సింధూ జలాలపై పాకిస్తాన్ ‘రెడ్ లైన్’ వ్యాఖ్యలతో మళ్లీ ఉద్రిక్తత
ఇస్లామాబాద్ స్వాతంత్ర దినోత్సవ సభలో షహబాజ్ షరీఫ్ హెచ్చరికలు; భారత్ నిర్ణయంపై పాకిస్తాన్ ఆందోళన కొనసాగింపు
ఇస్లామాబాద్, 2026 ఆగస్టు 14 —
పాకిస్తాన్ స్వాతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా ఇస్లామాబాద్లో శుక్రవారం జరిగిన అధికారిక కార్యక్రమంలో ప్రధానమంత్రి షహబాజ్ షరీఫ్ సింధూ జలాల ఒప్పందంపై భారత్ వైఖరిని తీవ్రంగా ప్రస్తావించడంతో, ఇరు దేశాల మధ్య నీటి వివాదం మళ్లీ ప్రధాన దౌత్య అంశంగా ముందుకు వచ్చింది.
సింధూ నదీ వ్యవస్థలో పాకిస్తాన్కు దక్కాల్సిన నీటి హక్కులను తమ దేశం రాజీపడని అంశంగా పరిగణిస్తుందని షహబాజ్ షరీఫ్ ప్రకటించారు. “సింధూ జలాల ఒప్పందం కింద పాకిస్తాన్కు దక్కాల్సిన ప్రతి నీటి బొట్టు మా రెడ్ లైన్,” అని పాకిస్తాన్ ప్రధానమంత్రి షహబాజ్ షరీఫ్ ఇస్లామాబాద్లో శుక్రవారం జరిగిన స్వాతంత్ర దినోత్సవ కార్యక్రమంలో అన్నారు. తమ నీటి హక్కులకు భంగం కలిగించేలా భారత్ చర్యలు తీసుకుంటే పాకిస్తాన్ గట్టిగా స్పందిస్తుందని ఆయన చెప్పారు. భారత్ పేరు ప్రస్తావిస్తూ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు, సరిహద్దు భద్రత, ఉగ్రవాదం, దౌత్య సంబంధాల నేపథ్యంలో ఇప్పటికే గడ్డకట్టిన సంబంధాల్లో మరో ఒత్తిడి బిందువుగా మారాయి.
పాకిస్తాన్ శాంతిని కోరుకుంటుందని, అయితే ఆ శాంతి వైఖరిని బలహీనతగా చూడకూడదని షరీఫ్ అన్నారు. “మా సార్వభౌమత్వం, రక్షణ ప్రయోజనాలకు ముప్పు ఏర్పడితే పాకిస్తాన్ చూస్తూ ఊరుకోదు,” అని ఆయన అదే సభలో అన్నారు. 2025 మేలో భారత్, పాకిస్తాన్ మధ్య జరిగిన సైనిక ఘర్షణను కూడా ఆయన ప్రస్తావిస్తూ, అవసరమైతే మరింత గట్టిగా స్పందిస్తామని చెప్పారు. ఆ ఘర్షణపై పాకిస్తాన్ విజయ వాదనలను భారత్ గతంలో ఖండించింది. తాజా వ్యాఖ్యలపై న్యూఢిల్లీ నుంచి తక్షణ అధికారిక ప్రతిస్పందన వెలువడలేదు.
భారత్ గతంలో ఉగ్రవాదం కొనసాగుతున్న పరిస్థితిలో సాధారణ సహకార వ్యవస్థలను పాత రూపంలో కొనసాగించడం సాధ్యం కాదని స్పష్టం చేసింది. పెహల్గాం ఉగ్రదాడి తర్వాత 2025లో సింధూ జలాల ఒప్పందాన్ని నిలిపివేస్తున్నట్లు భారత్ ప్రకటించిన నిర్ణయం పాకిస్తాన్లో తీవ్ర ఆందోళనకు కారణమైంది. “నీరు, రక్తం కలిసి ప్రవహించలేవు,” అని భారత ప్రభుత్వం అప్పట్లో తన రాజకీయ, భద్రతా సందేశాన్ని వివరించినట్లు అధికార వర్గాలు తెలిపాయి. సీమాంతర ఉగ్రవాదాన్ని ఆపకపోతే ద్వైపాక్షిక సహకారం సాధారణ స్థితికి రావడం కష్టమని భారత్ వైఖరి కొనసాగుతోంది.
