హోర్ముజ్ జలసంధిని 7 రోజుల్లో తెరుస్తామని అమెరికాకు ఇరాన్ ప్రతిపాదన
జూన్లో కుదిరిన అవగాహన ఒప్పందంలోని షరతులు అమలైతే సాధారణ సముద్ర రాకపోకలు పునరుద్ధరిస్తామని అరాఘ్చి తెలిపారు.
ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చి ఈ వారం న్యూయార్క్లోని ఐక్యరాజ్యసమితి వద్ద మాట్లాడుతూ, అవసరమైన షరతులు నెరవేరితే హోర్ముజ్ జలసంధిని 7 రోజుల్లో తిరిగి తెరవడానికి అమెరికాకు ప్రతిపాదన పంపినట్లు చెప్పారు. ఖతర్ ద్వారా ఈ ప్రణాళిక వాషింగ్టన్కు చేరిందని ఆయన తెలిపారు.
అరాఘ్చి విలేకరులతో మాట్లాడుతూ, జూన్ 18న సంతకం చేసిన అవగాహన ఒప్పందంలోనే అమెరికా తీసుకోవాల్సిన చర్యలు ఉన్నాయని చెప్పారు. “అవసరమైన షరతులు నెరవేరితే, జలసంధిని తిరిగి తెరవచ్చు; 7 రోజుల్లో సాధారణ సముద్ర మార్గాన్ని పునరుద్ధరించవచ్చు,” అని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చి ఈ వారం ఐక్యరాజ్యసమితి వద్ద విలేకరులతో అన్నారు. “ఇప్పుడు ఎంపిక అమెరికా చేతిలో ఉంది,” అని ఆయన చెప్పారు.
అమెరికా అధికారి ఒకరు చర్చలు మధ్యవర్తుల ద్వారా కొనసాగుతున్నాయని, అణు అంశాలు కూడా వాటిలో ఉన్నాయని తెలిపారు. అయితే అధికారిక అమెరికా ప్రతిస్పందన ఇంకా వెలువడలేదు. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రతిపాదనపై సందేహంతో ఉన్నారని, ఇరాన్ తన డిమాండ్లను నెరవేర్చుతుందా అన్న అనుమానం వ్యక్తం చేశారని అమెరికా అధికారుల సమాచారంతో వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్ పేర్కొంది. మరో అమెరికా అధికారి, “హోర్ముజ్ జలసంధిపై నియంత్రణతో అమెరికా చాలా బలమైన స్థితిలో ఉంది, కాబట్టి మాకు తొందరలేదు,” అని చెప్పారు.
ఫిబ్రవరి 28న అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్పై వైమానిక దాడులు చేసిన తర్వాత ఈ సంక్షోభం తీవ్రమైంది. దానికి ప్రతిగా ఇరాన్ ఇజ్రాయెల్, గల్ఫ్లోని అమెరికా స్థావరాలు, అమెరికా అరబ్ గల్ఫ్ మిత్రదేశాల లక్ష్యాలపై దాడులు చేసి హోర్ముజ్ జలసంధిని అడ్డుకుంది. యుద్ధానికి ముందు ప్రపంచ చమురు, ద్రవీకృత సహజ వాయువు రవాణాలో సుమారు 20% ఈ మార్గం గుండా సాగేది. మూసివేతతో ఇంధన ధరల్లో తీవ్ర హెచ్చుతగ్గులు ఏర్పడ్డాయి.
HIGHLIGHTS
- ఇరాన్ 7 రోజుల్లో జలసంధి తెరవగలమని తెలిపింది
- ప్రతిపాదన ఖతర్ ద్వారా అమెరికాకు పంపబడింది
- జూన్ 18 అవగాహన ఒప్పందం ఆధారం
- ప్రపంచ ఇంధన రవాణాలో సుమారు 20% ఈ మార్గం
- నవంబర్ ఎలక్షన్లకు ముందు ట్రంప్పై ఒత్తిడి పెరిగింది
ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియన్ సీబీఎస్ న్యూస్ ఇంటర్వ్యూలో, అమెరికా అంగీకరిస్తే కాల్పుల విరమణ ప్రక్రియ వెంటనే ప్రారంభమవుతుందని చెప్పారు. “వారు దానిని అంగీకరించిన రోజే కాల్పుల విరమణ ప్రక్రియ ప్రారంభమవుతుంది,” అని ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియన్ అన్నారు. పాకిస్తాన్లో సంతకం చేసిన అవగాహన ఒప్పందం ఆధారంగా ముందే అంగీకారం కుదిరిందని, “అమెరికా అదే మార్గంలో ముందుకు రావడానికి ఒప్పుకుంటే, అన్నీ మునుపటి స్థితికి వస్తాయి,” అని ఆయన చెప్పారు. అణు ఆయుధ అభివృద్ధి ఆరోపణలను తిరస్కరిస్తూ, ఐక్యరాజ్యసమితి అణు ఇన్స్పెక్టర్లను అనుమతించేందుకు ఇరాన్ సిద్ధమని ఆయన తెలిపారు.
