హార్ముజ్ జలసంధిపై అమెరికా, ఇరాన్ మాటల యుద్ధం మళ్లీ తీవ్రం
చమురు రవాణాకు కీలకమైన మార్గంపై ఉద్రిక్తతలు పెరగడంతో భారత్ సహా దిగుమతి దేశాలు మార్కెట్ ప్రభావాలను గమనిస్తున్నాయి
న్యూఢిల్లీ, ఆగస్టు 14 —
హార్ముజ్ జలసంధి భద్రత, నియంత్రణపై అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ఈ వారం మాటల యుద్ధం మళ్లీ తీవ్రం కావడంతో గల్ఫ్ ప్రాంతంలో సముద్ర రవాణా భద్రతపై ప్రపంచ చమురు మార్కెట్లు అప్రమత్తమయ్యాయి. ముడి చమురు, గ్యాస్ సరఫరాలో అంతరాయం ఏర్పడితే భారత్ సహా ఆసియా దేశాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని ఎనర్జీ రంగ పరిశీలకులు చెబుతున్నారు.
ప్రపంచ చమురు రవాణాలో అత్యంత కీలకమైన మార్గాల్లో ఒకటైన హార్ముజ్ జలసంధి పర్షియన్ గల్ఫ్ను ఒమాన్ గల్ఫ్, అరేబియా సముద్రంతో కలుపుతుంది. ఇరాన్ ఒక వైపు, ఒమాన్ మరో వైపు ఉన్న ఈ సన్నని సముద్ర మార్గం ద్వారా సౌదీ అరేబియా, ఇరాక్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, కువైట్, ఖతర్ వంటి దేశాల ముడి చమురు, ద్రవీకృత సహజ వాయువు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు చేరుతుంది. అందువల్ల ఈ మార్గంలో ఉద్రిక్తతలు పెరిగిన ప్రతిసారీ చమురు ధరలు, షిప్పింగ్ ఇన్సూరెన్స్ ఖర్చులు, దిగుమతి దేశాల బడ్జెట్ అంచనాలు ఒత్తిడికి గురవుతాయి. ప్రస్తుత వ్యాఖ్యల వల్ల తక్షణ భౌతిక అంతరాయం నమోదుకాలేదని మార్కెట్ వర్గాలు చెబుతున్నప్పటికీ, జలసంధి మూసివేత లేదా నౌకల తనిఖీల పెరుగుదల వంటి పరిణామాలు ధరలను వేగంగా పెంచగలవని అవి హెచ్చరిస్తున్నాయి.
ఇరాన్ భద్రతా వ్యవస్థకు చెందిన అధికారులు హార్ముజ్ జలసంధిలో తమ దేశానికి చట్టబద్ధమైన భద్రతా ప్రయోజనాలు ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. అమెరికా, ఇజ్రాయిల్ లేదా వాటి మిత్రదేశాలకు చెందిన నౌకలపై అవసరమైన చర్యలు తీసుకునే హక్కు ఇరాన్కు ఉందని టెహ్రాన్ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అయితే ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకునే ఉద్దేశం తమకు లేదని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరఘ్చి స్థానిక మీడియాలో చేసిన వ్యాఖ్యల్లో తెలిపారు. “ప్రాంతీయ భద్రతను దెబ్బతీసే చర్యలను ఇరాన్ సహించదు. అయితే అంతర్జాతీయ వాణిజ్య నౌకలపై అనవసర ఇబ్బందులు సృష్టించడం మా విధానం కాదు,” అని అబ్బాస్ అరఘ్చి టెహ్రాన్లో చెప్పారు.
అమెరికా వైపు నుంచి కూడా కఠిన స్పందనలు వచ్చాయి. అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ తన సోషల్ మీడియా వేదిక ట్రూత్ సోషల్లో హార్ముజ్ జలసంధిలో నావిగేషన్ స్వేచ్ఛను కాపాడేందుకు అమెరికా సిద్ధంగా ఉందని పేర్కొన్నారు. “హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా అంతర్జాతీయ చమురు రవాణా సురక్షితంగా సాగాలి. దాన్ని ప్రమాదంలో పెట్టే ఏ చర్యనైనా మేము అంగీకరించం,” అని ట్రంప్ పేర్కొన్నారు. అమెరికా రక్షణ వర్గాల ప్రకారం, గల్ఫ్ ప్రాంతంలో అమెరికా నౌకాదళ గస్తీ, మిత్రదేశాలతో సమన్వయం కొనసాగుతోంది. వాషింగ్టన్ అధికారికంగా జలసంధిని మూసివేయాలనే ఏ ప్రయత్నాన్నైనా గ్లోబల్ ఎనర్జీ భద్రతకు ముప్పుగా పరిగణిస్తామని స్పష్టం చేసింది.
