మక్కా సమీపంలో హౌతీ డ్రోన్ దాడి జరిగిందన్న వాదనపై స్పష్టత కోరుతున్న సౌదీ అరేబియా
యెమెన్ హౌతీల పేరుతో వచ్చిన తాజా వాదనలపై అధికారిక ధ్రువీకరణ లేకపోవడంతో గల్ఫ్ భద్రతపై దృష్టి మళ్లింది
రియాద్, సెప్టెంబర్ 16 —
సౌదీ అరేబియాలోని మక్కా ప్రాంతాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని యెమెన్ హౌతీలు డ్రోన్ ప్రయోగించారన్న వాదనలు సెప్టెంబర్ 16 నాటికి విస్తృత చర్చకు దారితీశాయి. అయితే సౌదీ అధికారుల నుంచి స్పష్టమైన అధికారిక ప్రకటన వెలువడకపోవడంతో, గల్ఫ్ భద్రతా పరిస్థితి, రెడ్ సీ మార్గాల్లో ముప్పు, ప్రాంతీయ ప్రతిస్పందనలపై దౌత్య వర్గాలు అప్రమత్తంగా ఉన్నాయి.
మక్కా, మదీనా వంటి ఇస్లాం పవిత్ర కేంద్రాల భద్రతకు సంబంధించిన ఏ సమాచారం అయినా అంతర్జాతీయంగా అత్యంత సున్నితమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. అందువల్ల ఈ దాడి వాదనపై స్వతంత్ర ధ్రువీకరణ లేకుండా నిర్ధారణాత్మకంగా చెప్పలేమని ప్రాంతీయ భద్రతా వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. సౌదీ ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్ ఒక డ్రోన్ను ఇంటర్సెప్ట్ చేసిందన్న ప్రచారం కూడా అధికారికంగా ప్రకటించబడలేదు. ఈ పరిస్థితిలో, హౌతీ ఉద్యమం, ఇరాన్ ప్రాంతీయ పాత్ర, రెడ్ సీ నౌకా రవాణా భద్రత, అమెరికా మరియు గల్ఫ్ దేశాల వ్యూహాత్మక లెక్కలు మళ్లీ ముందుకు వచ్చాయి.
యెమెన్లోని హౌతీ ఉద్యమం గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా సౌదీ అరేబియాలోని ఎయిర్పోర్ట్లు, ఆయిల్ సదుపాయాలు, సరిహద్దు ప్రాంతాలు, రెడ్ సీ నౌకా మార్గాలకు సంబంధించి పలు దాడులు చేసినట్టు అంతర్జాతీయంగా నమోదు అయింది. సౌదీ అరేబియా గతంలో అనేక సందర్భాల్లో డ్రోన్లు, మిస్సైల్లను ఎయిర్ డిఫెన్స్ ద్వారా కూల్చివేసినట్టు ప్రకటించింది. కానీ మక్కా ప్రాంతాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్నదన్న తాజా వాదనకు ఇప్పటివరకు అధికారిక ఆధారం అందుబాటులో లేకపోవడం గమనించదగ్గ విషయం. భద్రతా విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, పవిత్ర ప్రాంతాల పేరుతో వచ్చే వార్తలు ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతను వేగంగా పెంచే సామర్థ్యం కలిగి ఉంటాయి.
సౌదీ ప్రభుత్వం సాధారణంగా దేశ భద్రతకు సంబంధించిన కీలక సంఘటనలపై రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ, అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ లేదా అధికారిక వార్తా సంస్థల ద్వారా ప్రకటనలు చేస్తుంది. అలాంటి ప్రకటన లేకుండానే పెద్ద స్థాయి దాడి జరిగిందని చెప్పడం వార్తా ప్రమాణాల పరంగా జాగ్రత్తగా పరిశీలించాల్సిన అంశమని దౌత్య వర్గాలు చెప్పాయి. ఒక పశ్చిమాసియా దౌత్య అధికారి బుధవారం రియాద్లో మాట్లాడుతూ, “పవిత్ర నగరాల భద్రతకు సంబంధించిన ఏ వాదనైనా అధికారిక ధ్రువీకరణ వచ్చిన తర్వాతే అంచనా వేయాలి,” అని అన్నారు. “ఈ తరహా సమాచారం మార్కెట్లను, మత భావోద్వేగాలను, భద్రతా నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తుంది,” అని ఆయన చెప్పారు.
