99TV News

    సౌదీ అణు ఒప్పందం: యురేనియం శుద్ధిపై దుమారం

    సౌదీ అణు డీల్‌కు ట్రంప్ ఆమోదం; యురేనియం శుద్ధిపై అమెరికా నిర్ణయం చర్చనీయాంశం

    30 ఏళ్ల పౌర అణు ఒప్పందం కాంగ్రెస్ పరిశీలనకు వెళ్లనుండగా పశ్చిమాసియాలో అణు సమీకరణాలపై ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి

    సౌదీ అరేబియాతో 30 ఏళ్ల పౌర అణు సహకార ఒప్పందానికి అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఆమోదం తెలిపినట్లు అమెరికా అధికార వర్గాలు తెలిపిన నేపథ్యంలో, యురేనియం శుద్ధికి అవకాశం కల్పించే ప్రతిపాదన పశ్చిమాసియాలో భద్రతా చర్చను తీవ్రతరం చేసింది.

    అమెరికా, సౌదీ అరేబియా మధ్య రూపొందిన ఈ ప్రతిపాదిత ఒప్పందం అమల్లోకి రావాలంటే ముందుగా అమెరికా కాంగ్రెస్ పరిశీలనను దాటాల్సి ఉంటుంది. ఒప్పందం ప్రకారం సౌదీ భూభాగంలో పౌర అణు విద్యుత్ కార్యక్రమం అభివృద్ధికి అమెరికా సాంకేతిక సహకారం అందిస్తుంది. ఇరుదేశాలు కలిసి నిర్వహించే అధ్యయనంలో అనుకూలత తేలితే సౌదీ అరేబియాలోనే యురేనియం శుద్ధి కేంద్రం ఏర్పాటు చేసే అవకాశం ఉంటుంది. ఆ కేంద్ర నిర్మాణం, నిర్వహణలో అమెరికన్ కంపెనీలు భాగస్వాములు కావచ్చని అధికార వర్గాలు తెలిపాయి. ఇరాన్ యురేనియం శుద్ధిపై ఆంక్షలు కొనసాగిస్తున్న అమెరికా, అదే సమయంలో సౌదీకి పరిమితులతో కూడిన శుద్ధి సామర్థ్యానికి మార్గం తెరవడంపై కాంగ్రెస్ సభ్యులు, అణు వ్యాప్తి నిరోధక నిపుణులు ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నారు.

    ఈ ఒప్పందం పౌర అణు విద్యుత్ ఉత్పత్తికే పరిమితమని ట్రంప్ ప్రభుత్వం వాదిస్తోంది. అమెరికా భాగస్వామ్యం ఉంటే సౌదీ అణు కార్యక్రమంపై పర్యవేక్షణ, భద్రతా ప్రమాణాలు, ఇంధన వినియోగ పారదర్శకత మెరుగ్గా ఉండగలవని వాషింగ్టన్ అధికార వర్గాలు చెబుతున్నాయి. “సౌదీకి అణు కార్యక్రమం ఎలాగైనా వస్తుంది. అమెరికా భాగస్వామిగా ఉంటే మేం పర్యవేక్షణ చేయగలం,” అని ట్రంప్ ప్రభుత్వానికి చెందిన ఒక సీనియర్ అధికారి వాషింగ్టన్‌లో విలేకరులతో అన్నారు. “అదే పని చైనా లేదా రష్యా చేస్తే అమెరికాకు ఎలాంటి నియంత్రణ ఉండదు,” అని ఆయన చెప్పారు. ఈ వాదన ప్రకారం, ఒప్పందం అమెరికా ప్రభావాన్ని నిలుపుకోవడమే కాకుండా సౌదీ అణు రంగాన్ని అంతర్జాతీయ పర్యవేక్షణ పరిధిలోకి తీసుకురావడమే లక్ష్యమని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

    ట్రంప్ ప్రభుత్వం ఆర్థిక కోణాన్నీ ముందుకు తెస్తోంది. అమెరికా అణు పరిశ్రమకు బిలియన్ డాలర్ల విలువైన వ్యాపార అవకాశాలు లభిస్తాయని, రియాక్టర్లు, భద్రతా వ్యవస్థలు, శుద్ధి సదుపాయాలు, ఇంధన సరఫరా గొలుసులో అమెరికన్ కంపెనీలకు పెద్ద మార్కెట్ తెరుచుకుంటుందని అధికార వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి. చైనా, రష్యా, ఫ్రాన్స్, దక్షిణ కొరియా వంటి దేశాలు గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని అణు విద్యుత్ ప్రాజెక్టుల కోసం పోటీ పడుతున్న నేపథ్యంలో ఈ ఒప్పందం వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం కలిగి ఉందని వాషింగ్టన్ భావిస్తోంది. సౌదీ అరేబియా మాత్రం చమురుపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, విజన్ 2030 లక్ష్యాల కింద విద్యుత్ ఉత్పత్తిని విస్తరించాలనే లక్ష్యంతో అణు విద్యుత్‌ను పరిశీలిస్తోంది.

