ఇజ్రాయిల్ రాజకీయాల్లో నేతన్యాహు పట్టుపై ప్రశ్నలు, కూటమి సమీకరణాలపైనే తదుపరి ప్రభుత్వం ఆధారం
120 సీట్ల క్నెసెట్‌లో మెజారిటీకి 61 సీట్లు అవసరం; భద్రత, యుద్ధం, సైనిక సేవ అంశాలు ఎన్నికల చర్చలో కేంద్రంగా నిలిచాయి
ఇజ్రాయిల్‌లో తాజా ఎన్నికల ఫలితాల తర్వాత ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నేతన్యాహు రాజకీయ ఆధిపత్యంపై అనిశ్చితి నెలకొంది. లికుడ్ పార్టీ అతిపెద్ద పార్టీగా నిలిచినా, కూటమికి స్పష్టమైన మెజారిటీ దక్కకపోవడంతో కొత్త ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు చిన్న పార్టీలు, అరబ్ ప్రతినిధి వర్గాలు, ప్రతిపక్ష శిబిరాల వైఖరి కీలకంగా మారింది.
ఇజ్రాయిల్ పార్లమెంట్ అయిన క్నెసెట్‌లో 120 సీట్లు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు ఏకైక పార్టీగా లేదా కూటమిగా 61 సీట్ల మద్దతు అవసరం. తాజా లెక్కల ప్రకారం నేతన్యాహు నాయకత్వంలోని లికుడ్ పార్టీకి 27 సీట్లు వచ్చినట్లు ఎన్నికల అధికారుల ప్రాథమిక సమాచారం తెలిపింది. లికుడ్‌తో కలిసి పోటీ చేసిన లేదా తరువాత మద్దతు ఇవ్వగల మిత్రపక్షాల కలిపి బలం సుమారు 53 సీట్ల వద్ద నిలిచింది. దీనితో నేతన్యాహు శిబిరం మెజారిటీకి కనీసం 8 సీట్లు దూరంలో ఉందని రాజకీయ పరిశీలకులు చెప్పారు.
ప్రతిపక్ష శిబిరంలో మాజీ సైనికాధికారి గాడి ఐసెన్‌కాట్‌కు సంబంధించిన యాషర్ పార్టీ 21 సీట్లతో రెండో అతిపెద్ద పార్టీగా నిలిచినట్లు ఎన్నికల డేటా సూచించింది. ఆ శిబిరంలోని మిత్రపక్షాలతో కలిపి బలం సుమారు 48 సీట్లకు చేరినట్లు అంచనా. మరోవైపు జాయింట్ లిస్ట్‌కు 11 సీట్లు, యునైటెడ్ అరబ్ లిస్ట్‌కు 8 సీట్లు వచ్చినట్లు ఫలితాలు చూపించాయి. ఈ 2 అరబ్ పార్టీలు ఎవరికైనా స్పష్టమైన ప్రభుత్వ మార్గం చూపగల స్థితిలో ఉన్నప్పటికీ, నేతన్యాహు శిబిరంతో వాటి రాజకీయ దూరం కొనసాగుతుందని పార్టీ వర్గాలు తెలిపాయి.
దేశవ్యాప్త అనుపాత ప్రాతినిధ్య పద్ధతిలో జరిగే ఇజ్రాయిల్ ఎన్నికల్లో ప్రతి పార్టీ కనీసం 3.25 శాతం ఓట్లు పొందితేనే క్నెసెట్‌లో ప్రాతినిధ్యం లభిస్తుంది. భారత్‌లోని నియోజకవర్గ ఆధారిత ఫస్ట్ పాస్ట్ ది పోస్ట్ విధానానికి భిన్నంగా, ఇజ్రాయిల్‌లో మొత్తం దేశమే ఒక ఎన్నికల యూనిట్‌గా పరిగణించబడుతుంది. అందువల్ల ఓట్ల శాతం, జాబితా ఆధారిత సీట్ల కేటాయింపు, ఎన్నికల తర్వాత కూటమి చర్చలు అక్కడి రాజకీయ వ్యవస్థలో సాధారణమైనవి. ఇజ్రాయిల్ ఏర్పడిన 1948 నుంచి ఏకైక పార్టీ పూర్తి మెజారిటీ సాధించడం అరుదైన విషయంగా ఉండగా, దాదాపు ప్రతి ప్రభుత్వమూ కూటమి చర్చలపై ఆధారపడి ఏర్పడింది.
