హోర్ముజ్ జలసంధిపై 7 రోజుల్లో చర్చలకు ఇరాన్ ప్రతిపాదన
నౌకాయానం పునరుద్ధరణ, విస్తృత యుద్ధం ముగింపుపై అమెరికాతో పరోక్ష చర్చలకు టెహ్రాన్ కొత్త మార్గం సూచించింది
హోర్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరిచి, విస్తృత యుద్ధాన్ని ముగించే లక్ష్యంతో 7 రోజుల్లో అమెరికాతో చర్చలు పునఃప్రారంభించేందుకు ఇరాన్ ప్రతిపాదన ఇచ్చిందని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చి చెప్పారు. ఈ వారంలో మధ్యవర్తుల ద్వారా అమెరికా అధికారులకు ఆ ప్రతిపాదన అందించినట్లు ఆయన న్యూయార్క్లో తెలిపారు.
ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ సమావేశాల సందర్భంగా విలేకరులతో మాట్లాడిన అరాఘ్చి, జూన్లో రెండు దేశాల మధ్య కుదిరిన అవగాహన పత్రంలోని అంశాలకు సమానమైన షరతులే ఇప్పుడు ఉంచినట్లు చెప్పారు. “మేము అడిగిన షరతులు కొత్తవేమీ కావు,” అని ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చి న్యూయార్క్లో అన్నారు. అయితే, ఈ ప్రతిపాదన ట్రంప్ పరిపాలన విధించిన షరతులను తీరుస్తుందా అనే విషయం ఇంకా స్పష్టంగా లేదు. వైట్ హౌస్ నుంచి తక్షణ స్పందన రాలేదు.
ప్రపంచ ఇంధన సరఫరాలో కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధి దాదాపు మూసుకుపోయిన పరిస్థితి నెలలుగా కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ ప్రతిపాదన కొత్త దౌత్య అవకాశంగా భావించబడుతోంది. సాధారణంగా ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో 1/5 నుంచి 1/4 వరకు ఈ జలమార్గం గుండా సాగుతుంది. ఇరాన్ ఈ జలసంధిపై తమ నియంత్రణను జూన్ అవగాహన గుర్తించిందని భావిస్తుండగా, అమెరికా మరియు ప్రాంతీయ భాగస్వాములు ఆ అభిప్రాయాన్ని తిరస్కరించారు. ఈ విభేదమే తాజా చర్చల ముందు ప్రధాన అడ్డంకిగా నిలుస్తోంది.
ఫిబ్రవరి చివర్లో ఇరాన్పై ఇజ్రాయెల్, అమెరికా దాడుల తర్వాత టెహ్రాన్ ఈ జలమార్గాన్ని మైన్లతో నిరోధించి, తమతో సమన్వయం లేకుండా దాటేందుకు ప్రయత్నించే నౌకలను హెచ్చరించింది. ఆ తర్వాత నౌకా రవాణా తీవ్రంగా తగ్గి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలపై ఒత్తిడి పెరిగింది. కొత్త ప్రతిపాదనలో మొదటి ప్రాధాన్యం నౌకాయానాన్ని పునరుద్ధరించడం, రెండో ప్రాధాన్యం విస్తృత ఒప్పందం కోసం చర్చలను తిరిగి ప్రారంభించడం అని అరాఘ్చి వివరించారు. అయితే, ప్రతిపాదిత 7 రోజుల ప్రక్రియలో అణు అంశాలు చేర్చబడ్డాయా అనే వివరాలను ఆయన వెల్లడించలేదు.
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ మంగళవారం జనరల్ అసెంబ్లీలో చేసిన ప్రసంగంలో ఇరాన్తో దౌత్య సంపర్కం ఉన్నట్లు అంగీకరించారు. ఇరాన్ ఘర్షణను ముగించే ఒప్పందానికి రావచ్చని, లేదంటే తీవ్ర పరిణామాలను ఎదుర్కొవాల్సి వస్తుందని ఆయన హెచ్చరించారు. “ఇరాన్ ఘర్షణను ముగించే ఒప్పందానికి రావచ్చు లేదా ‘అనైహిలేషన్’ను ఎదుర్కొవచ్చు,” అని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ జనరల్ అసెంబ్లీలో అన్నారు. ఆయన ప్రసంగం జరుగుతున్నప్పుడు ఇరాన్ ప్రతినిధి బృందంలోని సభ్యులు సభ నుంచి బయటకు వెళ్లారు.