ఇరాన్ మద్దతు ఉన్న ప్రాంతీయ మిత్రబలగాల వ్యూహం మారిందన్న వాదన కూడా ఈ చర్చలో ప్రధాన అంశంగా మారింది. హౌతీలు, లెబనాన్లో హిజ్బుల్లా, పాలస్తీనాలో హమాస్, ఇరాక్లోని కొన్ని మిలీషియా గ్రూపులను కలిపి ఇరాన్ అనుబంధ భద్రతా వలయంగా పాశ్చాత్య, గల్ఫ్ విశ్లేషకులు తరచూ పేర్కొంటారు. అయితే ప్రతి సంఘటనను నేరుగా తెహ్రాన్ ఆదేశంతో జరిగిందని నిర్ధారించడానికి స్పష్టమైన సాక్ష్యం అవసరమని అంతర్జాతీయ భద్రతా నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఇరాన్ గతంలో హౌతీలకు రాజకీయ మద్దతు ఉందని చెప్పినా, ఆయుధ సరఫరా లేదా ఆపరేషనల్ నియంత్రణపై వచ్చిన ఆరోపణలను తరచూ ఖండించింది.
రెడ్ సీ, బాబ్ అల్ మండబ్ జలసంధి ప్రాంతాల్లో హౌతీల కార్యకలాపాలు మాత్రం అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి నిజమైన ఆందోళనగా నిలిచాయి. ఆసియా, యూరప్, ఆఫ్రికా మధ్య నౌకా రవాణాకు ఈ మార్గం కీలకం. ఇంధన సరఫరా, కంటైనర్ రవాణా, ఇన్సూరెన్స్ ఖర్చులు, నౌకల మార్గ మార్పులు వంటి అంశాలపై అక్కడి అస్థిరత ప్రభావం చూపుతుంది. సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, బహ్రెయిన్, కతార్ వంటి గల్ఫ్ దేశాలు తమ భద్రతా వ్యవస్థలను అప్రమత్తంగా ఉంచడం సహజ పరిణామమని ఒక గల్ఫ్ భద్రతా విశ్లేషకుడు చెప్పారు.
హౌతీ రాజకీయ కార్యాలయం గతంలో చేసిన ప్రకటనల్లో తమ చర్యలు ఇజ్రాయెల్, అమెరికా, వాటి మిత్రదేశాలకు వ్యతిరేక ఒత్తిడి చర్యలని పేర్కొంది. హౌతీ అధికార ప్రతినిధి మహ్మద్ అబ్దుల్ సలాం జనవరిలో మస్కట్లో చేసిన ప్రకటనలో, “మా స్థానం పాలస్తీనా ప్రజలకు మద్దతుగా ఉంది; గాజాపై దాడులు ఆగితే సముద్రంలో ఉద్రిక్తతలు కూడా తగ్గుతాయి,” అని అన్నారు. అయితే సౌదీ పవిత్ర ప్రాంతాలపై దాడి చేసినట్టు హౌతీల నుంచి తాజా అధికారిక ప్రకటన వెలువడలేదు. అందువల్ల తాజా వాదనను వారి అధికారిక స్థితిగా పరిగణించడం సాధ్యం కాదు.
HIGHLIGHTS
- మక్కా దాడి వాదనపై అధికారిక ధ్రువీకరణ లేదు
- రెడ్ సీ భద్రతపై గల్ఫ్ దేశాలు అప్రమత్తం
- హౌతీల కార్యకలాపాలు నౌకా రవాణాపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి
- పవిత్ర నగరాల సమాచారం అత్యంత సున్నితమైనది
- అమెరికా మిత్రదేశాల భద్రతా అంచనాలు మారుతున్నాయి
అమెరికా పాత్రపైనా చర్చ పెరుగుతోంది. వాషింగ్టన్ గతంలో సౌదీ అరేబియాకు ఎయిర్ డిఫెన్స్, ఇంటెలిజెన్స్, ఆయుధ వ్యవస్థలు, మిలిటరీ శిక్షణలో సహకారం అందించింది. అయితే యెమెన్ యుద్ధంలో ప్రత్యక్షంగా భూసేనలను పంపడంపై అమెరికాలో ద్విపక్ష స్థాయిలో జాగ్రత్త వాతావరణం కొనసాగుతోంది. అమెరికా విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి ఒక పూర్వపు బ్రీఫింగ్లో, “మా లక్ష్యం ప్రాంతీయ యుద్ధాన్ని విస్తరించకుండా నిరోధించడం, భాగస్వాముల భద్రతకు మద్దతు ఇవ్వడం, దౌత్య మార్గాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లడం,” అని చెప్పారు. ఈ వైఖరి, హౌతీలపై సముద్ర భద్రతా చర్యలతో పాటు, పెద్ద స్థాయి భూయుద్ధంలోకి వెళ్లకుండా ఉండే ప్రయత్నాన్ని సూచిస్తుంది.
