99TV News

    Makkah Joint Defence Agreement: Saudi Arabia, Türkiye & Pakistan Pact | India Impact

    Makkah Joint Defence Agreement

    Makkah Joint Defence Agreement: పశ్చిమ ఆసియా భద్రతా సమీకరణాల్లో కీలక మార్పు

    సౌదీ అరేబియా–టర్కియే–పాకిస్థాన్ రక్షణ ఒప్పందం.. కొత్త ‘సున్నీ సెక్యూరిటీ ట్రయాంగిల్’తో భారత్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం?

    సౌదీ అరేబియా, టర్కియే, పాకిస్థాన్‌లు Makkah Joint Defence Agreement (MJDA)పై సంతకాలు చేశాయి. మక్కాలోని అల్-సఫా ప్యాలెస్‌లో కుదిరిన ఈ ఒప్పందం పశ్చిమ ఆసియా భద్రతా సమీకరణాల్లో కొత్త అధ్యాయానికి తెరతీసే పరిణామంగా భావిస్తున్నారు.

    ఈ ఒప్పందం ప్రధానంగా collective defence సూత్రంపై ఆధారపడి ఉంది. అంటే మూడు దేశాల్లో ఏదైనా ఒక దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే, దానిని మిగిలిన రెండు దేశాలపై జరిగిన దాడిగానూ పరిగణించే విధంగా రక్షణ సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడం దీని ఉద్దేశం.

    దీంతో సౌదీ అరేబియా ఆర్థిక సామర్థ్యం, టర్కియే రక్షణ పరిశ్రమ, పాకిస్థాన్ సైనిక సామర్థ్యం కలిసే కొత్త త్రైపాక్షిక భద్రతా వ్యవస్థ ఏర్పడుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది.

    Makkah Joint Defence Agreement అంటే ఏమిటి?

    MJDA అనేది సౌదీ అరేబియా, టర్కియే, పాకిస్థాన్ మధ్య కుదిరిన రక్షణ సహకార ఒప్పందం.

    ఇది ముందుగా సెప్టెంబర్ 2025లో సౌదీ అరేబియా–పాకిస్థాన్ మధ్య కుదిరిన Strategic Mutual Defence Agreement (SMDA) కు విస్తరణగా ఏర్పడింది. 2026 ఆగస్టులో టర్కియే కూడా ఈ వ్యవస్థలో చేరడంతో ద్వైపాక్షిక భద్రతా ఫ్రేమ్‌వర్క్ త్రైపాక్షిక రూపాన్ని సంతరించుకుంది.

    ప్రాంతంలో ఇరాన్‌కు సంబంధించిన ఉద్రిక్తతలు, ప్రాక్సీ ఘర్షణలు, గాజా పరిణామాలు, టర్కియే–ఇజ్రాయెల్ మధ్య పెరుగుతున్న విభేదాల నేపథ్యంలో ఈ ఒప్పందం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

    ఒప్పందంలోని ప్రధాన అంశాలు-

    సమిష్టి రక్షణ, నిరోధక శక్తి-

    MJDAలో అత్యంత కీలకమైన అంశం Collective Defence.

    మూడు దేశాల్లో ఏదైనా ఒక దేశంపై సాయుధ దాడి జరిగితే, దానిని మొత్తం మూడు దేశాలపై జరిగిన దాడిగా పరిగణించే సూత్రాన్ని ఒప్పందం ముందుకు తెస్తోంది.

    ఇది కొంతవరకు NATO Article 5లోని పరస్పర రక్షణ సూత్రాన్ని పోలి ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుతానికి MJDAను NATO తరహా కూటమిగా పూర్తిగా పరిగణించలేము. ఎందుకంటే ఒప్పందంలోని సైనిక బాధ్యతలు, వాటి అమలు విధానం వంటి వివరాలు పూర్తిగా వెల్లడికాలేదు.

    సంయుక్త సైనిక సహకారం-

    మూడు దేశాల సైన్యాల మధ్య సంయుక్త శిక్షణ, సైనిక విన్యాసాలు, రక్షణ సమన్వయం పెంచడం కూడా ఒప్పందంలో భాగంగా ఉంది.

    దీంతో మూడు దేశాల సాయుధ బలగాల మధ్య పరస్పర సహకారం, కార్యాచరణ సమన్వయం పెరిగే అవకాశం ఉంది.

    ఇంటెలిజెన్స్ షేరింగ్-

    భద్రతకు సంబంధించిన వ్యూహాత్మక సమాచారం, ఇంటెలిజెన్స్‌ను పరస్పరం పంచుకునే వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేయడం కూడా ఒప్పందంలోని ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంది.

    మూడు దేశాలు ఎందుకు ఈ ఒప్పందం చేసుకున్నాయి?

    ఈ ఒప్పందం వెనుక ప్రతి దేశానికి ప్రత్యేకమైన వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి.

