శాకాహారుల్లో విటమిన్ బి12 లోపంపై వైద్య నిపుణుల హెచ్చరిక
జంతు ఆధారిత ఆహారం తక్కువగా తీసుకునే వారిలో బి12 లోపం ప్రమాదం ఎక్కువని నిపుణులు చెబుతున్నారు
శాకాహారం, వీగన్ ఆహార విధానాలు పాటించే వారిలో విటమిన్ బి12 లోపం ప్రమాదంపై వైద్య నిపుణులు మంగళవారం హైదరాబాద్లో అవగాహన పెంచాలని సూచించారు. రక్తకణాల నిర్మాణం, నరాల ఆరోగ్యం, డీఎన్ఏ తయారీలో కీలకమైన ఈ పోషకం తక్కువైతే అలసట, బలహీనత, రక్తహీనత, నర సంబంధిత లక్షణాలు కనిపించవచ్చని వారు తెలిపారు.
విటమిన్ బి12 శరీరానికి అతి చిన్న మోతాదుల్లోనే అవసరమైనా, దాని పాత్ర ప్రాధాన్యం ఎక్కువని పోషకాహార నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఎర్ర రక్తకణాల తయారీ, నర కణాల పనితీరు, కణాల్లో జన్యు పదార్థమైన డీఎన్ఏ నిర్మాణం వంటి ప్రక్రియల్లో ఇది భాగం అవుతుంది. పెద్దలకు రోజుకు సాధారణంగా 2.4 మైక్రోగ్రాముల బి12 అవసరమని అమెరికా నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ హెల్త్ ఆఫీస్ ఆఫ్ డైటరీ సప్లిమెంట్స్ వినియోగదారుల ఫ్యాక్ట్ షీట్లో పేర్కొంది. గర్భిణులకు రోజుకు 2.6 మైక్రోగ్రాములు, పాలిచ్చే మహిళలకు 2.8 మైక్రోగ్రాములు అవసరమని అదే మార్గదర్శకాల్లో ఉంది.
హైదరాబాద్కు చెందిన క్లినికల్ న్యూట్రిషనిస్ట్ డాక్టర్ అనన్య రెడ్డి మంగళవారం ఫోన్లో మాట్లాడుతూ, “విటమిన్ బి12 ప్రధానంగా చేపలు, మాంసం, కోడి మాంసం, గుడ్లు, పాలు, పాల ఉత్పత్తులలో సహజంగా లభిస్తుంది. మొక్కల ఆధారిత ఆహారాల్లో ఇది సహజంగా విశ్వసనీయంగా ఉండదు; ఫోర్టిఫైడ్ ఆహారం లేదా సప్లిమెంట్లు అవసరం కావచ్చు,” అని చెప్పారు. పాలు, పెరుగు, పనీర్, చీజ్, గుడ్లు తీసుకునే కొంతమంది శాకాహారులకు కొంత బి12 లభించినా, తీసుకునే పరిమాణం, శరీర శోషణ సామర్థ్యం ఆధారంగా లోపం రావచ్చని ఆమె తెలిపారు. పూర్తిగా జంతు ఆధారిత ఆహారాన్ని దూరంగా ఉంచే వీగన్లలో ప్రమాదం మరింత ఎక్కువగా ఉంటుందని ఆమె చెప్పారు.
బి12 లోపం కేవలం ఆహారంలో తక్కువగా ఉండటం వల్ల మాత్రమే రాదని వైద్యులు చెబుతున్నారు. శరీరం బి12ను శోషించాలంటే కడుపులో ఆమ్లం, ఇంట్రిన్సిక్ ఫ్యాక్టర్ అనే ప్రోటీన్, ఆరోగ్యకరమైన చిన్నపేగు పనితీరు అవసరమవుతాయి. వీటిలో ఏదైనా ప్రభావితమైతే, తగినంత బి12 తీసుకున్నా శరీరానికి అందకపోవచ్చు. ఇంట్రిన్సిక్ ఫ్యాక్టర్ సరిపడా తయారు కానప్పుడు కనిపించే పర్ణిషియస్ అనీమియా పరిస్థితి కూడా బి12 లోపానికి కారణం కావచ్చని గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజిస్టులు పేర్కొంటున్నారు. దీర్ఘకాలిక జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలు, కొన్ని మందుల వినియోగం, శస్త్రచికిత్సల తర్వాత శోషణ తగ్గే పరిస్థితులు కూడా వైద్య పరిశీలనకు రావాల్సిన అంశాలుగా వారు చెబుతున్నారు.
