బ్రిక్స్ కరెన్సీ, ‘యూనిట్’ పేమెంట్ వ్యవస్థపై ఢిల్లీ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో చర్చలు
సెప్టెంబర్ 12, 13 తేదీల్లో న్యూఢిల్లీలో జరిగే బ్రిక్స్ సమావేశంపై కరెన్సీ, పేమెంట్ వ్యవస్థ ఊహాగానాలు పెరుగుతున్నాయి
న్యూఢిల్లీ, ఆగస్టు 28 —
సెప్టెంబర్ 12, 13 తేదీల్లో న్యూఢిల్లీలో జరగనున్న బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి ముందు, డాలర్ ఆధారిత అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయాలపై సభ్య దేశాల మధ్య చర్చలు వేగం పుంజుకున్నాయి. ‘ఆర్ 5’ కరెన్సీ ఆలోచన, ‘యూనిట్’ పేరుతో పేమెంట్ వ్యవస్థ ప్రతిపాదన సమావేశ అజెండాలో కీలక అంశాలుగా నిలిచే అవకాశముంది.
బ్రిక్స్ వేదికపై సాధారణ కరెన్సీ లేదా సభ్య దేశాల మధ్య వాణిజ్య సెటిల్మెంట్లకు ప్రత్యామ్నాయ పేమెంట్ మెకానిజం రూపకల్పనపై కొంతకాలంగా చర్చ కొనసాగుతోంది. భారత్ ఆతిథ్యమిస్తున్న ఈ సమావేశంలో రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్, చైనా అధ్యక్షుడు జి జిన్పింగ్ సహా సభ్య దేశాల అగ్రనేతలు పాల్గొనే అవకాశం ఉందని దౌత్య వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అయితే, అధికారిక అజెండా, తుది ప్రకటన వివరాలు సమావేశం ముగిసే వరకు స్పష్టమయ్యే అవకాశముంది.
‘ఆర్ 5’ అనే ప్రతిపాదన బ్రిక్స్ తొలి 5 సభ్య దేశాల కరెన్సీల పేర్లతో అనుసంధానమై ఉంది. భారత్ రూపీ, చైనా రెన్మిన్బి, రష్యా రూబుల్, దక్షిణాఫ్రికా రాండ్, బ్రెజిల్ రియల్ అన్నింటిలోనూ ఆంగ్ల అక్షరం ‘ఆర్’ ఉండటం వల్ల ఈ పేరును ఉపయోగిస్తున్నట్లు ఈ ఆలోచనకు మద్దతు పలుకుతున్న వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అయితే ఇది వెంటనే నోట్ల రూపంలో లేదా సాధారణ ప్రజా వినియోగ కరెన్సీగా మారుతుందనే అధికారిక ప్రకటన లేదు. అంతర్జాతీయ వాణిజ్య చెల్లింపులు, కేంద్ర బ్యాంకుల సెటిల్మెంట్లు, డిజిటల్ ఆధారిత లావాదేవీల కోసం దశలవారీగా వ్యవస్థను పరిశీలించే అవకాశం ఉందని అధికారులు సూచిస్తున్నారు.
‘యూనిట్’ పేరుతో చర్చలో ఉన్న ప్రతిపాదనను స్విఫ్ట్ వ్యవస్థకు నేర ప్రత్యామ్నాయంగా కాకుండా, సభ్య దేశాల మధ్య సురక్షిత డిజిటల్ చెల్లింపుల వేదికగా పరిశీలిస్తున్నట్లు దౌత్య వర్గాలు చెబుతున్నాయి. పాశ్చాత్య ఆంక్షల నేపథ్యంలో రష్యా, ఇరాన్ వంటి దేశాలు ప్రత్యామ్నాయ చెల్లింపు మార్గాలపై బలంగా దృష్టి పెట్టాయి. భారత్ మాత్రం అంతర్జాతీయ ఆర్థిక స్థిరత్వం, వాణిజ్య ప్రయోజనాలు, రూపాయి అంతర్జాతీయీకరణ వంటి అంశాలను సమతుల్యంగా చూడాలని భావిస్తోంది.