1960లో భారత్, పాకిస్తాన్ మధ్య కుదిరిన సింధూ జలాల ఒప్పందం ప్రకారం రావి, బియాస్, సట్లేజ్ వంటి తూర్పు నదుల నీటి వినియోగంపై భారత్కు ప్రధాన హక్కులు ఉన్నాయి. సింధు, జీలం, చీనాబ్ వంటి పశ్చిమ నదుల వినియోగంపై పాకిస్తాన్కు ప్రధాన హక్కులు కల్పించబడ్డాయి. అయితే, ఒప్పందం పరిమితులలో భారత్కు కూడా పశ్చిమ నదులపై నిర్దిష్ట వినియోగ అవకాశాలు ఉన్నాయి. ఈ నిర్మాణం దశాబ్దాల పాటు ఇరు దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తతల మధ్యనూ కొనసాగింది. ఇప్పుడు భద్రతా అంశం జల సహకారంతో ముడిపడడంతో వివాదం మరింత సంక్లిష్టమైంది.
పాకిస్తాన్కు ఈ అంశం కేవలం దౌత్య వివాదం కాదు. ఆ దేశ వ్యవసాయ రంగం, తాగునీటి అవసరాలు, విద్యుత్ ఉత్పత్తి, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో పెద్ద భాగం సింధూ నదీ వ్యవస్థపై ఆధారపడి ఉంది. ముఖ్యంగా పంజాబ్, సింధ్ ప్రాంతాల్లో సాగునీటి అవసరాలకు ఈ జలాలు కీలకం. నీటి కొరత, జనాభా పెరుగుదల, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం ఇప్పటికే పాకిస్తాన్ నీటి భద్రతపై ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో భారత్ నీటి నిల్వ సామర్థ్యం, ప్రాజెక్టులు, వినియోగాన్ని పెంచే దిశగా కదిలితే భవిష్యత్ ప్రవాహాలపై ప్రభావం ఉంటుందనే ఆందోళన ఇస్లామాబాద్లో కనిపిస్తోంది.
భారత్ వైపు నుంచీ జమ్మూ కశ్మీర్, లడాక్ ప్రాంతాల్లో నీటి వినియోగం, సాగు, హైడ్రో పవర్ ప్రాజెక్టులు, స్థానిక అభివృద్ధి కీలక అంశాలుగా ఉన్నాయి. గతంలో ఒప్పంద పరిమితుల వల్ల భారత్ తనకు అందుబాటులో ఉన్న నీటి వనరులను పూర్తిగా వినియోగించుకోలేకపోయిందనే వాదన న్యూఢిల్లీలో వినిపిస్తోంది. అయితే అంతర్జాతీయ నదీ వ్యవస్థలకు సంబంధించిన ఏ ప్రాజెక్ట్ అయినా సాంకేతిక, పర్యావరణ, చట్టపరమైన ప్రక్రియలను అనుసరించాల్సి ఉంటుంది. అందువల్ల తక్షణంగా నీటి ప్రవాహాలను పూర్తిగా మార్చేయడం సులభమైన చర్య కాదని జల నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
పాకిస్తాన్లో ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు, రాజకీయ అస్థిరత కొనసాగుతున్న సమయంలో భారత్పై కఠిన వైఖరి ప్రదర్శించడం అంతర్గత రాజకీయ కోణం కూడా కలిగి ఉండొచ్చని దౌత్య పరిశీలకులు అంటున్నారు. అయితే నీటిని పూర్తిగా రాజకీయ ఆయుధంగా మార్చడం ఇరు దేశాల ప్రజల ప్రయోజనాలకు దీర్ఘకాలంలో హానికరమని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు. నదులు సరిహద్దులు గుర్తించవు కాబట్టి, జల సహకారం నిలిచిపోతే వ్యవసాయం, విద్యుత్, తాగునీటి సరఫరా, వరద నిర్వహణ వంటి రంగాల్లో సమస్యలు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
ప్రస్తుతానికి ఇరు దేశాల మధ్య నమ్మకం తక్కువ స్థాయిలో ఉంది. ఉగ్రవాదం, సరిహద్దు ఘర్షణలు, కఠిన రాజకీయ ప్రకటనలు సంబంధాలను మరింత బలహీనపరుస్తున్నాయి. సింధూ జలాల ఒప్పందం భవిష్యత్తుపై దౌత్య స్థాయిలో స్పష్టత అవసరం పెరుగుతోంది. పాకిస్తాన్ తాజా హెచ్చరికల తర్వాత భారత్ అధికారిక ప్రతిస్పందన, ఒప్పందంపై తదుపరి చర్యలు, జల ప్రాజెక్టుల అమలు విధానం రాబోయే వారాల్లో గమనించాల్సిన అంశాలుగా మారాయి.
EYE-LANDERS
- షహబాజ్ షరీఫ్ వ్యాఖ్యలు ఇస్లామాబాద్లో 2026 ఆగస్టు 14న
- “ప్రతి నీటి బొట్టు మా రెడ్ లైన్” అని పాకిస్తాన్ ప్రధాని
- సింధూ జలాల ఒప్పందం 1960లో కుదిరింది
- భారత్ 2025లో ఒప్పందాన్ని నిలిపివేస్తున్నట్లు ప్రకటించింది
- పాకిస్తాన్ వ్యవసాయం సింధూ నదీ వ్యవస్థపై ఎక్కువగా ఆధారితం