    అయితే యురేనియం శుద్ధి అంశమే ఈ ఒప్పందాన్ని వివాదాస్పదంగా మార్చింది. సహజ యురేనియాన్ని తక్కువ స్థాయిలో శుద్ధి చేస్తే అది అణు విద్యుత్ కేంద్రాలకు ఇంధనంగా ఉపయోగపడుతుంది. అదే సాంకేతికతను అధిక స్థాయికి తీసుకెళితే అణ్వాయుధాలకు అవసరమైన పదార్థం తయారయ్యే అవకాశం ఉండటంతో ఈ రంగాన్ని అంతర్జాతీయంగా అత్యంత సున్నితమైన అణు సాంకేతికతగా చూస్తారు. యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్‌తో అమెరికా గతంలో కుదుర్చుకున్న అణు ఒప్పందంలో యురేనియం శుద్ధి, ప్లూటోనియం పునర్‌ప్రాసెసింగ్ చేయబోమనే కఠిన షరతును “గోల్డ్ స్టాండర్డ్”గా పేర్కొన్నారు. సౌదీ ఒప్పందంలో అలాంటి పూర్తి నిషేధం లేకపోవడమే అణు వ్యాప్తి నిరోధక వర్గాల్లో ప్రధాన ఆందోళనగా మారింది.

    కాంగ్రెస్ పరిశీలనలో ఈ అంశమే కీలకంగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. రిపబ్లికన్, డెమోక్రటిక్ పార్టీలకు చెందిన పలువురు సభ్యులు ఇరాన్‌పై ఒక విధానం, సౌదీపై మరో విధానం అనుసరించడం అమెరికా అణు వ్యాప్తి నిరోధక విధానాన్ని బలహీనపరచవచ్చని అంటున్నారు. “ఇరాన్ యురేనియం శుద్ధిని వ్యతిరేకిస్తూ అదే సమయంలో సౌదీకి అలాంటి అవకాశం ఇవ్వడం ద్వంద్వ వైఖరిగా కనిపిస్తుంది,” అని కాంగ్రెస్ విదేశాంగ వ్యవహారాల కమిటీకి చెందిన ఒక సభ్యుడు వాషింగ్టన్‌లో విలేకరులతో అన్నారు. ఒప్పందంలో అంతర్జాతీయ అణుశక్తి సంస్థ పర్యవేక్షణ, శుద్ధి స్థాయి పరిమితులు, ఇంధన నిల్వల తనిఖీలు, అత్యవసర నిలిపివేత నిబంధనలు స్పష్టంగా ఉండాలని ఆయన చెప్పారు. కాంగ్రెస్ ఆమోద ప్రక్రియలో ఈ షరతులు బలపరచబడే అవకాశం ఉందని శాసన వర్గాలు తెలిపాయి.

    సౌదీ వైపు నుంచి వచ్చిన గత వ్యాఖ్యలు కూడా చర్చను మరింత సున్నితంగా చేశాయి. సౌదీ యువరాజు మహమ్మద్ బిన్ సల్మాన్ గతంలో “ఇరాన్ అణ్వాయుధం తయారు చేస్తే మేమూ అదే దిశగా వెళ్తాం” అని వ్యాఖ్యానించారు. ఆ వ్యాఖ్యను గుర్తుచేస్తూ అణు వ్యాప్తి నిరోధక నిపుణులు, సౌదీకి శుద్ధి సామర్థ్యం లభిస్తే ప్రాంతీయ పోటీ ఒత్తిడి పెరుగుతుందని హెచ్చరిస్తున్నారు. “యురేనియం శుద్ధి ఒకసారి దేశీయ సామర్థ్యంగా ఏర్పడితే దాన్ని పూర్తిగా పౌర అవసరాలకే పరిమితం చేయడం కఠినమైన తనిఖీలు లేకుండా సాధ్యం కాదు,” అని అణు వ్యాప్తి నిరోధక పరిశోధకుడు ఒకరు తెలిపారు. “ఈ ఒప్పందం ప్రతి దశలో పారదర్శకత, అంతర్జాతీయ తనిఖీలు, రాజకీయ హామీలు ఉండాలి,” అని ఆయన చెప్పారు.