న్యూరాలజిస్ట్ డాక్టర్ కిరణ్ కుమార్ మంగళవారం హైదరాబాద్లో మాట్లాడుతూ, “బి12 లోపాన్ని అలసట లేదా సాధారణ బలహీనతగా మాత్రమే భావించడం సరైంది కాదు. కొన్ని సందర్భాల్లో చేతులు, కాళ్లలో మొద్దుబారడం, సూదులు గుచ్చినట్లు అనిపించడం, సమతుల్యతలో ఇబ్బంది, జ్ఞాపకశక్తి సమస్యలు కూడా కనిపించవచ్చు,” అని చెప్పారు. లక్షణాలు కనిపించిన తర్వాత ఆలస్యం చేస్తే నరాల సంబంధిత సమస్యలు ఎక్కువకాలం కొనసాగవచ్చని, అందువల్ల ప్రమాద గుంపుల్లో ఉన్నవారు వైద్యుడి సలహాతో పరీక్షలు చేయించుకోవడం మంచిదని ఆయన తెలిపారు. అయితే సొంతంగా అధిక మోతాదుల్లో సప్లిమెంట్లు ప్రారంభించడం కంటే, రక్తపరీక్షలు, వైద్య చరిత్ర ఆధారంగా నిర్ణయం తీసుకోవాలని ఆయన సూచించారు.
HIGHLIGHTS
- పెద్దలకు రోజుకు 2.4 మైక్రోగ్రాముల బి12 అవసరం
- గర్భిణులకు 2.6 మైక్రోగ్రాములు, పాలిచ్చే మహిళలకు 2.8 మైక్రోగ్రాములు
- బి12 సహజంగా ప్రధానంగా జంతు ఆధారిత ఆహారాల్లో లభిస్తుంది
- వీగన్లు ఫోర్టిఫైడ్ ఆహారం లేదా సప్లిమెంట్లు పరిగణించాలి
- లోపం అలసట, రక్తహీనత, నర లక్షణాలకు దారితీయవచ్చు
పిల్లలు, కిశోరులు, గర్భిణులు, పాలిచ్చే తల్లులు ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టాల్సిన వర్గాలుగా నిపుణులు గుర్తిస్తున్నారు. పుట్టినప్పటి నుంచి 6 నెలల వరకు శిశువులకు రోజుకు 0.4 మైక్రోగ్రాములు, 7 నుంచి 12 నెలల పిల్లలకు 0.5 మైక్రోగ్రాములు, 1 నుంచి 3 సంవత్సరాల పిల్లలకు 0.9 మైక్రోగ్రాములు అవసరమని ఆహార మార్గదర్శకాల్లో ఉంది. 4 నుంచి 8 సంవత్సరాల పిల్లలకు 1.2 మైక్రోగ్రాములు, 9 నుంచి 13 సంవత్సరాల వారికి 1.8 మైక్రోగ్రాములు, 14 నుంచి 18 సంవత్సరాల టీనేజర్లకు 2.4 మైక్రోగ్రాములు అవసరమని పేర్కొంది. తల్లి ఆహారంలో బి12 తక్కువగా ఉన్నప్పుడు, పూర్తిగా తల్లిపాలపై ఆధారపడే శిశువుల్లో కూడా లోపం ప్రమాదం ఉండవచ్చని శిశువైద్యులు చెబుతున్నారు.
శిశువైద్య నిపుణురాలు డాక్టర్ మాధవి శేఖర్ మంగళవారం మాట్లాడుతూ, “శాకాహారం పాటించే తల్లులు గర్భధారణ సమయంలో, పాలిచ్చే దశలో బి12 స్థాయిల గురించి వైద్యుడితో మాట్లాడటం అవసరం. తల్లిలో లోపం ఉంటే శిశువుకు కూడా తగిన పోషకం అందకపోవచ్చు,” అని చెప్పారు. గర్భిణులు స్వయంగా సప్లిమెంట్ మోతాదులు మార్చకుండా ప్రసూతి వైద్యుడు, పోషకాహార నిపుణుడి సలహా తీసుకోవాలని ఆమె సూచించారు. రొటీన్ గర్భధారణ సంరక్షణలో రక్తహీనత, ఆహార అలవాట్లు, సప్లిమెంట్ వినియోగం వంటి అంశాలు సమగ్రంగా సమీక్షించాల్సిన అవసరం ఉందని ఆమె అన్నారు.
