బ్రిటన్లోని స్కాట్లాండ్, వేల్స్, ఉత్తర ఐర్లాండ్ భవిష్యత్తుపై చర్చలు మళ్లీ వేడెక్కాయి. మూడు ప్రాంతాల నేతలు ఇటీవల రాజ్యాంగ మార్పులు, స్వయంప్రతిపత్తి, స్వాతంత్ర్యానికి సంబంధించిన అంశాలపై కలిసి చర్చలు జరపడంతో యునైటెడ్ కింగ్డమ్ భవిష్యత్తుపై అంతర్జాతీయంగా ఆసక్తి పెరిగింది. అయితే బ్రిటన్ త్వరలో నాలుగు ముక్కలవుతుందని లేదా దాని స్థానంలో భారత్కు ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలిలో శాశ్వత సీటు, వీటో హక్కు ఆటోమేటిక్గా వస్తుందని చెప్పడం ప్రస్తుతం వాస్తవ పరిస్థితి కాదు.
బ్రిటన్లో ఏం జరుగుతోంది?
ప్రస్తుతం యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో ఇంగ్లండ్, స్కాట్లాండ్, వేల్స్, ఉత్తర ఐర్లాండ్ అనే నాలుగు దేశాలు ఉన్నాయి. వీటిలో స్కాట్లాండ్, వేల్స్, ఉత్తర ఐర్లాండ్లో స్వయం ప్రతిపత్తి లేదా స్వాతంత్ర్యానికి సంబంధించిన రాజకీయ ఉద్యమాలు కొనసాగుతున్నాయి.
సెప్టెంబర్ 2026లో ఈ మూడు ప్రాంతాల నేతలు కలిసి రాజ్యాంగ మార్పులపై చర్చలకు సంబంధించిన ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకున్నారు. అయితే మూడు ప్రాంతాలూ ఒకేసారి UK నుంచి విడిపోయే ప్రక్రియ ప్రారంభమైందని చెప్పలేం. ముఖ్యంగా స్కాట్లాండ్, వేల్స్కు స్వాతంత్ర్యం కోసం ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు స్పష్టమైన స్వయంచాలక రాజ్యాంగ మార్గం లేదు. ఉత్తర ఐర్లాండ్కు మాత్రం Good Friday Agreement కింద ప్రత్యేక నిబంధనలు ఉన్నాయి.
UK విడిపోతే UNSC సీటు ఏమవుతుంది?
ఇక్కడే అసలు ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. ప్రస్తుతం ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలిలో చైనా, ఫ్రాన్స్, రష్యా, బ్రిటన్, అమెరికా ఐదు శాశ్వత సభ్య దేశాలుగా ఉన్నాయి. వీటికి వీటో హక్కు ఉంది.
అయితే UK భవిష్యత్తులో రాజ్యాంగపరంగా మారిపోయినా, బ్రిటన్ సీటు ఆటోమేటిక్గా భారత్కు బదిలీ అవుతుందని UN నిబంధనలు చెప్పడం లేదు. భద్రతా మండలి సభ్యత్వంలో మార్పులు చేయాలంటే ఐక్యరాజ్య సమితి చార్టర్లో మార్పులు, సభ్య దేశాల అంగీకారం వంటి ప్రక్రియ అవసరం.
భారత్ శాశ్వత సభ్యత్వం కోసం ఏం చేస్తోంది?
భారత్ మాత్రం చాలా కాలంగా భద్రతా మండలిలో శాశ్వత సభ్యత్వం కోసం అధికారికంగా ప్రయత్నిస్తోంది. భారత్, జర్మనీ, జపాన్, బ్రెజిల్లతో కూడిన G4 భద్రతా మండలిని శాశ్వత, తాత్కాలిక విభాగాల్లో విస్తరించాలని కోరుతోంది. 2026లోనూ G4 తరఫున భారత్ ఈ అంశంపై చర్చల్లో పాల్గొంది.
ఐక్యరాజ్య సమితి ప్రస్తుతం భద్రతా మండలి సంస్కరణలపై అంతర్ ప్రభుత్వ చర్చలను కొనసాగిస్తోంది. అయితే శాశ్వత సభ్యుల సంఖ్య పెంపు, కొత్త సభ్యులకు వీటో హక్కు వంటి అంశాలపై సభ్య దేశాల మధ్య ఇంకా భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.
బ్రిటన్కు చెందిన సీటు భారత్కు వస్తుందన్న ప్రచారం ఎందుకు?
బ్రిటన్ భవిష్యత్తుపై జరుగుతున్న చర్చలను భారత్ శాశ్వత సభ్యత్వ డిమాండ్తో కలిపి చూస్తూ సోషల్ మీడియాలో, కొన్ని ప్రసంగాల్లో ఈ వాదన కనిపిస్తోంది. భారత్ జనాభా, ఆర్థిక సామర్థ్యం, అంతర్జాతీయ ప్రాధాన్యం వంటి అంశాల ఆధారంగా శాశ్వత సభ్యత్వానికి అర్హత ఉందన్న వాదనకు మాత్రం భారత ప్రభుత్వం, G4 అధికారికంగా మద్దతు ఇస్తున్నాయి.
కానీ “UK విడిపోతుంది → బ్రిటన్ వీటో పోతుంది → ఆ వీటో భారత్కు వస్తుంది” అనేది ప్రస్తుత UN వ్యవస్థ ప్రకారం ఆటోమేటిక్ ప్రక్రియ కాదు.
అసలు విషయం ఏమిటంటే..
బ్రిటన్లోని ప్రాంతీయ రాజకీయ పరిణామాలు యునైటెడ్ కింగ్డమ్ భవిష్యత్తుపై చర్చను తీవ్రతరం చేస్తున్నాయి. అదే సమయంలో భారత్ UNSC సంస్కరణల కోసం తన డిమాండ్ను కొనసాగిస్తోంది. అయితే ఈ రెండు పరిణామాలను కలిపి భారత్కు బ్రిటన్ వీటో హక్కు ఖాయంగా బదిలీ అవుతుందని చెప్పడానికి ప్రస్తుతం ఆధారం లేదు. భారతదేశానికి శాశ్వత సభ్యత్వం లభించాలంటే ఐక్యరాజ్య సమితి సంస్కరణలపై సభ్య దేశాల మధ్య రాజకీయ, రాజ్యాంగపరమైన అంగీకారం అవసరం.