లికుడ్ పార్టీకి 2022 ఎన్నికల్లో 32 సీట్లు వచ్చాయి. తాజా ఫలితాల్లో ఆ సంఖ్య 27కి తగ్గినట్లు లెక్కలు చూపించాయి. ఈ తగ్గుదల నేతన్యాహు వ్యక్తిగత నాయకత్వం, భద్రతా నిర్వహణ, దీర్ఘకాలిక యుద్ధ పరిస్థితులు, అంతర్గత సామాజిక వివాదాలపై ప్రజల్లో పెరిగిన అసంతృప్తిని ప్రతిబింబిస్తోందని విశ్లేషకులు చెప్పారు. గాజా యుద్ధం, ఉత్తర సరిహద్దుల్లో హిజ్బుల్లాతో ఉద్రిక్తతలు, ఇరాన్‌తో ప్రత్యక్ష మరియు పరోక్ష ఘర్షణల నేపథ్యంలో స్పష్టమైన విజయ భావన ప్రజల్లో ఏర్పడకపోవడం కూడా అధికార శిబిరానికి రాజకీయంగా నష్టం కలిగించిన అంశంగా వారు పేర్కొన్నారు.
2023 అక్టోబర్ 7న హమాస్ ఇజ్రాయిల్‌పై నిర్వహించిన దాడి ఈ ఎన్నికల రాజకీయ వాతావరణాన్ని అత్యంత ప్రభావితం చేసిన ఘటనగా నిలిచింది. ఆ దాడిలో 1,100 మందికి పైగా మరణించారని ఇజ్రాయిల్ అధికారులు అప్పట్లో తెలిపారు. ఇజ్రాయిల్ భద్రతా వ్యవస్థలు ముందస్తు హెచ్చరికలను తగిన విధంగా అంచనా వేయలేకపోయాయనే విమర్శలు ఆ తరువాత తీవ్రంగా వినిపించాయి. “ఈ దేశం ఎవరు తప్పు చేశారో తెలుసుకోవాలి; ఎవరూ బాధ్యత నుంచి తప్పించుకోలేరు,” అని ప్రధానమంత్రి బెంజమిన్ నేతన్యాహు 2023 అక్టోబర్ 25న టెలివిజన్ ప్రసంగంలో అన్నారు. అయితే ఆయన యుద్ధం కొనసాగుతున్న సమయంలో దర్యాప్తు కంటే సైనిక లక్ష్యాలపై దృష్టి అవసరమని కూడా తెలిపారు.
భద్రతా వైఫల్యాలపై ప్రజా ఆగ్రహం పెరుగుతున్న సమయంలో, నేతన్యాహు ప్రభుత్వం పూర్తి స్థాయి బాధ్యతా సమీక్షను ఎన్నికల ముందు ప్రారంభించకపోవడం ప్రతిపక్షాలకు ఆయుధంగా మారింది. రక్షణ వ్యవస్థ, ఇంటెలిజెన్స్ సంస్థలు, రాజకీయ నాయకత్వం మధ్య సమన్వయం ఎలా విఫలమైందన్న ప్రశ్నలు కుటుంబాలు, పౌర సంఘాలు, రిజర్వ్ సైనికుల వర్గాల నుంచి వచ్చాయి. ఈ అంశం కేవలం గతపు ఘటనగా కాకుండా ప్రస్తుత నాయకత్వంపై విశ్వాసానికి పరీక్షగా మారింది. ఎన్నికల ప్రచారంలో ప్రతిపక్షం దీనిని “జాతీయ బాధ్యత” అంశంగా ప్రస్తావించగా, లికుడ్ శిబిరం యుద్ధకాలంలో నాయకత్వ మార్పు ప్రమాదకరమని వాదించింది.