    సౌదీ అరేబియా వ్యూహాత్మక స్వాతంత్ర్యం-

    సౌదీ అరేబియా తన భద్రతా సంబంధాలను విస్తరించుకోవడంతో పాటు అమెరికాపై ఉన్న భద్రతా ఆధారపడటాన్ని కొంత మేర తగ్గించుకోవాలని చూస్తోంది.

    హౌతీ దాడులు, ప్రాంతీయ అస్థిరత, హోర్ముజ్ జలసంధి, బాబ్-ఎల్-మందెబ్ వంటి కీలక సముద్ర మార్గాలకు ఉన్న ముప్పులు సౌదీ భద్రతకు ప్రధాన సవాళ్లుగా ఉన్నాయి.

    ఈ సముద్ర మార్గాల భద్రత సౌదీ చమురు ఎగుమతులు, వాణిజ్యం, రవాణా, పర్యాటకం, ఆర్థిక ప్రాజెక్టులకు అత్యంత కీలకం.

    టర్కియే ప్రాంతీయ ప్రాధాన్యం-

    టర్కియే పశ్చిమ ఆసియాలో తన వ్యూహాత్మక పాత్రను మరింత బలోపేతం చేసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తోంది.

    గాజా, సిరియా పరిణామాలతో పాటు ఇజ్రాయెల్ పెరుగుతున్న సైనిక సామర్థ్యంపై టర్కియేకు ఉన్న ఆందోళనలు కూడా ఈ నేపథ్యంలో ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.

    అదే సమయంలో టర్కియేకు అభివృద్ధి చెందుతున్న తన రక్షణ పరిశ్రమను, ముఖ్యంగా డ్రోన్లు, ఏరోస్పేస్, ఇతర రక్షణ ఉత్పత్తుల ఎగుమతులను విస్తరించుకునే అవకాశం కూడా లభిస్తుంది.

    పాకిస్థాన్ ప్రయోజనాలు-

    ఈ ఒప్పందం ద్వారా పశ్చిమ ఆసియాలో పాకిస్థాన్ వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం పెరిగే అవకాశం ఉంది.

    సౌదీ అరేబియాతో ఇప్పటికే ఉన్న రక్షణ సంబంధాలు మరింత బలోపేతం కావడంతో పాటు ఆర్థిక, ఇంధన సహకారానికి కూడా అవకాశం ఏర్పడుతుంది.

    గతంలోనూ ఇలాంటి ప్రయత్నాలు-

    ముస్లిం మెజారిటీ దేశాల మధ్య సామూహిక భద్రతా వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేయడానికి గతంలో కూడా అనేక ప్రయత్నాలు జరిగాయి.

    1950లో Arab League దేశాల మధ్య Treaty of Joint Defense and Economic Cooperation ఏర్పడింది. పాన్-అరబిజం ఆధారంగా సామూహిక భద్రతా వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడం దీని లక్ష్యం.

    అయితే రాజకీయ విభేదాలు, సభ్యదేశాల మధ్య సైనిక సహకార లోపం కారణంగా ఈ వ్యవస్థ ఆశించిన స్థాయిలో పనిచేయలేదు.

    1955లో Baghdad Pact ఏర్పడింది. ఇందులో ఇరాక్, టర్కియే, పాకిస్థాన్, ఇరాన్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ వంటి దేశాలు భాగస్వాములుగా ఉన్నాయి. తరువాత ఇది CENTOగా మారి 1979లో రద్దయింది.

    అలాగే GCC ఆధ్వర్యంలో Peninsula Shield Force 1984లో ఏర్పడింది. అరేబియన్ ద్వీపకల్ప రక్షణ దీని ప్రధాన లక్ష్యం.

    2015లో సౌదీ నాయకత్వంలో Islamic Military Counter Terrorism Coalition (IMCTC) కూడా ఏర్పడింది. ఉగ్రవాదాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు సైనిక, ఆర్థిక, భావజాల, మీడియా స్థాయిల్లో సహకారం దీని లక్ష్యం.

    భారత్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం ఉండొచ్చు?

    MJDA ఏర్పాటుతో భారత్‌కు ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా కొన్ని వ్యూహాత్మక ప్రభావాలు ఉండే అవకాశం ఉంది.

    పాకిస్థాన్–టర్కియే సహకారం పెరిగే అవకాశం-

    పాకిస్థాన్, టర్కియే ఇప్పటికే చైనాతో బలమైన సంబంధాలను కొనసాగిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో సౌదీ అరేబియాతో కలసి రక్షణ సహకారం పెరగడం భారత్‌ పశ్చిమ వ్యూహాత్మక పరిధిలో కొత్త భద్రతా సమీకరణాన్ని సృష్టించవచ్చు.

    టర్కియే రక్షణ పరిశ్రమ గల్ఫ్ ప్రాంతంలో మరింత విస్తరించడం వల్ల భారతదేశం అభివృద్ధి చేస్తున్న రక్షణ ఎగుమతులకు కూడా పోటీ పెరిగే అవకాశం ఉంది.