పాకిస్తాన్, టర్కీ సౌదీ రక్షణలో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొంటాయన్న ఊహాగానాలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి. పాకిస్తాన్ సౌదీ అరేబియాతో దీర్ఘకాల భద్రతా సంబంధాలు కలిగి ఉన్నప్పటికీ, యెమెన్ యుద్ధంలో ప్రత్యక్ష సైనిక జోక్యంపై గతంలో జాగ్రత్తగా వ్యవహరించింది. టర్కీ కూడా గల్ఫ్ దేశాలతో సంబంధాలు మెరుగుపరుచుకున్నా, యెమెన్ యుద్ధ సమీకరణాల్లో ప్రత్యక్ష పాత్రకు అధికారిక సంకేతాలు ఇవ్వలేదు. పాకిస్తాన్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ గతంలో చేసిన ప్రకటనలో, “సౌదీ అరేబియా భద్రత, పవిత్ర స్థలాల పరిరక్షణకు పాకిస్తాన్ అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది,” అని పేర్కొంది. అయితే ఆ ప్రకటనను నిర్దిష్ట సైనిక చర్యకు అంగీకారంగా భావించలేమని ప్రాంతీయ పరిశీలకులు చెబుతున్నారు.
సౌదీ యువరాజు, ప్రధానమంత్రి మహ్మద్ బిన్ సల్మాన్కు ప్రస్తుత భద్రతా సవాలు బహుముఖంగా ఉంది. ఒకవైపు యెమెన్ సరిహద్దు భద్రత, మరోవైపు రెడ్ సీ వాణిజ్య మార్గాలు, మూడో వైపు ఆయిల్ మౌలిక సదుపాయాల రక్షణ అన్నీ సమాంతరంగా ప్రాధాన్యం పొందుతున్నాయి. సౌదీ అరేబియా ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నందున, అక్కడి రిఫైనరీలు, ఎగుమతి టెర్మినల్లు, పైప్లైన్లు భద్రతా అంచనాల్లో ఎప్పుడూ ముందుంటాయి. గతంలో అబ్కైక్, ఖురైస్ ఆయిల్ సదుపాయాలపై జరిగిన దాడుల తర్వాత సౌదీ ఎయిర్ డిఫెన్స్ సామర్థ్యాలపై పెద్ద చర్చ జరిగింది.
అయితే తాజా ప్రచారంలో చెప్పబడుతున్నట్టుగా ఆయిల్ ధరలు 100 డాలర్లు దాటాయని, గ్లోబల్ స్టాక్ మార్కెట్లు కూలిపోతున్నాయని, సౌదీ అరేబియా పూర్తిగా ఆయిల్ సరఫరా నిలిపివేసిందని చెప్పే నిర్ధారిత అధికారిక సమాచారం ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేదు. ఇంధన మార్కెట్లు మధ్యప్రాచ్య భద్రతా పరిణామాలకు సున్నితంగా స్పందిస్తాయి గానీ, ధరల మార్పులు ఉత్పత్తి నిర్ణయాలు, నిల్వలు, చైనా మరియు అమెరికా డిమాండ్, ఓపెక్ ప్లస్ విధానం, డాలర్ బలం, షిప్పింగ్ ఖర్చులు వంటి అనేక అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఒక ఆయిల్ మార్కెట్ విశ్లేషకుడు బుధవారం దుబాయ్లో మాట్లాడుతూ, “భద్రతా ముప్పు ధరల్లో ప్రీమియం పెంచుతుంది, కానీ ధ్రువీకరించని దాడి వాదనలతో పెద్ద సరఫరా సంక్షోభం ప్రకటించడం సరైంది కాదు,” అని అన్నారు.