HIGHLIGHTS
- క్నెసెట్‌లో మొత్తం 120 సీట్లు ఉన్నాయి
- ప్రభుత్వ మెజారిటీకి 61 సీట్లు అవసరం
- లికుడ్ పార్టీ 27 సీట్లకు పరిమితమైంది
- అరబ్ పార్టీలు కలిపి 19 సీట్లు సాధించాయి
- 2023 అక్టోబర్ 7 దాడి ఎన్నికల చర్చను ప్రభావితం చేసింది
ఇజ్రాయిల్ అంతర్గత రాజకీయాల్లో హరేడి సమాజానికి సంబంధించిన సైనిక సేవ వివాదం కూడా నేతన్యాహుపై ఒత్తిడిని పెంచింది. ఇజ్రాయిల్‌లో యూదు యువకులు, యువతులకు సాధారణంగా తప్పనిసరి సైనిక సేవ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి. అయితే ఆర్థోడాక్స్ హరేడి సమాజంలోని మత విద్యార్థులకు దశాబ్దాలుగా మినహాయింపులు ఉన్నాయి. దీన్ని రిజర్వ్ సైనికులు, లౌకిక యూదు వర్గాలు, మధ్యతరగతి కుటుంబాలు అసమానతగా అభివర్ణిస్తున్నాయి. యుద్ధం పొడిగించబడిన నేపథ్యంలో రిజర్వ్ సైనికులపై భారమూ పెరగడంతో ఈ ప్రశ్న మరింత పదునెక్కింది.
ఇజ్రాయిల్ సుప్రీం కోర్ట్ కూడా ఈ అంశంపై కీలక జోక్యం చేసింది. హరేడి మత విద్యార్థులకు మినహాయింపులు కొనసాగించడానికి చట్టబద్ధమైన ఆధారం అవసరమని కోర్ట్ గతంలో స్పష్టం చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో కూటమి రాజకీయాలు నేతన్యాహును క్లిష్ట పరిస్థితిలోకి నెట్టాయి. హరేడి పార్టీల మద్దతు లేకుండా కుడిపక్ష కూటమి సంఖ్యాబలం తగ్గే అవకాశం ఉండగా, మినహాయింపులను కొనసాగిస్తే విస్తృత ప్రజా వ్యతిరేకత మరింత పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. ఎన్నికల తరువాత కూటమి చర్చల్లో ఈ అంశం అత్యంత సున్నితమైన షరతుగా మారే అవకాశముందని రాజకీయ వర్గాలు పేర్కొన్నాయి.
ప్రతిపక్ష శిబిరం నేతగా ఎదుగుతున్న గాడి ఐసెన్‌కాట్ జాతీయ భద్రత, సైనిక అనుభవం, పరిపాలనా బాధ్యతల చుట్టూ తన ప్రచారాన్ని నిర్మించాడు. ఇజ్రాయిల్ రక్షణ దళాల్లో చీఫ్ ఆఫ్ స్టాఫ్‌గా పనిచేసిన ఆయన, యుద్ధ నిర్వహణలో స్పష్టమైన లక్ష్యాలు, బందీల విడుదల, రాజకీయ వ్యూహం అనుసంధానం అవసరమని పలుమార్లు చెప్పారు. “మొదట భద్రత, తర్వాత రాజకీయాలు కాదు; బాధ్యతాయుతమైన భద్రత అంటే సరైన రాజకీయ నిర్ణయాలే,” అని గాడి ఐసెన్‌కాట్ ఎన్నికల ప్రచార సమయంలో టెల్ అవీవ్‌లో జరిగిన సభలో అన్నట్లు ఆయన కార్యాలయం తెలిపింది. ఆయన శిబిరం నేతన్యాహు నాయకత్వాన్ని దీర్ఘకాల సంక్షోభ నిర్వహణలో విఫలమైందని విమర్శించింది.
