చైనా మెడోగ్ ప్రాజెక్టుపై భారత్లో నీటి భద్రత ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి
యార్లుంగ్ సాంగ్పోపై (బ్రహ్మపుత్ర) భారీ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్ట్తో అరుణాచల్, అస్సాం వరద ముప్పులపై నిపుణుల దృష్టి
టిబెట్లో యార్లుంగ్ సాంగ్పో నదిపై చైనా నిర్మిస్తున్న మెడోగ్ భారీ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్ట్ భారత ఈశాన్య రాష్ట్రాల నీటి భద్రత, వరద నిర్వహణ, భూకంప ప్రమాదాలపై కొత్త ఆందోళనలకు కారణమవుతోంది. అదే నది భారత్లో సియాంగ్గా, తర్వాత బ్రహ్మపుత్రగా ప్రవహించడం వల్ల దిగువ ప్రాంతాల్లో అప్రమత్తత అవసరమని అధికార వర్గాలు చెబుతున్నాయి.
చైనా ప్రతిపాదించిన మెడోగ్ ప్రాజెక్ట్ ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటిగా పరిగణించబడుతోంది. దాదాపు 60,000 మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యంతో, సుమారు 16,700 కోట్ల డాలర్ల వ్యయంతో ఈ ప్రాజెక్ట్ను పూర్తి చేయాలని బీజింగ్ లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్లు సంబంధిత పర్యవేక్షణ వర్గాలు తెలిపాయి. ఈ ప్రాజెక్ట్ హిమాలయ భూకంప మండలానికి సమీపంలో ఉండటం, ఎగువన భారీ నీటి నియంత్రణ నిర్మాణాలు ఏర్పడటం, దిగువన అరుణాచల్ ప్రదేశ్, అస్సాం వంటి జనసాంద్రత గల ప్రాంతాలు ఉండటం భారత్కు ప్రధాన ఆందోళనగా మారింది.
భారత విదేశాంగ శాఖ అధికార ప్రతినిధి రణధీర్ జైస్వాల్ గతంలో న్యూఢిల్లీలో మాట్లాడుతూ, “సరిహద్దు దాటి ప్రవహించే నదుల విషయంలో దిగువ దేశాల ప్రయోజనాలను ఎగువ దేశాలు దెబ్బతీయకూడదు” అని చెప్పారు. “ఈ అంశంపై చైనా వైపు భారత ఆందోళనలను నిరంతరం తెలియజేస్తున్నాం” అని ఆయన పేర్కొన్నారు. అధికార వర్గాల ప్రకారం, నీటి ప్రవాహ డేటా, ముందస్తు వరద హెచ్చరికలు, అత్యవసర సమన్వయం వంటి అంశాలు భారత్ చైనా సంభాషణల్లో కీలకంగా ఉండనున్నాయి.
మెడోగ్ ప్రాంతం భౌగోళికంగా అత్యంత సున్నితమైన హిమాలయ జోన్లో ఉంది. భూకంపాలు, కొండచరియలు, ఆకస్మిక వరదలు సాధారణ ముప్పులుగా గుర్తించబడ్డాయి. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, సాధారణ పరిస్థితుల్లో జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్ట్ విద్యుత్ అవసరాలకు ఉపయోగపడినా, తీవ్రమైన వర్షాలు లేదా భూకంపం వంటి పరిస్థితుల్లో నీటి నియంత్రణలో ఏ లోపమూ దిగువ ప్రవాహ ప్రాంతాలకు గణనీయ ప్రభావం చూపవచ్చు. అరుణాచల్లో సియాంగ్, అస్సాంలో బ్రహ్మపుత్ర వరదల సమయంలో ఇప్పటికే అధిక ప్రవాహ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నాయి.
