బ్రిక్స్ సదస్సుకు బంగ్లాదేశ్ గైర్హాజరు.. తారిఖ్ రహ్మాన్ నిర్ణయంపై హసీనా విమర్శలు
భారత్లో నిర్వహించిన బ్రిక్స్ సదస్సుకు హాజరుకాకూడదన్న బంగ్లాదేశ్ ప్రధాని తారిఖ్ రహ్మాన్ నిర్ణయాన్ని మాజీ ప్రధాని షేక్ హసీనా తప్పుబట్టారు. ఈ నిర్ణయం అపరిపక్వమైనదని, బంగ్లాదేశ్ జాతీయ ప్రయోజనాలకు విరుద్ధంగా ఉందని వ్యాఖ్యానించారు. విదేశాంగ విధానాన్ని వ్యక్తిగత విభేదాలు, స్వల్పకాలిక రాజకీయ లెక్కల ఆధారంగా నిర్ణయించకూడదని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు.
ప్రెస్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ ఇండియా (పీటీఐ)కు ఇచ్చిన ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూలో హసీనా ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. బ్రిక్స్ వంటి అంతర్జాతీయ వేదికల్లో పాల్గొనడం ద్వారా వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, మౌలిక సదుపాయాలు, సాంకేతికత, ఆర్థికాభివృద్ధి రంగాల్లో బంగ్లాదేశ్కు కొత్త అవకాశాలు లభించేవని ఆమె పేర్కొన్నారు.
బ్రిక్స్ సదస్సుకు ఎందుకు దూరంగా ఉంది?
న్యూఢిల్లీలో సెప్టెంబర్ 12, 13 తేదీల్లో జరిగిన బ్రిక్స్ సదస్సుకు హాజరుకావాలని బంగ్లాదేశ్ ప్రధాని తారిఖ్ రహ్మాన్కు భారత్ ఆహ్వానం పంపింది. బిమ్స్టెక్ (BIMSTEC) ప్రస్తుత ఛైర్మన్గా ఉన్న నేపథ్యంలో ఆయనకు ఆహ్వానం అందింది. అయితే, రహ్మాన్ సదస్సుకు హాజరుకాలేదు.
ఈ నిర్ణయంపై హసీనా అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. ఢిల్లీలో తాను నివసిస్తున్న కారణంగానే రహ్మాన్ భారత్ పర్యటనకు దూరంగా ఉండి ఉంటే అది విచారకరమని అన్నారు. రెండు దేశాల సంబంధాలు ఒక వ్యక్తికి సంబంధించిన రాజకీయ సున్నితత్వాల ఆధారంగా నిర్ణయించకూడదని స్పష్టం చేశారు.
బ్రిక్స్ కేవలం దౌత్య సమావేశం మాత్రమే కాదని, అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థల మధ్య సహకారానికి వేదికగా నిలుస్తుందని హసీనా పేర్కొన్నారు. బంగ్లాదేశ్ ఈ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకుని ఉంటే అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాలను విస్తరించుకునే వీలుండేదని అభిప్రాయపడ్డారు.
జియావుర్ రెహమాన్ పర్యటనను గుర్తుచేసిన హసీనా
1979లో అప్పటి బంగ్లాదేశ్ నాయకుడు జియావుర్ రెహమాన్ న్యూఢిల్లీకి వచ్చిన సందర్భాన్ని హసీనా గుర్తుచేశారు. అప్పట్లో తాను ఢిల్లీలో నివసిస్తున్నప్పటికీ ఆయన పర్యటనకు అది అడ్డంకి కాలేదని తెలిపారు. 1980లో ఆయన లండన్కు వెళ్లిన సమయంలోనూ తాను అక్కడే ఉన్నానని పేర్కొన్నారు.
జియావుర్ రెహమాన్ కుమారుడైన తారిఖ్ రహ్మాన్ ప్రస్తుతం భారత్కు రావడానికి తన ఉనికి ఎందుకు అడ్డంకి కావాలని హసీనా ప్రశ్నించారు. దేశాల మధ్య సంబంధాలు వ్యక్తిగత అంశాలకంటే జాతీయ ప్రయోజనాల ఆధారంగా కొనసాగాలని ఆమె అన్నారు.
సమతుల్య విదేశాంగ విధానానికి పిలుపు
తన ప్రభుత్వ హయాంలో భారత్తో సన్నిహిత సంబంధాలను కొనసాగిస్తూనే చైనా, రష్యా, జపాన్, అమెరికా, యూరప్ తదితర దేశాలతో సహకారాన్ని విస్తరించామని హసీనా తెలిపారు. ఒక దేశంతో స్నేహం కొనసాగించడం కోసం మరో దేశంతో విరోధం పెంచుకోవాల్సిన అవసరం లేదని పేర్కొన్నారు.
బంగ్లాదేశ్ విదేశాంగ విధానం స్వతంత్రంగా, సమతుల్యంగా, జాతీయ ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా ఉండాలని ఆమె సూచించారు. భారత్తో చారిత్రక సంబంధాలను కొనసాగించడంతో పాటు చైనా వంటి దేశాలతో అభివృద్ధి భాగస్వామ్యాలను బలోపేతం చేయడం కూడా అవసరమని అభిప్రాయపడ్డారు.