ఫోర్టిఫైడ్ ఆహారాల విషయంలో లేబుల్ చదవడం ముఖ్యమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. కొన్ని బ్రేక్ఫాస్ట్ సీరియల్స్, న్యూట్రిషనల్ ఈస్ట్లు, ఇతర ఫోర్టిఫైడ్ ఫుడ్ ఉత్పత్తుల్లో బి12 జోడించి ఉండవచ్చు. అయితే ప్రతి ఉత్పత్తిలో మోతాదు ఒకేలా ఉండదని, అందుకే ప్యాక్పై ఉన్న పోషక సమాచారాన్ని చూసి నిర్ణయం తీసుకోవాలని వారు సూచిస్తున్నారు. శాకాహారులకు పాలు, పెరుగు, పనీర్, చీజ్ వంటి పదార్థాలు కొంత సహాయపడినా, వీటిని తక్కువగా తీసుకునే వారు లేదా పూర్తిగా మానేసిన వారు ప్రత్యామ్నాయ వనరులపై వైద్య సలహా పొందాల్సి ఉంటుందని పోషకాహార నిపుణులు చెబుతున్నారు.
ఆహార అలవాట్ల మార్పు, బరువు తగ్గించే కఠిన డైట్లు, దీర్ఘకాలిక జీర్ణ సమస్యలు, వయస్సు పెరగడం వంటి కారణాలతో బి12 లోపం గుర్తించబడకుండా ఉండే అవకాశం ఉందని వైద్యులు పేర్కొంటున్నారు. సాధారణ రక్తపరీక్షల్లో రక్తహీనత కనిపించినప్పుడు మాత్రమే కొందరు పరీక్షలకు వస్తారని, నరాల లక్షణాలు మొదలయ్యాక కూడా పోషక లోపం అనుమానించకపోవడం జరుగుతుందని వారు తెలిపారు. లోపం నిర్ధారణకు వైద్యులు సాధారణంగా రక్తంలోని బి12 స్థాయిలు, రక్తకణాల ఆకృతి, ఇతర సంబంధిత సూచికలు, రోగి ఆహార చరిత్రను పరిశీలిస్తారని చెప్పారు. చికిత్సలో ఆహార సవరణ, నోటితో తీసుకునే సప్లిమెంట్లు, అవసరమైతే ఇంజెక్షన్లు ఉండవచ్చని, విధానం వ్యక్తి పరిస్థితిపై ఆధారపడుతుందని వైద్యులు తెలిపారు.
ఆరోగ్య నిపుణుల ప్రకారం, బి12పై అవగాహన పెంచే కార్యక్రమాలు శాకాహారులకే పరిమితం కాకుండా వృద్ధులు, గర్భిణులు, జీర్ణ సంబంధిత వ్యాధులతో బాధపడేవారు, కొన్ని మందులు దీర్ఘకాలం వాడేవారిని కూడా కలుపుకోవాలి. కుటుంబ వైద్యులు, డైటీషియన్లు, ప్రసూతి వైద్యులు, శిశువైద్యులు ఆహార చరిత్రను సాధారణ పరీక్షల్లోనే ప్రశ్నిస్తే లోపాన్ని ముందుగానే గుర్తించే అవకాశం ఉందని వారు చెబుతున్నారు. రాబోయే నెలల్లో ఆరోగ్య కేంద్రాలు, క్లినిక్లు, పోషకాహార శిబిరాల్లో బి12పై కౌన్సెలింగ్ను మరింత వ్యవస్థీకృతం చేయాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు; వ్యక్తిగత పరీక్షలు, వైద్య సలహా ఆధారంగా మాత్రమే సప్లిమెంట్ నిర్ణయాలు తీసుకోవాలని వారు పునరుద్ఘాటిస్తున్నారు.
