భారత కంపెనీతో రూ.769 కోట్ల ఆయుధ డీల్ వివాదంపై ఎస్తోనియా రక్షణమంత్రి రాజీనామా
ఆర్టిల్లెరీ షెల్స్ కొనుగోలు ఒప్పందంలో ఆలస్యం, నాణ్యత ఆరోపణలు; ఆడిట్ ఆధారంగా క్రిమినల్ విచారణకు రంగం సిద్ధం
ఉక్రెయిన్కు ఆర్టిల్లెరీ షెల్స్ సమకూర్చే రూ.768.50 కోట్ల ఒప్పందంపై అవకతవకల ఆరోపణలు తీవ్రరూపం దాల్చడంతో ఎస్తోనియా రక్షణమంత్రి హన్నో పెవ్కుర్ నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ పదవికి రాజీనామా చేశారు. ఇటలీకి చెందిన డేటాసెల్ ఎస్ఆర్ఎల్తో కుదిరిన ఈ డీల్లో భారత కంపెనీ నెకో డిఫెన్స్ మ్యూనిషన్స్ పాత్ర ప్రధాన చర్చనీయాంశంగా మారింది.
ఎస్తోనియా ప్రభుత్వం 2024లో ఉక్రెయిన్ కోసం మందుగుండు సామగ్రి కొనుగోలుకు ఇటలీకి చెందిన డేటాసెల్ ఎస్ఆర్ఎల్తో 70 మిలియన్ల యూరోల విలువైన ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఆ సంస్థను అదే ఏడాది ప్రారంభంలో భారత్కు చెందిన నెకో డిఫెన్స్ మ్యూనిషన్స్ కొనుగోలు చేసింది. రష్యాతో కొనసాగుతున్న యుద్ధం నేపథ్యంలో ఉక్రెయిన్కు ఆర్టిల్లెరీ షెల్స్ కొరత ఏర్పడటంతో, వాటిని త్వరగా సమీకరించేందుకు ఎస్తోనియా ఈ ఒప్పందాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లింది. యూరోపియన్ యూనియన్కు చెందిన యూరోపియన్ పీస్ ఫెసిలిటీ నుంచి వచ్చిన నిధులను ఎస్తోనియా దశలవారీగా ముందస్తుగా చెల్లించినట్లు ప్రభుత్వ వర్గాలు తెలిపాయి.
అయితే, ఒప్పందం కుదిరిన తర్వాత కొన్ని నెలల్లోనే సరఫరాలు పూర్తవుతాయని భావించినప్పటికీ డెలివరీలు పదేపదే ఆలస్యమయ్యాయి. 2025లో కొంత మందుగుండు సామగ్రి అందినప్పటికీ, అందులో నాణ్యతా లోపాలు ఉన్నాయని ఎస్తోనియా రక్షణ శాఖ ఆరోపించింది. ఆ కారణంగా ఆ షెల్స్ను ఉక్రెయిన్కు పంపలేదని అధికారులు తెలిపారు. ఇప్పటికే చెల్లించిన మొత్తాన్ని తిరిగి పొందేందుకు ప్రభుత్వం చర్యలు ప్రారంభించడంతో వివాదం మరింత ముదిరింది. ఇదే సమయంలో ఆడిట్లో బయటపడిన అంశాల ఆధారంగా క్రిమినల్ విచారణ జరగనుందని ఎస్తోనియా అధికారులు పేర్కొన్నారు.
హన్నో పెవ్కుర్ తన రాజీనామాను సమర్పించిన అనంతరం, “రక్షణ మంత్రిత్వశాఖ పరిధిలో జరిగిన ప్రక్రియలపై ప్రజల విశ్వాసం అత్యంత ముఖ్యమైనది. అందుకే నేను రాజకీయ, నైతిక బాధ్యత తీసుకుంటున్నాను,” అని టాలిన్లో చేసిన ప్రకటనలో తెలిపారు. ఆయనపై వ్యక్తిగత లాభం పొందినట్లు అధికారికంగా ఆరోపణలు నిర్ధారించబడలేదు. అయినప్పటికీ, రక్షణ కొనుగోళ్ల వంటి సున్నితమైన వ్యవహారాల్లో పారదర్శకత అవసరమని, విచారణకు అంతరాయం కలగకుండా తాను పదవి నుంచి తప్పుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నట్లు ఆయన అన్నారు.
డేటాసెల్ మాత్రం ఎస్తోనియా ఆరోపణలను తిరస్కరించింది. “మేము ఒప్పంద గడువు ముగిసేలోపు 59 మిలియన్ యూరోల విలువైన మందుగుండు సామగ్రిని సరఫరా చేశాము,” అని డేటాసెల్ ప్రతినిధి ప్రకటనలో చెప్పారు. నాణ్యతా సమస్యల కారణంగానే ఒప్పందాన్ని రద్దు చేశారన్న వాదనను కంపెనీ ఖండించింది. ఎస్తోనియా తన ఒప్పంద బాధ్యతలను పాటించలేదని ఆరోపిస్తూ డేటాసెల్ దావా వేసింది. ఒప్పందం అమలు, చెల్లింపులు, తనిఖీ ప్రమాణాలపై ఇరుపక్షాల మధ్య ప్రధాన భేదాభిప్రాయాలు ఉన్నట్లు ఈ పరిణామాలు సూచిస్తున్నాయి.