బ్రిక్స్ విస్తరణ తర్వాత ఈ వేదిక బరువు మరింత పెరిగింది. బ్రెజిల్, రష్యా, భారత్, చైనా, దక్షిణాఫ్రికాతో ప్రారంభమైన కూటమిలో ఇరాన్, ఈజిప్ట్, ఇథియోపియా, యూఏఈ వంటి దేశాలు చేరాయి. సౌదీ అరేబియా భాగస్వామ్యంపై కూడా చర్చ కొనసాగుతోంది. ఇండోనేషియా భాగస్వామ్య దేశంగా చురుకుగా పాల్గొంటోంది. ఈ విస్తరణ వల్ల ఇంధనం, వ్యవసాయం, తయారీ, వినియోగ మార్కెట్లలో బ్రిక్స్ ప్రభావం గణనీయంగా పెరిగిందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
HIGHLIGHTS
- సెప్టెంబర్ 12, 13 తేదీల్లో న్యూఢిల్లీలో బ్రిక్స్ సమావేశం
- ‘ఆర్ 5’ కరెన్సీ ఆలోచనపై సభ్య దేశాల చర్చ
- ‘యూనిట్’ పేమెంట్ వ్యవస్థ ప్రతిపాదన పరిశీలనలో ఉంది
- స్విఫ్ట్ ఆధారిత వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలపై దృష్టి
- తుది ప్రకటన సమావేశం ముగిసిన తర్వాతే స్పష్టం
బ్రిక్స్ దేశాలు ప్రపంచ జనాభాలో పెద్ద భాగాన్ని, గ్లోబల్ ఉత్పత్తి, వాణిజ్యం, ఇంధన వినియోగంలో కీలక వాటాను కలిగి ఉన్నాయి. కొనుగోలు శక్తి సమానత ఆధారంగా బ్రిక్స్ ఆర్థిక బలం ఇప్పటికే జీ 7 దేశాలకు సవాల్గా మారిందని అనేక ఆర్థిక విశ్లేషణలు సూచించాయి. అయితే నామినల్ జీడీపీ, రిజర్వ్ కరెన్సీ వినియోగం, గ్లోబల్ ఫైనాన్షియల్ మార్కెట్ల లోతు వంటి అంశాల్లో డాలర్ ఆధిపత్యం కొనసాగుతోంది. అందువల్ల డాలర్ స్థానాన్ని ఒక్క సమావేశంతో మార్చడం సాధ్యం కాదని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
విదేశాంగ శాఖ అధికారులు గతంలో చేసిన వ్యాఖ్యల్లో, స్థానిక కరెన్సీల్లో వాణిజ్యాన్ని పెంచడం భారత్కు ప్రాధాన్యమని చెప్పారు. “బహుళధ్రువ ప్రపంచంలో ఆర్థిక లావాదేవీలు మరింత సమతుల్యంగా ఉండాలి,” అని ఒక సీనియర్ దౌత్యాధికారి న్యూఢిల్లీలో జరిగిన బ్రీఫింగ్లో చెప్పారు. “అయితే ప్రతి వ్యవస్థ కూడా పారదర్శకత, స్థిరత్వం, సభ్య దేశాల సమ్మతిపై ఆధారపడాలి,” అని ఆయన అన్నారు.
రష్యా విదేశాంగ వర్గాలు కూడా డాలర్పై ఆధారాన్ని తగ్గించాలనే అవసరాన్ని పలుమార్లు ప్రస్తావించాయి. “జాతీయ కరెన్సీల్లో సెటిల్మెంట్లను పెంచడం బ్రిక్స్ సహకారంలో సహజమైన దశ,” అని రష్యా విదేశాంగ మంత్రి సెర్గీ లావ్రోవ్ మాస్కోలో ఇటీవల చెప్పారు. ఆంక్షల ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్న దేశాలకు ప్రత్యామ్నాయ చెల్లింపు మార్గాలు అవసరమని ఆయన అన్నారు.
చైనా వైపు నుంచి కూడా అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం అవసరమనే వైఖరి వ్యక్తమైంది. “గ్లోబల్ సౌత్ దేశాల వాణిని బలపరచడం బ్రిక్స్ ముఖ్య బాధ్యత,” అని చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి బీజింగ్లో చెప్పారు. ఆర్థిక సహకారం, వాణిజ్య సౌలభ్యం, మౌలిక వసతుల పెట్టుబడులు చర్చల్లో ఉంటాయని ఆయన తెలిపారు.
అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ బ్రిక్స్ కరెన్సీ ప్రయత్నాలపై గతంలో విమర్శలు చేశారు. డాలర్కు ప్రత్యామ్నాయం సృష్టించే దేశాలపై వాణిజ్య చర్యలు తీసుకోవచ్చని ఆయన ప్రచార సభల్లో వ్యాఖ్యానించారు. అయితే భారత అధికార వర్గాలు బ్రిక్స్ చర్చలను ఏ దేశానికి వ్యతిరేకంగా కాకుండా, సభ్య దేశాల మధ్య ఆర్థిక సహకారాన్ని విస్తరించే ప్రక్రియగా వివరిస్తున్నాయి. భారత దృష్టిలో బ్రిక్స్, జీ 20, క్వాడ్ వంటి వేదికలు పరస్పర విరుద్ధం కాకుండా వేర్వేరు ప్రయోజనాలకు ఉపయోగపడే దౌత్య మార్గాలు.
సెప్టెంబర్ సమావేశంలో తక్షణ కరెన్సీ ప్రారంభం కంటే, అధ్యయన బృందాలు, సాంకేతిక ప్రమాణాలు, కేంద్ర బ్యాంకుల మధ్య సంప్రదింపులు, పైలట్ సెటిల్మెంట్ విధానాలపై నిర్ణయాలు రావచ్చని ఆర్థిక వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. బంగారం ఆధారిత భాగం, సభ్య దేశాల కరెన్సీల బాస్కెట్, డిజిటల్ లెడ్జర్ సాంకేతికత, సైబర్ భద్రత వంటి అంశాలు పరిశీలనలో ఉండొచ్చని చెబుతున్నారు. ఢిల్లీ సమావేశం తర్వాత విడుదలయ్యే సంయుక్త ప్రకటన, తదుపరి ఆర్థిక మంత్రులు, కేంద్ర బ్యాంకుల గవర్నర్ల సమావేశాలు ఈ ప్రతిపాదనల భవిష్యత్తును నిర్ణయించనున్నాయి.