి వ్యక్తి కోలుకునే ప్రక్రియను ప్రభావితం చేస్తాయి,” అని ఆమె తెలిపారు.
HIGHLIGHTS
- అక్టోబర్‌ 10న ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం
- అక్టోబర్‌ మొత్తం మానసిక ఆరోగ్య మాసంగా పాటింపు
- ప్రారంభ దశలో చికిత్స అత్యంత కీలకం
- పాఠశాలలు, కార్యాలయాల్లో కౌన్సెలింగ్‌ అవసరమని నిపుణుల సూచన
యువతలో పరీక్షల ఒత్తిడి, ఉద్యోగ పోటీ, సోషల్‌ మీడియా ప్రభావం, కుటుంబ అంచనాలు మానసిక ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపుతున్నాయని కౌన్సెలర్లు పేర్కొన్నారు. “పిల్లలు మౌనంగా మారడం, నిద్ర తగ్గడం, చదువుపై ఆసక్తి కోల్పోవడం వంటి మార్పులను కుటుంబాలు తేలికగా తీసుకోకూడదు,” అని క్లినికల్‌ సైకాలజిస్ట్‌ డాక్టర్‌ మాధవి శేఖర్‌ హైదరాబాద్‌లోని ఒక కాలేజ్‌ అవగాహన సదస్సులో చెప్పారు. “సమయానికి మాట్లాడటం, వినడం, అవసరమైతే నిపుణులను సంప్రదించడం అత్యవసరం,” అని ఆమె అన్నారు.
కార్యాలయాల్లోనూ మానసిక ఆరోగ్యం ఉత్పాదకత, ఉద్యోగి నిలకడ, టీమ్‌ పనితీరుతో నేరుగా సంబంధం కలిగి ఉందని హ్యూమన్‌ రిసోర్స్‌ నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఎక్కువ పని గంటలు, నిరంతర డిజిటల్‌ అందుబాటు, పని-వ్యక్తిగత జీవిత సమతుల్యత లోపం ఉద్యోగుల్లో ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయని వారు వివరించారు. కొన్ని కంపెనీలు ఎంప్లాయీ అసిస్టెన్స్‌ ప్రోగ్రామ్‌లు, గోప్యమైన కౌన్సెలింగ్‌, వెల్‌నెస్‌ సెషన్‌లు ప్రారంభించాయని పేర్కొన్నారు. అయితే ఈ సేవలను ఉపయోగించడంపై ఇంకా సంకోచం ఉందని నిపుణులు చెప్పారు.
ప్రభుత్వం టెలీ మానసిక ఆరోగ్య సేవలు, జిల్లా స్థాయి కార్యక్రమాలు, అవగాహన క్యాంపెయిన్‌లను విస్తరించేందుకు చర్యలు చేపడుతోందని ఆరోగ్య శాఖ అధికారులు తెలిపారు. “మానసిక ఆరోగ్య సేవలు చివరి దశలో మాత్రమే అవసరమనే భావన మారాలి,” అని రాష్ట్ర ఆరోగ్య శాఖకు చెందిన ఒక సీనియర్‌ అధికారి చెప్పారు. “ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల నుంచే స్క్రీనింగ్‌, రిఫరల్‌, కౌన్సెలింగ్‌ వ్యవస్థలు బలపడాలి,” అని ఆయన అన్నారు.
మానసిక ఆరోగ్య మాసం ముగిసే వరకు విద్యాసంస్థలు, హాస్పిటళ్లు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు అవగాహన కార్యక్రమాలు కొనసాగించనున్నాయి. నిపుణులు కుటుంబ స్థాయిలో సంభాషణ, సమాజ స్థాయిలో అపోహల నివారణ, ప్రభుత్వ స్థాయిలో సేవల విస్తరణ ఒకేసారి ముందుకు సాగితేనే ఫలితాలు వస్తాయని చెబుతున్నారు. రాబోయే వారాల్లో స్కూల్‌లు, కాలేజీలు, వర్క్‌ప్లేస్‌లలో ప్రత్యేక కౌన్సెలింగ్‌ క్యాంపులు నిర్వహించేందుకు పలు సంస్థలు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తున్నాయి.