ఈ ఉద్రిక్తతల ప్రభావాన్ని భారత్ దగ్గరగా గమనిస్తోంది. భారత్ తన ముడి చమురు అవసరాలలో పెద్ద భాగాన్ని దిగుమతుల ద్వారా తీర్చుకుంటోంది. గల్ఫ్ ప్రాంతం నుంచి వచ్చే చమురు, గ్యాస్ రవాణాలో ఏ అంతరాయం వచ్చినా రిఫైనరీ షెడ్యూల్లు, ఫ్యూయల్ ధరలు, రవాణా ఖర్చులు, పరిశ్రమల ఉత్పత్తి వ్యయాలపై ప్రభావం చూపవచ్చు. కేంద్ర పెట్రోలియం, సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ అధికారులు చమురు సరఫరా మార్గాల వైవిధ్యం, వ్యూహాత్మక నిల్వలు, దీర్ఘకాలిక ఒప్పందాల అమలును సమీక్షిస్తున్నారని ప్రభుత్వ వర్గాలు తెలిపాయి. “భారత్కు సరఫరా భద్రత అత్యంత ప్రాధాన్యం. మార్కెట్ పరిస్థితులు, సముద్ర రవాణా భద్రత, ధరల కదలికలను సంబంధిత సంస్థలు నిరంతరం గమనిస్తున్నాయి,” అని మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన ఒక సీనియర్ అధికారి న్యూఢిల్లీలో చెప్పారు.
చమురు మార్కెట్ విశ్లేషకుల ప్రకారం, హార్ముజ్ జలసంధి పూర్తిగా మూసివేయడం అరుదైన, తీవ్రమైన పరిణామం అయినప్పటికీ, అటువంటి ప్రమాదం గురించిన సంకేతాలే ధరలను పెంచగలవు. ట్యాంకర్ కంపెనీలు అధిక రిస్క్ ప్రీమియంలను డిమాండ్ చేయవచ్చు. ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలు యుద్ధ ప్రమాద కవరేజీని ఖరీదుగా మార్చవచ్చు. ఫలితంగా చమురు కొనుగోలు ధర మాత్రమే కాకుండా షిప్పింగ్ వ్యయాలు కూడా పెరుగుతాయి. దిగుమతి ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థలకు ఇది ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిడిని పెంచే అంశంగా మారుతుంది. డీజిల్ ధరల పెరుగుదల సరుకు రవాణా ఖర్చులను ప్రభావితం చేస్తే, ఆ ప్రభావం ఆహార పదార్థాలు నుంచి తయారీ రంగం వరకు విస్తరించవచ్చు.
ఇరాన్, ఇజ్రాయిల్ మధ్య గతంలో పెరిగిన ఉద్రిక్తతల సమయంలో కూడా గల్ఫ్ షిప్పింగ్ మార్గాల భద్రతపై ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి. అప్పట్లో అమెరికా తన మిత్రదేశాలతో కలిసి ప్రాంతీయ భద్రతా సమన్వయాన్ని పెంచింది. ఇరాన్ మాత్రం బయటి సైనిక హాజరు ప్రాంతీయ అస్థిరతకు కారణమని పదేపదే పేర్కొంది. ఇప్పుడు అదే వాదనలు మళ్లీ ముందుకు వస్తున్నాయి. ఇరాన్ తన భూభాగ భద్రత, సముద్ర హక్కుల గురించి మాట్లాడుతుండగా, అమెరికా అంతర్జాతీయ నౌకాయాన స్వేచ్ఛను ప్రధాన అంశంగా చూపుతోంది. ఈ భిన్నమైన భద్రతా అర్థాలే ప్రస్తుత మాటల యుద్ధాన్ని మరింత సంక్లిష్టంగా చేస్తున్నాయి.