అరబ్ పార్టీల పాత్ర తదుపరి ప్రభుత్వ ఏర్పాటులో మళ్లీ కీలకమైంది. జాయింట్ లిస్ట్, యునైటెడ్ అరబ్ లిస్ట్ కలిసి 19 సీట్లు పొందినందున, అవి బాహ్య మద్దతు ఇవ్వాలా, తటస్థంగా ఉండాలా, లేక ప్రతిపక్షంలోనే కొనసాగాలా అనే నిర్ణయం ప్రభుత్వ గణితాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఈ పార్టీలు పాలస్తీనా అంశం, గాజా యుద్ధం, ఇజ్రాయిల్ అరబ్ పౌరుల హక్కులు, స్థానిక మున్సిపల్ నిధులు, పోలీసింగ్, గృహ నిర్మాణం వంటి అంశాలపై తమ షరతులను ముందుకు తెచ్చే అవకాశం ఉంది. అయితే నేతన్యాహు కూటమికి ప్రత్యక్ష మద్దతు ఇవ్వడం రాజకీయంగా కష్టసాధ్యమని ఆ వర్గాల నాయకులు గతంలో పలుమార్లు సంకేతాలు ఇచ్చారు.
ప్రధానమంత్రి నేతన్యాహు మాత్రం తన శిబిరం ఇంకా ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు ప్రయత్నిస్తుందని లికుడ్ పార్టీ సమావేశంలో చెప్పారు. “ఇజ్రాయిల్‌కు స్థిరమైన, బలమైన, భద్రతకు కట్టుబడి ఉన్న ప్రభుత్వం అవసరం,” అని ఆయన జెరూసలెంలో పార్టీ నేతలతో మాట్లాడినప్పుడు అన్నారు. ఆయన కుడిపక్ష, మతపర, జాతీయవాద పార్టీలతో చర్చలు కొనసాగుతాయని పేర్కొన్నారు. అయితే మెజారిటీ సంఖ్య అందుకోవడానికి లికుడ్‌కు చిన్న పార్టీల నుంచి మాత్రమే కాకుండా, ప్రత్యర్థి శిబిరంలోని కొంత మద్దతు లేదా ఎన్నికల అనంతర పునర్వ్యవస్థీకరణ అవసరమయ్యే అవకాశముందని రాజకీయ విశ్లేషకులు అంచనా వేశారు.
ఇజ్రాయిల్ విదేశాంగ విధానంపై మాత్రం అధికార మార్పు వచ్చినా పెద్ద మలుపు ఉండకపోవచ్చని దౌత్య వర్గాలు పేర్కొన్నాయి. అమెరికాతో వ్యూహాత్మక బంధం, ఇరాన్‌పై కఠిన వైఖరి, పాలస్తీనా ప్రశ్నపై భద్రతా ఆధారిత దృక్పథం, భారత్‌తో రక్షణ మరియు టెక్నాలజీ భాగస్వామ్యం వంటి అంశాలు ఏకైక పార్టీ ఆధారంగా మాత్రమే మారే విధానాలు కావని వారు చెప్పారు. భారత్, ఇజ్రాయిల్ సంబంధాలు గత 3 దశాబ్దాల్లో వ్యవసాయం, డ్రిప్ ఇరిగేషన్, రక్షణ సాంకేతికత, డ్రోన్‌లు, సైబర్ సెక్యూరిటీ, స్టార్టప్‌లు, నీటి నిర్వహణ రంగాల్లో విస్తరించాయి. అందువల్ల నేతన్యాహు తిరిగి వచ్చినా, ప్రత్యామ్నాయ కూటమి ఏర్పడినా, ద్వైపాక్షిక సంబంధాల్లో కొనసాగుదలే ప్రధాన ధోరణి కావచ్చని భావిస్తున్నారు.