బంగ్లాదేశ్ వ్యవస్థాపక నాయకుడు షేక్ ముజిబుర్ రెహమాన్ చెప్పిన “అందరితో స్నేహం.. ఎవరి పట్లా ద్వేషం వద్దు” అనే సూత్రం విదేశాంగ విధానానికి మార్గదర్శకంగా ఉండాలని హసీనా పేర్కొన్నారు.
భారత్-బంగ్లాదేశ్ సంబంధాల్లో ఉద్రిక్తతలు
2024 ఆగస్టులో తన ప్రభుత్వం కూలిపోయిన తర్వాత షేక్ హసీనా భారత్లో నివసిస్తున్నారు. ఆగస్టు 5న ఢిల్లీలో ఆమె వర్చువల్ మీడియా కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న అనంతరం, ఆమెను అప్పగించాలన్న డిమాండ్ను బంగ్లాదేశ్ మళ్లీ ప్రస్తావించింది.
ఆ కార్యక్రమంతో తమకు సంబంధం లేదని, హసీనా చేసిన వ్యాఖ్యలను తాము సమర్థించలేదని భారత్ స్పష్టం చేసినట్లు ఆమె వివరించారు. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో ఇరు దేశాల మధ్య దౌత్య సంబంధాలు సున్నితమైన దశలో కొనసాగుతున్నాయి.
బంగ్లాదేశ్ అంతర్గత రాజకీయాలపై హసీనా ఆరోపణలు
తారిఖ్ రహ్మాన్ ప్రభుత్వంపై విమర్శలు చేస్తూ బంగ్లాదేశ్లో ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ బలహీనపడుతోందని హసీనా ఆరోపించారు. న్యాయవ్యవస్థను రాజకీయ ప్రతీకారానికి ఉపయోగిస్తున్నారని, మీడియా స్వేచ్ఛ పరిమితమైందని, శాంతిభద్రతల పరిస్థితి క్షీణించిందని అన్నారు. మైనారిటీలు భద్రతపై ఆందోళన చెందుతున్నారని, ఆర్థిక పరిస్థితి కూడా దెబ్బతిన్నదని పేర్కొన్నారు.
అవామీ లీగ్పై నిషేధం, పార్టీ నాయకుల అరెస్టులు, కార్యకర్తలు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులను ప్రస్తావిస్తూ, రాజకీయంగా పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలను పక్కనపెట్టి దేశంలో స్థిరత్వాన్ని సాధించడం సాధ్యం కాదని ఆమె వ్యాఖ్యానించారు. ఇవి హసీనా చేసిన ఆరోపణలు కాగా, సంబంధిత ప్రభుత్వ స్పందన, స్వతంత్ర ఆధారాలు కూడా ఈ అంశాల సమగ్ర పరిశీలనలో కీలకంగా ఉంటాయి.
బంగ్లాదేశ్కు తిరిగి వెళ్లడంపై హసీనా వ్యాఖ్యలు
బంగ్లాదేశ్లో ప్రజాస్వామ్యం, ఓటు హక్కులు, చట్టబద్ధ పాలనను పునరుద్ధరించేందుకు తిరిగి వెళ్లాలనుకుంటున్నట్లు హసీనా తెలిపారు. స్వేచ్ఛాయుతమైన, నిష్పక్షపాతమైన, అందరినీ భాగస్వామ్యం చేసే ఎన్నికల ద్వారా ప్రజలు తమ భవిష్యత్తును నిర్ణయించుకునే అవకాశం ఉండాలని అన్నారు.
తనపై బంగ్లాదేశ్ కోర్టు మరణశిక్ష విధించినప్పటికీ తాను భయపడటం లేదని ఆమె పేర్కొన్నారు. ఆ తీర్పు రాజకీయ ప్రేరణతో, తనకు సమర్థవంతంగా వాదించే అవకాశం లేకుండా వెలువడిందన్నది ఆమె ఆరోపణ. ఈ అంశంపై న్యాయపరమైన పరిణామాలు, సంబంధిత పక్షాల వాదనలను వేర్వేరుగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
ప్రాంతీయ దౌత్యంపై ఎలాంటి ప్రభావం?
బ్రిక్స్ వంటి అంతర్జాతీయ వేదికలు వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, సాంకేతికత, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిలో దేశాల మధ్య సహకారానికి అవకాశాలు కల్పిస్తాయి. ఈ సమావేశానికి బంగ్లాదేశ్ హాజరుకాకపోవడం వల్ల దౌత్యపరమైన చర్చలకు కొత్త ప్రాధాన్యం ఏర్పడింది.
అయితే, సదస్సుకు దూరంగా ఉండటానికి వెనుక ఉన్న కారణాలు, బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వ దౌత్యపరమైన లెక్కలు, భవిష్యత్తులో భారత్తో సంబంధాల దిశ వంటి అంశాలు మరింత స్పష్టత పొందాల్సి ఉంది. రాబోయే రోజుల్లో ఇరు దేశాలు ప్రాంతీయ సహకారాన్ని ఎలా ముందుకు తీసుకెళ్తాయన్నది కీలకంగా మారనుంది.