HIGHLIGHTS
- ఒప్పందం మొత్తం విలువ 70 మిలియన్ యూరోలు
- భారత కంపెనీ నెకో డిఫెన్స్ 2024లో డేటాసెల్ను కొనుగోలు చేసింది
- ఎస్తోనియా ముందస్తు చెల్లింపులు చేసింది
- 2025లో వచ్చిన కొన్ని షెల్స్పై నాణ్యతా అభ్యంతరాలు
- ఆడిట్ ఆధారంగా క్రిమినల్ విచారణ జరగనుంది
ఎస్తోనియా రక్షణ శాఖ వర్గాల ప్రకారం, ఈ డీల్కు సంబంధించిన పత్రాలు, చెల్లింపుల దశలు, సరఫరా షెడ్యూల్, స్వీకరణ తనిఖీల వివరాలు విచారణలో పరిశీలనకు రావచ్చు. యూరోపియన్ పీస్ ఫెసిలిటీ నిధులు వినియోగించబడినందున, ఈ వ్యవహారం దేశీయ రాజకీయ అంశాన్ని దాటి యూరోపియన్ స్థాయి పర్యవేక్షణకు కూడా దారితీయవచ్చు. ఉక్రెయిన్కు సైనిక సహాయం అందించే ప్రక్రియలో వేగం అవసరమైనప్పటికీ, ప్రభుత్వ కొనుగోళ్లలో నియమాలు పాటించాల్సిందేనని అధికార వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి. దీనితో ఎస్తోనియాలో రక్షణ కొనుగోళ్ల విధానాలపై విస్తృత సమీక్షకు అవకాశం కనిపిస్తోంది.
ఎస్తోనియా ప్రభుత్వ ప్రతినిధి టాలిన్లో మాట్లాడుతూ, “పన్ను చెల్లింపుదారుల నిధులు, యూరోపియన్ సహాయ నిధులు పారదర్శకంగా వినియోగించబడాలి. విచారణ పూర్తయ్యే వరకు అన్ని పత్రాలు సంబంధిత సంస్థలకు అందుబాటులో ఉంచుతాము,” అని చెప్పారు. రక్షణ శాఖలో ఒప్పందాల ఆమోదం, ముందస్తు చెల్లింపుల నిర్ణయం, సరఫరా పర్యవేక్షణపై అంతర్గత సమీక్ష కూడా కొనసాగుతుందని ఆయన తెలిపారు. పెవ్కుర్ రాజీనామా తర్వాత కొత్త రక్షణమంత్రి నియామకంపై ప్రభుత్వం త్వరలో నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉంది.
నెకో డిఫెన్స్ మ్యూనిషన్స్ పేరు ఈ వివాదంలో రావడంతో భారత రక్షణ రంగ కంపెనీల అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలపై కూడా దృష్టి పడింది. అయితే నెకో డిఫెన్స్పై ఎస్తోనియా అధికారులు స్వతంత్రంగా చేసిన నిర్దిష్ట క్రిమినల్ ఆరోపణల వివరాలు ఇప్పటివరకు బహిర్గతం కాలేదు. డేటాసెల్ యాజమాన్య మార్పు, ఒప్పందం కుదిరిన సమయం, సరఫరా సామర్థ్యం, నాణ్యతా ప్రమాణాలపై విచారణలో స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. కంపెనీ మాత్రం తాను ఎక్కువ భాగం సరఫరాలు చేశానని, ఒప్పందం అమలులో తన వైఖరి సరైనదేనని పేర్కొంటోంది.
ఉక్రెయిన్కు ఆయుధాలు సమకూర్చే దేశాలకు ఈ వివాదం ఒక హెచ్చరికగా మారింది. యుద్ధ పరిస్థితుల్లో అత్యవసర కొనుగోళ్లు వేగంగా జరగాల్సి ఉన్నప్పటికీ, సరఫరాదారుల ఎంపిక, నిధుల విడుదల, నాణ్యతా తనిఖీలలో లోపాలు పెద్ద రాజకీయ పరిణామాలకు దారితీయవచ్చని ఈ కేసు చూపిస్తోంది. ఎస్తోనియా ఇప్పటివరకు ఉక్రెయిన్కు బలమైన మద్దతు ప్రకటించిన దేశాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. అయినప్పటికీ, ఈ వివాదం కారణంగా భవిష్యత్తు సైనిక సహాయ ఒప్పందాలపై మరింత కఠినమైన నియంత్రణలు రావచ్చని రక్షణ రంగ పరిశీలకులు అంచనా వేస్తున్నారు.
తదుపరి దశలో క్రిమినల్ విచారణ ప్రారంభమై సంబంధిత అధికారులు, కంపెనీ ప్రతినిధులు, ఒప్పందాన్ని పర్యవేక్షించిన విభాగాల నుంచి వివరాలు సేకరించనున్నారు. డేటాసెల్ వేసిన దావా కూడా చట్టపరమైన ప్రక్రియలో ముందుకు సాగనుంది. ఎస్తోనియా ప్రభుత్వం చెల్లించిన నిధుల వసూలు, సరఫరా అయిన సామగ్రి స్థితి, ఒప్పందం రద్దు చెల్లుబాటు వంటి అంశాలు కీలకంగా మారనున్నాయి. కొత్త రక్షణమంత్రి నియామకం, ఆడిట్ నివేదికపై అధికారిక చర్యలు, కోర్టు ప్రక్రియలు ఈ వివాదంలో వచ్చే నిర్ణాయక పరిణామాలుగా ఉండనున్నాయి.