    భారత్–సౌదీ సంబంధాలకు పరీక్ష-

    కశ్మీర్ అంశంలో పాకిస్థాన్, టర్కియే గతంలో అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారత్‌కు వ్యతిరేకంగా తమ వైఖరిని వ్యక్తం చేశాయి.

    MJDA ద్వారా సౌదీ–పాకిస్థాన్ రక్షణ సహకారం మరింత బలోపేతమైతే, పాకిస్థాన్‌కు దౌత్యపరంగా కొంత అదనపు ప్రభావం లభించే అవకాశం ఉంది.

    అయితే దీనివల్ల భారత్–సౌదీ సంబంధాలు తప్పనిసరిగా దెబ్బతింటాయని చెప్పలేం. ఇంధనం, వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, రక్షణ, సాంకేతిక రంగాల్లో భారత్ సౌదీ అరేబియాకు కీలక భాగస్వామిగానే కొనసాగుతోంది.

    పశ్చిమ హిందూ మహాసముద్రంలో ప్రభావం-

    భవిష్యత్తులో ఈ మూడు దేశాల రక్షణ సహకారం పశ్చిమ ఆసియాను దాటి పశ్చిమ హిందూ మహాసముద్రం వరకు విస్తరించే అవకాశం ఉంటే, అది భారత్‌కు వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైన పరిణామం అవుతుంది.

    భారత్ హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో కీలక భద్రతా పాత్ర పోషిస్తున్న నేపథ్యంలో సముద్ర ప్రాంతంలో కొత్త సైనిక సహకారాలు ఏర్పడటం న్యూఢిల్లీకి ప్రాధాన్యమైన అంశమే.

    భారత్–పాకిస్థాన్ ఘర్షణ సమయంలో ఏం జరుగుతుంది?

    MJDAలోని collective defence భవిష్యత్తులో భారత్–పాకిస్థాన్ మధ్య ఘర్షణ పరిస్థితుల్లో ఎలా పనిచేస్తుందన్నది ప్రస్తుతం స్పష్టంగా లేదు.

    అంటే పాకిస్థాన్‌పై దాడి జరిగితే సౌదీ అరేబియా లేదా టర్కియే నేరుగా సైనిక సహాయం అందిస్తాయా? లేక రాజకీయ, దౌత్య, ఆర్థిక మద్దతుకే పరిమితమవుతాయా? అనే అంశంపై ఒప్పందం పూర్తి కార్యాచరణ వివరాలు బహిరంగంగా అందుబాటులో లేవు.

    పాకిస్థాన్ సైనిక ఆధునికీకరణ-

    సౌదీ అరేబియా నుంచి ఆర్థిక సహకారం, టర్కియే నుంచి రక్షణ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, పాకిస్థాన్ సైనిక అనుభవం కలిస్తే పాకిస్థాన్ రక్షణ సామర్థ్యాల ఆధునికీకరణ వేగవంతమయ్యే అవకాశం ఉంది.

    ప్రత్యేకంగా డ్రోన్లు, విమానాలు, వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు వంటి రంగాల్లో సహకారం పెరిగితే భారత్–పాకిస్థాన్ సంప్రదాయ సైనిక సమతుల్యతపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.

    అదే సమయంలో పాకిస్థాన్ వద్ద ఉన్న అణు సామర్థ్యం ప్రాంతీయ భద్రతా సమీకరణంలో మరో కీలక అంశంగా కొనసాగుతుంది.

    ముందున్న పరిణామాలు

    Makkah Joint Defence Agreement పశ్చిమ ఆసియాలో కొత్త సైనిక కూటమి ఏర్పడిందనే దానికంటే, సౌదీ అరేబియా, టర్కియే, పాకిస్థాన్ తమ భద్రతా ప్రయోజనాలను పరస్పరం అనుసంధానించుకునే ప్రయత్నంగా చూడవచ్చు.

    అయితే ఈ ఒప్పందం వాస్తవంగా ఎంతవరకు NATO తరహా సామూహిక రక్షణ వ్యవస్థగా మారుతుంది, మూడు దేశాలు భవిష్యత్తులో ఏ స్థాయిలో సైనిక సహకారం అందిస్తాయి, ఇజ్రాయెల్–ఇరాన్–గల్ఫ్ ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలపై దీని ప్రభావం ఎంతవరకు ఉంటుంది అన్నది రాబోయే పరిణామాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

    భారత్‌కు మాత్రం గల్ఫ్‌లోని వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలు, పాకిస్థాన్‌తో భద్రతా సమీకరణం, టర్కియేతో సంబంధాలు, హిందూ మహాసముద్ర భద్రత వంటి అంశాల నేపథ్యంలో ఈ కొత్త త్రైపాక్షిక రక్షణ సహకారాన్ని నిశితంగా పరిశీలించడం అవసరం.