నవీ పిళ్లేకు 2026 నోబెల్ శాంతి పురస్కారం
అంతర్జాతీయ న్యాయం, మానవ హక్కుల పరిరక్షణలో దశాబ్దాల కృషికి నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ గుర్తింపు
భారత సంతతికి చెందిన దక్షిణాఫ్రికా న్యాయవేత్త నవనీతం ‘నవీ’ పిళ్లేకు 2026 నోబెల్ శాంతి పురస్కారం వరించింది. యుద్ధ నేరాలు, మానవత్వానికి వ్యతిరేక నేరాలు, జాతి నిర్మూలన కేసుల్లో నేరస్థులను చట్టం ముందు నిలబెట్టేందుకు చేసిన కృషికి నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ శుక్రవారం ఈ నిర్ణయం ప్రకటించింది.
నవీ పిళ్లే అంతర్జాతీయ న్యాయ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడంలో అసాధారణ ధైర్యం, నైతిక నిబద్ధత ప్రదర్శించారని కమిటీ పేర్కొంది. రువాండా అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ ట్రైబ్యునల్, అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు, ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల వ్యవస్థలలో ఆమె సేవలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా బాధితులకు న్యాయంపై విశ్వాసం కలిగించాయని తెలిపింది. ప్రపంచంలో యుద్ధాలు, ఘర్షణలు పెరుగుతున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో చట్టబద్ధ పాలనను కాపాడటం శాంతికి మౌలిక అవసరమని కమిటీ తన ప్రకటనలో స్పష్టం చేసింది.
“శాంతికి న్యాయమే పునాది” అని నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ శుక్రవారం ఓస్లోలో విడుదల చేసిన ప్రకటనలో తెలిపింది. “అరాచకం, అధికార దర్పం మధ్య న్యాయాన్ని కాపాడే న్యాయమూర్తుల పాత్ర అత్యంత కీలకం” అని కమిటీ పేర్కొంది. నవీ పిళ్లే దేశాలను, నాయకులను జవాబుదారీగా నిలబెట్టేందుకు చేసిన కృషి ఆల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ ఆశయాలకు అనుగుణంగా ఉందని తెలిపింది.
దక్షిణాఫ్రికాలోని డర్బన్లో భారత తమిళ మూలాలు కలిగిన కుటుంబంలో జన్మించిన పిళ్లే, వర్ణవివక్ష పాలనలో న్యాయవాదిగా తన ప్రజా జీవితం ప్రారంభించారు. తీవ్రమైన వివక్ష, వేర్పాటును ఎదుర్కొంటూ ఆమె మానవ హక్కుల కోసం న్యాయపోరాటం చేశారు. వర్ణవివక్ష వ్యతిరేక ఉద్యమకారులకు, నెల్సన్ మండేలా సహా రాజకీయ ఖైదీలకు ఆమె న్యాయ సహాయం అందించారు. తరువాత దక్షిణాఫ్రికా హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులై, ఆ దేశ న్యాయ చరిత్రలో కీలక స్థానాన్ని సంపాదించారు.
రువాండా అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ ట్రైబ్యునల్లో ఆమె పాత్రను కమిటీ ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించింది. అత్యాచారం, లైంగిక హింసను మానవత్వానికి వ్యతిరేక నేరాలు, జాతి నిర్మూలన చర్యలుగా గుర్తించడంలో పిళ్లే కీలక పాత్ర పోషించారు. విద్వేషపూరిత ప్రచారం ద్వారా జాతి నిర్మూలనకు ప్రేరేపించారన్న ఆరోపణలపై విచారణ జరగడంలోనూ ఆమె న్యాయపరమైన ప్రభావం ఉందని కమిటీ తెలిపింది. ఈ నిర్ణయాలు అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయ చరిత్రలో మైలురాళ్లుగా నిలిచాయి.
HIGHLIGHTS
- 2026 నోబెల్ శాంతి పురస్కారం నవీ పిళ్లేకు
- ప్రకటన చేసిన నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ
- రువాండా ట్రైబ్యునల్లో చరిత్రాత్మక పాత్ర
- యూఎన్ మానవ హక్కుల హైకమిషనర్గా సేవలు
- ప్రస్తుతం ఐసీజేలో మయన్మార్ కేసు న్యాయమూర్తి
“ఆమె నిబద్ధత, స్వాతంత్ర్యం, అపారమైన అనుభవం ఆమెను మన కాలంలోని అత్యంత గౌరవనీయ అంతర్జాతీయ న్యాయవేత్తలలో ఒకరిగా నిలబెట్టాయి” అని నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ తెలిపింది. ప్రపంచ న్యాయ వ్యవస్థలు తీవ్రమైన ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో పిళ్లే చేసిన పని మరింత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుందని పేర్కొంది. అధికార రాజకీయాల ప్రాబల్యం పెరిగి, న్యాయ సంస్థలపై ఒత్తిడి పెరుగుతున్న దశలో ఈ పురస్కారం చట్టబద్ధ జవాబుదారీతనానికి మద్దతుగా నిలుస్తుందని కమిటీ అభిప్రాయపడింది.
పిళ్లే అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు న్యాయమూర్తిగానూ, ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్గానూ పనిచేశారు. ఆక్రమిత పాలస్తీనా భూభాగాలపై ఐక్యరాజ్యసమితి ఏర్పాటు చేసిన స్వతంత్ర అంతర్జాతీయ విచారణ కమిషన్కు ఆమె అధ్యక్షత వహించారు. ప్రస్తుతం మయన్మార్పై నమోదైన జాతి నిర్మూలన కేసులో అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానంలో న్యాయమూర్తిగా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఈ పదవుల్లో ఆమె బాధితుల హక్కులు, రాష్ట్రాల జవాబుదారీతనం, అంతర్జాతీయ చట్టాల అమలుపై స్థిరమైన వైఖరి ప్రదర్శించారు.
“నవీ పిళ్లే వంటి ధైర్యవంతులు హింస బాధితులకు ఆశాకిరణంగా నిలుస్తున్నారు” అని నార్వేజియన్ నోబెల్ కమిటీ తన ప్రకటనలో తెలిపింది. “దేశాల మధ్య సౌభ్రాతృత్వాన్ని పెంపొందించడంలో ఆమె కృషి స్ఫూర్తిదాయకం” అని కూడా పేర్కొంది. నోబెల్ శాంతి పురస్కారానికి ఆమె ఎంపిక అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ న్యాయం, మానవ హక్కుల చట్టాల ప్రాధాన్యాన్ని మళ్లీ ముందుకు తెచ్చింది.
నోబెల్ శాంతి పురస్కార ప్రదాన కార్యక్రమం సంప్రదాయం ప్రకారం ఓస్లోలో జరగనుంది. పురస్కారం అధికారికంగా అందించే కార్యక్రమం తేదీ, ఏర్పాట్ల వివరాలను నోబెల్ సంస్థ విడిగా ప్రకటించనుంది. అంతర్జాతీయ న్యాయ వర్గాలు, మానవ హక్కుల సంస్థలు ఈ నిర్ణయాన్ని చట్టబద్ధ పాలనకు గౌరవంగా పరిగణిస్తున్నాయి. తదుపరి దశలో నోబెల్ ఉపన్యాసం, పురస్కార ప్రదాన కార్యక్రమంపై ప్రపంచ దృష్టి నిలవనుంది.