    ఇరాన్ అంశం ఈ చర్చకు కీలక నేపథ్యంగా ఉంది. ఇరాన్ యురేనియం శుద్ధిపై అమెరికా, పాశ్చాత్య దేశాలు సంవత్సరాలుగా ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. తేహ్రాన్ తన అణు కార్యక్రమం పౌర అవసరాల కోసమేనని చెబుతుంటే, వాషింగ్టన్ అది ఆయుధ సామర్థ్యానికి దారితీయవచ్చని వాదిస్తోంది. అదే ప్రమాణాన్ని సౌదీ విషయంలో ఎలా అమలు చేస్తారన్న ప్రశ్న ఇప్పుడు ప్రధానంగా ఎదురవుతోంది. వాషింగ్టన్‌లోని విధాన వర్గాలు మాత్రం సౌదీ ఒప్పందం భిన్నమని, అమెరికా భాగస్వామ్యం ఉన్నందున కఠిన పర్యవేక్షణ విధించవచ్చని చెబుతున్నాయి. విమర్శకులు మాత్రం ప్రాంతీయ శత్రుత్వాలు ఉన్న పశ్చిమాసియాలో అణు ఇంధన శుద్ధి సామర్థ్యం కొత్త ఆయుధ పోటీకి సంకేతం కావచ్చని హెచ్చరిస్తున్నారు.

    సౌదీ అరేబియా విజన్ 2030 కింద విద్యుత్ ఉత్పత్తి వనరులను విభిన్నీకరించాలనుకుంటోంది. పెరుగుతున్న జనాభా, పరిశ్రమల విస్తరణ, నీటిశుద్ధి ప్రాజెక్టులు, నగరీకరణ అవసరాల దృష్ట్యా దీర్ఘకాలిక విద్యుత్ భద్రత అవసరమని రియాద్ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. చమురు ఎగుమతులను ఆదాయ వనరుగా కొనసాగిస్తూ దేశీయ విద్యుత్ వినియోగంలో చమురు వాటాను తగ్గించడం సౌదీ లక్ష్యం. అణు విద్యుత్ కేంద్రాలు పెద్ద స్థాయిలో స్థిర విద్యుత్ అందించగలవని, వాతావరణ లక్ష్యాలకు కూడా అనుకూలమని సౌదీ వాదిస్తోంది. అయితే పౌర అణు విద్యుత్ కార్యక్రమం పేరుతో ప్రారంభమయ్యే సాంకేతికత భవిష్యత్తులో భద్రతా విధానాలకు ముడిపడకుండా ఉండేందుకు ఒప్పంద భాష కీలకమని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

    ఇప్పుడు దృష్టి అమెరికా కాంగ్రెస్‌పైకి మళ్లింది. ఒప్పంద పత్రం అధికారికంగా సమర్పించిన తర్వాత సభ్యులు భద్రతా నిబంధనలు, శుద్ధి హక్కులు, అంతర్జాతీయ తనిఖీలు, అమెరికా కంపెనీల పాత్ర, ప్రాంతీయ ప్రభావాలపై సమీక్షించనున్నారు. కాంగ్రెస్ ఆమోదం లేకుండా ఒప్పందం పూర్తి స్థాయిలో అమల్లోకి రావడం సాధ్యం కాదు. అవసరమైతే అదనపు షరతులు, సవరణలు, అమలు నివేదికలు కోరే అవకాశముంది. ఆ ప్రక్రియలో వైట్ హౌస్, విదేశాంగ శాఖ, ఇంధన శాఖ, ఇంటెలిజెన్స్ అధికారులు వేర్వేరు వివరణలు ఇవ్వాల్సి రావచ్చు. ఒప్పందం ఆమోదం పొందితే సౌదీ అణు కార్యక్రమానికి అమెరికా ప్రధాన భాగస్వామిగా మారుతుంది; నిలిచిపోతే రియాద్ ఇతర దేశాలతో చర్చలు వేగవంతం చేసే అవకాశం ఉందని దౌత్య వర్గాలు అంచనా వేస్తున్నాయి.

    EYE-LANDERS

    - ఒప్పందం కాలపరిమితి 30 సంవత్సరాలు

    - కాంగ్రెస్ పరిశీలన తర్వాతే అమలు సాధ్యం

    - యురేనియం శుద్ధిపై ప్రధాన ఆందోళన

    - “సౌదీకి అణు కార్యక్రమం ఎలాగైనా వస్తుంది”

    - విజన్ 2030 కింద విద్యుత్ విస్తరణ లక్ష్యం