HIGHLIGHTS
- 7 రోజుల్లో చర్చలకు ఇరాన్ ప్రతిపాదన
- హోర్ముజ్ గుండా ప్రపంచ చమురులో 1/5 నుంచి 1/4 సరఫరా
- జూన్ అవగాహన తరహా షరతులే ఉంచినట్లు అరాఘ్చి వ్యాఖ్య
- అణు అంశాలు చర్చల్లో ఉంటాయా అన్నది స్పష్టం కాదు
ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్ బుధవారం తన జనరల్ అసెంబ్లీ ప్రసంగంలో అమెరికా వైఖరికి ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చారు. బాహ్య బెదిరింపుల నుంచి తనను తాను రక్షించుకునేంత శక్తి ఇరాన్కు అవసరమని ఆయన చెప్పారు. “ఇరాన్ శక్తివంతంగా ఉండాలి, బెదిరింపులకు గురికాకుండా ఉండేందుకు, తన భవిష్యత్తు బెదిరింపులకు గురికాకుండా ఉండేందుకు,” అని ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్ ఐక్యరాజ్యసమితి వేదికపై అన్నారు. బలప్రయోగ భాషను అంగీకరించకుండా చర్చలకు సిద్ధమని కూడా ఆయన స్పష్టం చేశారు.
“బలప్రయోగ భాషను అంగీకరించకుండా సంభాషణకు, దౌత్యానికి, చర్చలకు మేము సిద్ధంగా ఉన్నాం,” అని పెజెష్కియాన్ అన్నారు. అమెరికా ఇజ్రాయెల్తో కలిసి యుద్ధంలోకి ప్రవేశించడానికి కారణం ఇరాన్ అణ్వస్త్రాలు అభివృద్ధి చేయకుండా నిరోధించడమేనని ట్రంప్ తెలిపారు. దానికి స్పందనగా, ఇరాన్ అణ్వస్త్రాలను కోరడం లేదని, అయితే “శాంతియుత అణు టెక్నాలజీలు” అభివృద్ధి చేసుకునే హక్కు తమకు ఉందని పెజెష్కియాన్ చెప్పారు. వాషింగ్టన్ మాత్రం టెహ్రాన్ అణ్వస్త్ర సామర్థ్యానికి చేరకుండా భద్రతా హామీలను కోరుతోంది.
ఇరాన్ అణు కార్యకలాపాలపై వివాదం ఒప్పందానికి ప్రధాన అడ్డంకులలో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. టెహ్రాన్ పౌర అణు ప్రోగ్రామ్ కొనసాగించేందుకు తమకు అనుమతి ఉండాలని పట్టుబడుతుండగా, అమెరికా తన భద్రతా ఆందోళనలను ముందుకు తెస్తోంది. “శక్తి లేని ప్రపంచం ప్రమాదకరం,” అని పెజెష్కియాన్ అన్నారు. “కానీ యుద్ధం, బెదిరింపుల భాష మాత్రమే అర్థం చేసుకునే ప్రపంచం సురక్షితంగా ఉండదు,” అని ఆయన చెప్పారు. ఈ వ్యాఖ్యలు చర్చలకు సిద్ధతను సూచించినప్పటికీ, ఒత్తిడి రాజకీయాలను అంగీకరించబోమనే సంకేతాన్నీ ఇచ్చాయి.
ఇప్పుడు దృష్టి అమెరికా ప్రతిస్పందనపై నిలిచింది. మధ్యవర్తుల ద్వారా అందిన ఇరాన్ ప్రతిపాదనను ట్రంప్ పరిపాలన స్వీకరిస్తుందా, అదనపు షరతులు పెడుతుందా, లేక హోర్ముజ్ జలసంధిపై టెహ్రాన్ వ్యాఖ్యానాన్ని తిరస్కరిస్తూనే ఉంటుందా అన్నది తదుపరి దశను నిర్ణయించనుంది. నౌకాయాన పునరుద్ధరణ, అణు భద్రతా హామీలు, ప్రాంతీయ భద్రత అనే 3 అంశాలపై స్పష్టత వచ్చినప్పుడే 7 రోజుల చర్చా మార్గం ముందుకు కదిలే అవకాశముంది.