HIGHLIGHTS
- మెడోగ్ ప్రాజెక్ట్ సామర్థ్యం సుమారు 60,000 మెగావాట్లు
- యార్లుంగ్ సాంగ్పో భారత్లో సియాంగ్, బ్రహ్మపుత్రగా ప్రవహిస్తుంది
- అంచనా వ్యయం సుమారు 16,700 కోట్ల డాలర్లు
- భూకంప జోన్లో నిర్మాణంపై నిపుణుల ఆందోళన
- సియాంగ్ ప్రాజెక్ట్తో భారత్ ప్రత్యామ్నాయ భద్రతా ప్రణాళిక
కేంద్ర జలశక్తి శాఖకు చెందిన సీనియర్ అధికారి ఒకరు న్యూఢిల్లీలో మాట్లాడుతూ, “బ్రహ్మపుత్ర వ్యవస్థపై ఎగువన జరిగే పెద్ద నిర్మాణ మార్పుల ప్రభావాన్ని శాస్త్రీయంగా అంచనా వేయడం అవసరం” అని చెప్పారు. “ప్రవాహ డేటా, వర్షపాతం సమాచారం, ఉపగ్రహ పర్యవేక్షణ ఆధారంగా ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడంపై దృష్టి ఉంది” అని ఆయన తెలిపారు. అధికారుల ప్రకారం, అరుణాచల్ నుంచి అస్సాం వరకు వరద హెచ్చరిక స్టేషన్లు, నది మానిటరింగ్ వ్యవస్థలు మరింత ఆధునికీకరించాల్సిన అవసరం ఉంది.
భారత్ సియాంగ్ నదిపై 11,000 మెగావాట్ల సామర్థ్యం గల అప్పర్ సియాంగ్ బహుళార్థ ప్రాజెక్ట్ను పరిశీలిస్తోంది. ఇది విద్యుత్ ఉత్పత్తితో పాటు వరద నియంత్రణ, నీటి నిల్వ, వ్యూహాత్మక భద్రత కోణాల్లో కీలకమని అధికార వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అయితే స్థానిక సమాజాలు, పర్యావరణ వర్గాలు పెద్ద డ్యామ్ల ప్రభావంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ప్రాజెక్ట్ రూపకల్పనలో పునరావాసం, జీవవైవిధ్యం, నది సహజ ప్రవాహం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
అరుణాచల్ ప్రదేశ్లోని ఒక పరిపాలనా అధికారి ఇటానగర్లో మాట్లాడుతూ, “నది ప్రవాహంలో అసాధారణ మార్పులను వేగంగా గుర్తించే స్థానిక స్థాయి వ్యవస్థలు అవసరం” అని చెప్పారు. “పర్వత ప్రాంతాల్లో సమాచారం ఆలస్యం అయితే దిగువ గ్రామాలకు ప్రమాద సూచనలు చేరే సమయం తగ్గిపోతుంది” అని ఆయన పేర్కొన్నారు. అస్సాంలో వరద నిర్వహణ సంస్థలు కూడా బ్రహ్మపుత్ర ఉపనదుల వద్ద కొత్త ప్రమాద నమూనాలను పరిశీలిస్తున్నాయి.
నిపుణుల దృష్టిలో ఇది కేవలం విద్యుత్ ప్రాజెక్ట్ అంశం కాదు; నీటి దౌత్యం, విపత్తు సిద్ధత, పర్యావరణ భద్రత, సరిహద్దు వ్యూహం కలిసిన సమస్య. వాతావరణ మార్పుల వల్ల హిమాలయాల్లో అధిక వర్షపాతం, మంచు కరగడం, గ్లేషియల్ సరస్సుల విస్తరణ పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో భారీ జల ప్రాజెక్టుల భద్రత మరింత ప్రాధాన్యం పొందుతోంది. భారత్ తదుపరి దశలో చైనాతో డేటా పంచకం, ముందస్తు హెచ్చరిక ఒప్పందాలు, సియాంగ్ బేసిన్ అధ్యయనాలపై చర్చలను వేగవంతం చేసే అవకాశం ఉంది.