ట్రంప్ ఆమోదించిన 24.3 బిలియన్ డాలర్ల సౌదీ ఎఫ్-35 డీల్పై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్లో ఆందోళనలు
48 ఎఫ్-35 జెట్లు, 49 ఇంజిన్ల ప్రతిపాదిత ప్యాకేజ్కు కాంగ్రెస్ సమీక్ష మిగిలి ఉండగా, టెక్నాలజీ భద్రత ప్రధాన అంశమైంది
ట్రంప్ పరిపాలన సౌదీ అరేబియాకు 24.3 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన 48 ఎఫ్-35 స్టెల్త్ ఫైటర్ జెట్లు, 49 ఇంజిన్ల విక్రయానికి సూత్రప్రాయ ఆమోదం ఇవ్వడంతో, మధ్యప్రాచ్య సైనిక సమతుల్యం, ఇజ్రాయెల్ భద్రత, చైనాతో రియాద్ సంబంధాలపై వాషింగ్టన్లో కొత్త చర్చ మొదలైంది.
ఈ ఒప్పందం ఇంకా తుది దశకు చేరలేదు. అమెరికా కాంగ్రెస్ సమీక్ష అనంతరం మాత్రమే ముందుకు సాగనుంది. ఆమోదం లభిస్తే, ఇజ్రాయెల్ తర్వాత మధ్యప్రాచ్యంలో ఎఫ్-35 యుద్ధవిమానాలను నడిపే 2వ దేశంగా సౌదీ అరేబియా నిలుస్తుంది. అమెరికా అధికారులు ప్రతిపాదిత విక్రయం ప్రాంతీయ సైనిక సమతుల్యాన్ని దెబ్బతీయదని చెప్పారు. అయితే, ఇజ్రాయెల్కు ఉన్న ప్రత్యేక సామర్థ్యాలు, సౌదీకి ఇవ్వబోయే కాన్ఫిగరేషన్ మధ్య తేడాలు కీలకంగా మారనున్నాయి.
ఎఫ్-35 ఐదో తరం ఫైటర్ జెట్. స్టెల్త్ టెక్నాలజీ, అధునాతన సెన్సర్లు, నెట్వర్క్ వార్ఫేర్ సామర్థ్యాల వల్ల ఇది అమెరికా రక్షణ వ్యవస్థలో అత్యంత సున్నితమైన ప్లాట్ఫామ్లలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. అందుకే సౌదీ అరేబియాకు దీని బదిలీ, సాధారణ ఆయుధ విక్రయానికి మించి వ్యూహాత్మక నిర్ణయంగా చూడబడుతోంది. సౌదీ వైమానిక దళానికి ఇది భారీ అప్గ్రేడ్ అవుతుందని రక్షణ వర్గాలు చెప్పాయి.
HIGHLIGHTS
- డీల్ విలువ 24.3 బిలియన్ డాలర్లు
- ప్యాకేజ్లో 48 ఎఫ్-35 జెట్లు
- 49 ఇంజిన్లు కూడా ప్రతిపాదనలో ఉన్నాయి
- కాంగ్రెస్ సమీక్ష ఇంకా మిగిలి ఉంది
- చైనా సంబంధాలపై అమెరికా ఆందోళన
ఇజ్రాయెల్ చాలాకాలంగా తన గుణాత్మక సైనిక ఆధిక్యాన్ని భద్రతకు అవసరమైన అంశంగా పేర్కొంటోంది. ఎఫ్-35లను ఇప్పటికే వినియోగిస్తున్న ఇజ్రాయెల్, ప్రాంతంలో ఇతర దేశాలకు అదే స్థాయి సామర్థ్యాలు అందించడం వల్ల భవిష్యత్ భద్రతా లెక్కలు మారవచ్చని భావిస్తోంది. అమెరికా పరిపాలన మాత్రం సౌదీకి సరఫరా చేసే వ్యవస్థలు ఇజ్రాయెల్ ప్రత్యేక మార్పులు కలిగిన ఎఫ్-35లతో సమానంగా ఉండకపోవచ్చని వివరించింది.
డీల్పై మరో ప్రధాన ఆందోళన సౌదీ అరేబియాకు చైనాతో పెరుగుతున్న ఆర్థిక, టెక్నాలజీ, రక్షణ సంబంధాలు. బీజింగ్కు సౌదీ సదుపాయాలపై ఏ స్థాయిలో ప్రాప్యత ఉందన్న ప్రశ్నలు అమెరికా భద్రతా వర్గాల్లో ఉన్నాయి. ఎఫ్-35 టెక్నాలజీ, సెన్సర్లు, కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు మూడో దేశాలకు చేరే ప్రమాదం లేకుండా రక్షణ నిబంధనలు ఎలా అమలవుతాయన్నది కాంగ్రెస్ పరిశీలనలో కీలకం కానుంది.
ఇంతకుముందు యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్కు కూడా ఎఫ్-35ల విక్రయం ప్రతిపాదించబడింది. అయితే చైనాతో ఆ దేశ సంబంధాలు, అమెరికా టెక్నాలజీ భద్రతపై సందేహాల నేపథ్యంలో ఆ ప్రక్రియ నిలిచిపోయింది. అదే ఉదాహరణను ఇప్పుడు సౌదీ ఒప్పందంపై చర్చించే చట్టసభ్యులు ప్రస్తావించే అవకాశం ఉంది.
ట్రంప్ పరిపాలన 2025లో సౌదీ అరేబియాతో 142 బిలియన్ డాలర్ల వేరే రక్షణ ప్యాకేజ్కు అంగీకరించింది. తాజా ఎఫ్-35 ప్రతిపాదన ఆ విస్తృత రక్షణ సహకారానికి మరింత బలం చేకూరుస్తుంది. అయితే, అమెరికా-సౌదీ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని విస్తరించడం ప్రాంతీయ భద్రతకు మేలా, లేక కొత్త అసమతుల్యాలకు దారితీయాలా అన్న చర్చ కొనసాగుతోంది.
ఇప్పుడు దృష్టి కాంగ్రెస్పై ఉంది. చట్టసభ్యులు ఒప్పందాన్ని సమీక్షించి అభ్యంతరాలు నమోదు చేయవచ్చు. ఇజ్రాయెల్ భద్రత, చైనా సంబంధిత టెక్నాలజీ రిస్క్లు, సౌదీ అరేబియా ప్రాంతీయ పాత్ర, అమెరికా దీర్ఘకాల వ్యూహ ప్రయోజనాలు ఈ చర్చలో ప్రధాన అంశాలుగా నిలవనున్నాయి. సమీక్ష పూర్తయ్యే వరకు డీల్ తుది రూపం దాల్చదు.