భారత్ అధికారికంగా ఇజ్రాయిల్‌తో పూర్తిస్థాయి దౌత్య సంబంధాలు 1992లో ప్రారంభించింది. ఆ తర్వాత రక్షణ కొనుగోళ్లు, ఇంటెలిజెన్స్ సహకారం, వ్యవసాయ కేంద్రాలు, ఆవిష్కరణ భాగస్వామ్యాలు పెరిగాయి. 2023 అక్టోబర్ 7 దాడి తర్వాత భారత్ హమాస్ దాడిని ఖండించగా, గాజాలో పౌరుల భద్రత, మానవతా సహాయంపై కూడా తన స్థితిని వెల్లడించింది. న్యూదిల్లీ సాధారణంగా ఇజ్రాయిల్ భద్రతా ఆందోళనలను గుర్తించడంతో పాటు, రెండు దేశాల పరిష్కారంపై తన పాత విధానాన్ని కొనసాగిస్తోంది. ఇజ్రాయిల్‌లో ఏ ప్రభుత్వం వచ్చినా ఈ సమతుల్య దౌత్య మార్గంలో మార్పు ఉండకపోవచ్చని భారత దౌత్య వర్గాలు భావిస్తున్నాయి.
అయితే ఇజ్రాయిల్ తదుపరి ప్రభుత్వం స్వరూపం ప్రాంతీయ రాజకీయాలను ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉంది. సౌదీ అరేబియాతో సాధారణీకరణ చర్చలు, అబ్రహాం ఒప్పందాల విస్తరణ, యెమెన్ హౌతీ దాడుల నేపథ్యంలో ఎర్ర సముద్ర భద్రత, ఇరాన్ ప్రభావాన్ని నిరోధించే సమన్వయం వంటి అంశాలు కొత్త కేబినెట్ ముందు ఉంటాయి. కఠిన కుడిపక్ష ప్రభుత్వం ఏర్పడితే అరబ్ దేశాలతో దౌత్య ప్రక్రియ మందగించవచ్చు. విస్తృత జాతీయ ఐక్యత కూటమి ఏర్పడితే గాజా యుద్ధాంత వ్యవస్థ, బందీల ఒప్పందాలు, ప్రాంతీయ మధ్యవర్తిత్వంపై కొత్త అవకాశాలు తెరుచుకోవచ్చు.
ఇప్పుడు దృష్టి అధ్యక్షుడి సంప్రదింపుల ప్రక్రియపై ఉంది. క్నెసెట్‌లో ప్రాతినిధ్యం పొందిన పార్టీలతో సంప్రదించిన తర్వాత అధ్యక్షుడు ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయగల అవకాశమున్న సభ్యుడిని ఆహ్వానిస్తారు. ఆ నాయకుడికి మొదట 28 రోజులు గడువు ఉంటుంది; అవసరమైతే అదనంగా 14 రోజుల పొడిగింపు ఇచ్చే అవకాశం ఉంది. ఆ గడువులో 61 మంది సభ్యుల మద్దతు నిరూపించలేకపోతే మరొక నాయకుడికి అవకాశం ఇవ్వవచ్చు లేదా ఎన్నికల పునరావృతం దిశగా రాజకీయ సంక్షోభం సాగవచ్చు.
తదుపరి కొన్ని రోజులు ఇజ్రాయిల్ రాజకీయ దిశను నిర్ణయించే కూటమి చర్చలకు కీలకం కానున్నాయి. నేతన్యాహు తన దీర్ఘకాల రాజకీయ నెట్‌వర్క్‌ను ఉపయోగించి మద్దతు కూడగడతారా, లేక ప్రతిపక్షం భద్రతా వైఫల్యం, సామాజిక అసంతృప్తి, కూటమి అలసటను ప్రయోజనంగా మలుచుకుంటుందా అన్నది త్వరలో స్పష్టమవుతుంది. కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పడే వరకు ప్రస్తుత ప్రభుత్వం కేర్‌టేకర్ పాత్రలో కొనసాగుతుంది; కూటమి ఒప్పందాలు, హరేడి సైనిక సేవ చట్టం, యుద్ధ వ్యూహం, బందీల అంశం తదుపరి రాజకీయ అజెండాలో ముందుంటాయి.