హార్ముజ్ జలసంధి మూసివేత ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులపై వెంటనే ప్రభావం చూపుతుందని ఎనర్జీ నిపుణులు చెబుతున్నారు. ద్రవీకృత సహజ వాయువు సరఫరా విషయంలో ఖతర్ కీలక ఎగుమతిదారుగా ఉండటంతో ఆసియా దిగుమతి దేశాలు ప్రత్యేకంగా అప్రమత్తంగా ఉంటాయి. భారత్లో విద్యుత్ ఉత్పత్తి, ఎరువుల పరిశ్రమ, సిటీ గ్యాస్ డిస్ట్రిబ్యూషన్, పరిశ్రమల ఇంధన వినియోగం వంటి విభాగాలు గ్యాస్ సరఫరా ధరల మార్పులకు సున్నితంగా ఉంటాయి. తక్షణ సరఫరా నిలిచిపోకపోయినా, స్పాట్ మార్కెట్ ధరలు పెరిగితే దిగుమతి ఒప్పందాలపై కొత్త ఒత్తిడి రావచ్చు. ప్రభుత్వం, ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలు, రిఫైనరీలు అలాంటి పరిస్థితుల్లో ప్రత్యామ్నాయ కార్గోలు, నిల్వల వినియోగం, ధరల నిర్వహణపై నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
ప్రస్తుతానికి అంతర్జాతీయ దౌత్య వేదికలు ఉద్రిక్తతలను తగ్గించే ప్రయత్నాల్లో ఉన్నాయి. గల్ఫ్ దేశాలు చమురు రవాణా భద్రతను తమ ఆర్థిక ప్రయోజనాలతో నేరుగా అనుసంధానించుకుని చూస్తున్నాయి. చైనా, జపాన్, దక్షిణ కొరియా, భారత్ వంటి ఆసియా దిగుమతి దేశాలు గల్ఫ్ సరఫరాలపై ఆధారపడటంతో, ప్రాంతీయ ఘర్షణ విస్తరించకుండా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాయి. అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ప్రత్యక్ష చర్చలు లేకపోయినా, మధ్యవర్తి మార్గాల ద్వారా సందేశాలు వెళ్లే అవకాశం ఉందని దౌత్య వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. సముద్రంలో జరిగిన చిన్న సంఘటన కూడా మార్కెట్లలో పెద్ద ప్రతిస్పందనకు దారితీయగలదని భద్రతా విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
తదుపరి కొన్ని రోజుల్లో గల్ఫ్ సముద్ర మార్గాల్లో నౌకల కదలికలు, ఇరాన్ భద్రతా దళాల ప్రకటనలు, అమెరికా నౌకాదళ గస్తీ విధానం, చమురు ఫ్యూచర్స్ ధరల మార్పులు కీలకంగా మారనున్నాయి. భారత్లో ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలు అంతర్జాతీయ ధరలను బట్టి కొనుగోలు ప్రణాళికలను సవరించవచ్చు. దౌత్య మార్గాల్లో ఉద్రిక్తతలు తగ్గితే మార్కెట్లు స్థిరపడే అవకాశం ఉంది. అయితే హార్ముజ్ జలసంధిపై ఏ పక్షం నుంచి అయినా కఠిన చర్యలు కనిపిస్తే, చమురు ధరలు, దిగుమతి ఖర్చులు, ద్రవ్యోల్బణ అంచనాలు మళ్లీ ప్రపంచ ఆర్థిక చర్చల కేంద్రంగా మారే అవకాశం ఉంది.
EYE-LANDERS
- హార్ముజ్ జలసంధి గల్ఫ్ చమురు రవాణాకు కీలక మార్గం
- అమెరికా, ఇరాన్ వ్యాఖ్యలతో మార్కెట్లు అప్రమత్తం
- భారత్ చమురు సరఫరా భద్రతను సమీక్షిస్తోంది
- ఇన్సూరెన్స్, షిప్పింగ్ ఖర్చులు పెరిగే ప్రమాదం
- తదుపరి రోజుల్లో నౌకా కదలికలు కీలకం