యెమెన్ పరిస్థితి మాత్రం సుదీర్ఘ సంక్షోభంగా కొనసాగుతోంది. హౌతీలు ఉత్తర యెమెన్లో రాజధాని సనా సహా కీలక ప్రాంతాలను నియంత్రిస్తున్నారు. అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన యెమెన్ ప్రభుత్వం, దానికి మద్దతు ఇచ్చిన సౌదీ ఆధ్వర్యంలోని కూటమి, స్థానిక దళాలు, దక్షిణ ప్రాంత రాజకీయ సమీకరణాలు కలిసి యుద్ధాన్ని క్లిష్టంగా మార్చాయి. ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యవేక్షణలో కాల్పుల విరమణ ప్రయత్నాలు గతంలో కొంత ఉపశమనం ఇచ్చినా, శాశ్వత రాజకీయ పరిష్కారం సాధ్యం కాలేదు. ఈ నేపథ్యంలో హౌతీల సైనిక సామర్థ్యాలపై, డ్రోన్లు మరియు మిస్సైల్ల వినియోగంపై గల్ఫ్ రాజధానుల్లో ప్రత్యేక దృష్టి ఉంది.
ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రత్యేక రాయబారి కార్యాలయం యెమెన్పై గతంలో చేసిన ప్రకటనల్లో, “స్థిరమైన పరిష్కారం సైనిక మార్గంలో కాదు, యెమెన్ పక్షాల మధ్య సమగ్ర రాజకీయ ప్రక్రియలోనే ఉంది,” అని పేర్కొంది. అదే భావనను గల్ఫ్ దౌత్యవేత్తలూ పునరుద్ఘాటిస్తున్నారు. మక్కా ప్రాంతంపై దాడి వాదన నిర్ధారితమైతే అది ప్రాంతీయ ప్రతిస్పందనను కఠినతరం చేసే అవకాశం ఉందని, నిర్ధారితం కాకపోతే సమాచార భద్రత, దుష్ప్రచార నియంత్రణ మరింత ప్రాధాన్యం పొందుతాయని వారు అంటున్నారు. పవిత్ర స్థలాల పేరుతో వచ్చే వార్తలు మతపరమైన ఉద్రిక్తతను కూడా పెంచగలవు కాబట్టి, అధికారిక కమ్యూనికేషన్ వేగంగా, స్పష్టంగా ఉండాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
ఇరాన్పై అమెరికా ఒత్తిడి, గాజా యుద్ధ ప్రభావం, లెబనాన్ సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు, ఇరాక్ మరియు సిరియాలో అమెరికా స్థావరాలపై గత దాడులు, రెడ్ సీ సముద్ర భద్రతా ఆపరేషన్లు కలిపి పశ్చిమాసియా భద్రతా సమీకరణాన్ని మరింత సంక్లిష్టంగా చేశాయి. ఇరాన్ తనపై నేరుగా ఒత్తిడి పెరిగినప్పుడు మిత్రబలగాల ద్వారా ప్రతిస్పందన స్థలం విస్తరించే వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తుందన్న అంచనా పాశ్చాత్య విశ్లేషకుల్లో ఉంది. అయితే అలాంటి అంచనాలు కూడా సంఘటనల వారీగా సాక్ష్యాలతోనే నిలబడతాయని రక్షణ పరిశీలకులు చెబుతున్నారు. అస్పష్ట సమాచారం ఆధారంగా దేశాల మధ్య ప్రత్యక్ష యుద్ధాన్ని అంచనా వేయడం ప్రమాదకరమని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.
సౌదీ అరేబియా రాబోయే గంటల్లో అధికారిక ప్రకటన చేస్తుందా, హౌతీలు దీనిపై ఏదైనా బాధ్యత స్వీకరిస్తారా, అమెరికా లేదా గల్ఫ్ సహకార మండలి దేశాలు సంయుక్త భద్రతా అంచనాను విడుదల చేస్తాయా అన్నది ఇప్పుడు ప్రధానంగా చూడాల్సిన అంశంగా మారింది. అంతర్జాతీయ షిప్పింగ్ సంస్థలు రెడ్ సీ మార్గాలపై తాజా భద్రతా సూచనలను పరిశీలిస్తున్నాయి. దౌత్యవేత్తల అంచనా ప్రకారం, నిర్ధారిత సమాచారం వెలువడే వరకు గల్ఫ్ రాజధానులు బహిరంగ వ్యాఖ్యల కంటే భద్రతా సమన్వయాన్ని, ఎయిర్ డిఫెన్స్ అప్రమత్తతను, సముద్ర గస్తీ చర్యలను ప్రాధాన్యంగా ఉంచే అవకాశం ఉంది.