నేపాల్లో వరద బీభత్సం.. హిమాలయాలకు పెరుగుతున్న ముప్పు
Nepal Flash Floods | నేపాల్లో భారీ వరదలు మరోసారి హిమాలయ ప్రాంతాల ప్రమాదకర పరిస్థితులను ప్రపంచం ముందుకు తెచ్చాయి. ఐస్-రాక్ అవలాంచ్, అసాధారణ వాతావరణ పరిస్థితుల ప్రభావం, కొండచరియలు, వేగంగా మారుతున్న హిమనద పరిస్థితులు.. వీటికి తోడు విచ్చలవిడిగా సాగుతున్న నిర్మాణాలు హిమాలయ ప్రాంతాలను మరింత విపత్తు ముప్పులోకి నెడుతున్నాయి.
170 మందికి పైగా మృతి.. వందలాది మంది గల్లంతు-
నేపాల్లో సంభవించిన ఆకస్మిక వరదలు తీవ్ర విషాదాన్ని మిగిల్చాయి. ఈ ఘటనలో 170 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోగా.. వందలాది మంది గల్లంతయ్యారు. భారీ వరదలకు ప్రధాన కారణాలపై శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలన కొనసాగిస్తున్నారు. ప్రారంభ అంచనాల ప్రకారం ఐస్-రాక్ అవలాంచ్, దానికి తోడైన అసాధారణ వాతావరణ పరిస్థితులు ఒక్కసారిగా భారీ వరదకు కారణమై ఉండొచ్చని భావిస్తున్నారు.
హిమాలయాల్లో ఇలాంటి ఘటనలు కేవలం కొండ ప్రాంతాలకే పరిమితం కావు. అక్కడి నుంచి ప్రవహించే అనేక నదులు భారత్లోకి ప్రవేశిస్తాయి. దీంతో నేపాల్లో సంభవించే భారీ వరదలు దిగువ ప్రాంతాల్లోనూ ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
హిమాలయాల్లో ఎందుకు పెరుగుతున్న విపత్తు ముప్పు?
హిమాలయాలు భౌగోళికంగా అత్యంత సున్నితమైన ప్రాంతాలు. భూకంప క్రియాశీలత, మంచు కరుగుదల, హిమనద సరస్సుల విస్తరణ, కొండచరియలు, ఆకస్మిక వర్షాలు వంటి అనేక ప్రమాదాలు ఇక్కడ ఒకదానితో మరొకటి కలిసిపోతున్నాయి.
ముఖ్యంగా వాతావరణ మార్పుల కారణంగా అధిక ఎత్తుల్లో ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం పెర్మాఫ్రాస్ట్ కరగడానికి దారితీస్తోంది. కొండల రాళ్లను స్థిరంగా ఉంచే మంచు క్రమంగా కరిగిపోవడంతో రాళ్లు, మంచు భారీగా జారిపడే ప్రమాదం పెరుగుతోంది.
అదే సమయంలో హిమనద సరస్సులు విస్తరించడం వల్ల Glacial Lake Outburst Floods (GLOFs) ముప్పు కూడా పెరుగుతోంది. సరస్సుల సహజ ఆనకట్టలు తెగిపోతే దిగువ ప్రాంతాల్లో ఒక్కసారిగా భారీ వరదలు సంభవించవచ్చు.
వర్షాలు.. క్లౌడ్బర్స్ట్.. ఫ్లాష్ ఫ్లడ్స్-
హిమాలయ ప్రాంతాల్లో మారుతున్న వర్షపాతం నమూనాలు కూడా ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ఒక చిన్న ప్రాంతంలో తక్కువ సమయంలో అత్యంత భారీ వర్షపాతం నమోదైతే క్లౌడ్బర్స్ట్ సంభవించవచ్చు.
హిమాలయాల నిటారైన వాలువులు, వేగంగా ప్రవహించే నదులు ఈ నీటి ప్రవాహాన్ని మరింత ప్రమాదకరంగా మారుస్తాయి. వరద నీటితో పాటు మట్టి, రాళ్లు, కొండచరియల శిథిలాలు దిగువకు దూసుకురావడంతో భారీ డెబ్రిస్ ఫ్లోస్ ఏర్పడతాయి.