జూన్ 18న కుదిరిన 14 అంశాల అవగాహన ఒప్పందం కాల్పుల విరమణతో పాటు హోర్ముజ్ జలసంధిని కనీసం పాక్షికంగా తెరవడానికి ఉద్దేశించబడింది. ఆ ఒప్పందంలో ఇరాన్ ఎప్పటికీ అణు ఆయుధం కలిగి ఉండదని పేర్కొనడంతో పాటు, అమెరికా, ఇరాన్, వారి మిత్రదేశాలు అన్ని ఫ్రంట్లలో సైనిక చర్యలను ముగించాలనే అంశాలు ఉన్నాయి. అమెరికా నౌకాదళ బ్లాకేడ్ ముగింపు, ఆంక్షల సడలింపు, వాణిజ్య నౌకల సురక్షిత రాకపోకలకు ఇరాన్ ఉత్తమ ప్రయత్నాలు చేయడం, భవిష్యత్ షిప్పింగ్ ఏర్పాట్లపై ఒమన్తో చర్చలు జరపడం కూడా అందులో ఉన్నాయి. అయితే కొద్ది కాలానికే రెండు పక్షాలు మళ్లీ దాడులు ప్రారంభించడంతో ఒప్పందం అమలు ఆగిపోయింది.
ట్రంప్ ఈ వారం ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీలో మాట్లాడుతూ, ఇరాన్ ఒప్పందం నవంబర్ ఎలక్షన్ల తర్వాత సాధ్యమవుతుందని చెప్పారు. “ఇరాన్ను మళ్లీ నిర్మించుకునేలా, మునుపటి కంటే గొప్ప దేశంగా మారేలా చేసే ఒప్పందం కుదురుతుందా?” అని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ అన్నారు. “లేక ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ను పూర్తిగా ధ్వంసం చేసి త్వరగా చేస్తానా?” అని కూడా ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. దానికి ప్రతిస్పందనగా, “ఇరాన్ బలవంతం, బెదిరింపులు లేదా భయపెట్టడాన్ని అంగీకరించదు,” అని అరాఘ్చి శుక్రవారం అన్నారు. “ధ్వంసం చేస్తామనే బెదిరింపులతో శాంతి నిర్మించలేరు,” అని ఆయన తెలిపారు.
ఇంతలో ఎర్ర సముద్రం వైపు కూడా ఒత్తిడి పెరిగింది. ఇరాన్ మిత్రగుంపుగా భావించే యెమెన్ హూతీలు సౌదీ అరేబియా చమురు ఎగుమతులను దెబ్బతీసే దాడులను పెంచారు. బాబ్ అల్ మండబ్ జలసంధిని పర్యవేక్షించే మొఖా పోర్ట్ సహా వ్యూహాత్మక తీర ప్రాంతాలను వారు ఈ నెలలో స్వాధీనం చేసుకున్నారు. సౌదీ నేతృత్వంలోని కూటమి శనివారం, హూతీలు సౌదీ అరేబియాపై ప్రయోగించిన 2 బాలిస్టిక్ మిస్సైల్లు, డ్రోన్లను అడ్డుకున్నట్లు తెలిపింది.
ఇప్పుడు దృష్టి వాషింగ్టన్ అధికారిక సమాధానంపై నిలిచింది. అమెరికా ప్రతిపాదనను స్వీకరిస్తే, జలసంధి తెరవడానికి కావాల్సిన చర్యలు వెంటనే మొదలవుతాయని ఇరాన్ చెబుతోంది. తిరస్కరణ వస్తే, గల్ఫ్లో సైనిక ఉద్రిక్తత, ఇంధన మార్కెట్ అస్థిరత కొనసాగవచ్చు. తదుపరి సూచనలు అమెరికా మధ్యవర్తులకు పంపే సమాధానం, అణు ఇన్స్పెక్షన్లపై చర్చలు, నవంబర్ ఎలక్షన్ల ముందరి దౌత్య కదలికలపై ఆధారపడి ఉంటాయి.