2013 కేదార్నాథ్ విపత్తు, 2021 చమోలీ ఘటన, 2023 సౌత్ లోనాక్ సరస్సు విపత్తులు హిమాలయాల్లో ప్రకృతి వైపరీత్యాల తీవ్రతను ఇప్పటికే చాటిచెప్పాయి.
ప్రకృతి కంటే మానవ జోక్యమే పెద్ద సమస్యగా మారుతోందా?-
హిమాలయాల సహజ బలహీనతకు మానవ కార్యకలాపాలు మరింత ప్రమాదాన్ని జోడిస్తున్నాయి. రహదారుల విస్తరణ, కొండలను నిలువుగా కోయడం, సొరంగాల నిర్మాణం, భారీ హైడ్రోపవర్ ప్రాజెక్టులు, పర్యాటక ప్రాంతాల్లో నియంత్రణలేని నిర్మాణాలు కొండల స్థిరత్వాన్ని దెబ్బతీస్తున్నాయి.
నిర్మాణాల కోసం తవ్విన మట్టిని, రాళ్లను నదీ లోయల్లో పడేయడం వల్ల వరదల సమయంలో నీటితో పాటు భారీ మొత్తంలో శిథిలాలు దిగువకు చేరుతున్నాయి. ఫలితంగా సాధారణ వరద కూడా మరింత విధ్వంసకరంగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
ప్రాజెక్టులను విడివిడిగా కాకుండా సమగ్రంగా చూడాల్సిన అవసరం-
హిమాలయ ప్రాంతంలో ఒకే ప్రాంతంలో అనేక రహదారులు, విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు, పట్టణీకరణ కార్యక్రమాలు కొనసాగుతున్నాయి. ఒక్కో ప్రాజెక్టుకు విడిగా పర్యావరణ అనుమతులు ఇవ్వడం వల్ల మొత్తం ప్రాంతంపై ఏర్పడే cumulative impactను అంచనా వేయలేకపోతున్నారనే ఆందోళనలు ఉన్నాయి.
అందుకే భారీ మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులకు ముందు ప్రాంతం మొత్తం భౌగోళిక, పర్యావరణ సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలే కీలకం-
హిమాలయ విపత్తులను పూర్తిగా నివారించడం సాధ్యం కాకపోయినా.. ప్రాణనష్టాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు. ఇందుకోసం మల్టీ-హజార్డ్ ఎర్లీ వార్నింగ్ సిస్టమ్స్ను మరింత బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
శాటిలైట్ ఆధారిత పర్యవేక్షణ, ఆటోమేటెడ్ వెదర్ స్టేషన్లు, డాప్లర్ రాడార్లు, హిమనద సరస్సుల నిరంతర పరిశీలన వంటి సాంకేతికతలను సమర్థంగా వినియోగిస్తే ప్రమాదాలకు ముందుగానే హెచ్చరికలు జారీ చేయవచ్చు.
భారత్కు కూడా హెచ్చరికే..-
నేపాల్ నుంచి భారత్లోకి ప్రవహించే భోటే కోశి, గండక్, కర్ణాలి వంటి నదుల కారణంగా హిమాలయ విపత్తులు సరిహద్దులను దాటి ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల భారత్-నేపాల్ మధ్య వరద సమాచారం, వాతావరణ డేటా, హిమనదాల పర్యవేక్షణ, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల్లో మరింత సమన్వయం అవసరం.
హిమాలయ ప్రాంతంలో అభివృద్ధిని పూర్తిగా ఆపడం పరిష్కారం కాదు. కానీ పర్యావరణ సామర్థ్యం, భౌగోళిక స్థిరత్వం, విపత్తు ముప్పును పరిగణనలోకి తీసుకుని అభివృద్ధి చేయడం అత్యవసరం.
నేపాల్లో తాజా వరదలు ఒక ప్రాంతానికి జరిగిన విషాదం మాత్రమే కాదు.. మొత్తం హిమాలయ ప్రాంతానికి వచ్చిన హెచ్చరిక. ప్రకృతి వైపరీత్యాల తీవ్రత పెరుగుతున్న వేళ.. కొండల సామర్థ్యాన్ని మించి అభివృద్ధి కొనసాగిస్తే భవిష్యత్తులో నష్టం మరింత భారీగా ఉండే అవకాశం ఉంది. హిమాలయాలను కాపాడుకుంటూనే అభివృద్ధిని కొనసాగించడం ఇప్పుడు అన్ని దేశాల ముందున్న అతిపెద్ద సవాలు.
