99TV News

    చిన్నప్పటి జ్ఞాపకాలు ఎందుకు స్పష్టంగా ఉంటాయి? Memory సైన్స్

    చిన్నప్పటి జ్ఞాపకాల్లో కొన్ని మాత్రమే ఎందుకు స్పష్టంగా ఉంటాయి?

    చిన్ననాటి కొన్ని జ్ఞాపకాలు మాత్రమే స్పష్టంగా ఉండటానికి మెమరీ నిర్మాణమే కారణం

    భావోద్వేగం, వ్యక్తిగత ప్రాధాన్యం, కొత్తదనం, కుటుంబ కథనాలు కలిసి కొన్ని జ్ఞాపకాలను మరింత స్పష్టంగా నిలిపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు

    చిన్నప్పుడు జరిగిన వేల సంఘటనల్లో కొన్ని మాత్రమే పెద్దయ్యాక కూడా స్పష్టంగా గుర్తుండటానికి బ్రెయిన్‌లోని మెమరీ వ్యవస్థల అభివృద్ధి, భావోద్వేగ తీవ్రత, వ్యక్తిగత అనుభవం, తర్వాతి గుర్తుచేసుకోవడం వంటి అంశాలు కలిసి పనిచేస్తాయని మానసికశాస్త్ర నిపుణులు చెబుతున్నారు.

    చిన్న పిల్లలు సంఘటనలను గుర్తుంచుకోగలిగినా, జీవితంలోని మొదటి కొన్ని సంవత్సరాలకు చెందిన ఆటోబయోగ్రాఫికల్ మెమరీస్ పెద్దయ్యాక చాలామందికి తక్కువగా గుర్తుండటం సాధారణమని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ పరిణామాన్ని శాస్త్రీయంగా “చైల్డ్‌హుడ్ అమ్నీషియా”గా వ్యవహరిస్తారు. మెమరీకి కీలకమైన హిప్పోకాంపస్, దానితో సంబంధం ఉన్న బ్రెయిన్ నెట్‌వర్క్స్ చిన్న వయసులో ఇంకా అభివృద్ధి దశలో ఉండటం వల్ల అప్పటి జ్ఞాపకాలు పెద్దల జ్ఞాపకాలతో పోలిస్తే సులభంగా మసకబారే అవకాశం ఉందని నిపుణులు వివరించారు. అయితే అన్ని జ్ఞాపకాలు ఒకే విధంగా మాయమవ్వవు; ఎక్కువ భావోద్వేగం కలిగించిన సంఘటనలు ఎక్కువకాలం స్పష్టంగా అనిపించవచ్చు.

    బర్త్‌డే వేడుక, స్కూల్ స్టేజ్‌పై మొదటిసారి నిలబడటం, కుటుంబంతో చేసిన ట్రిప్, భయపెట్టిన చిన్న ప్రమాదం, ఎవరో చెప్పిన ప్రత్యేకమైన మాట వంటి సంఘటనలు ఇతర సాధారణ రోజులతో పోలిస్తే ఎక్కువగా గుర్తుండవచ్చు. వాటిలో పిల్లవాడి ప్రత్యక్ష భాగస్వామ్యం, కొత్త అనుభవం, సంతోషం లేదా భయం వంటి భావోద్వేగ అంశాలు ఉండటం దీనికి కారణమని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. “భావోద్వేగం ఎక్కువగా ఉన్న అనుభవం మనకు ఎక్కువ వివిడ్‌గా అనిపించవచ్చు; కానీ అది ప్రతి వివరంలో 100% ఖచ్చితమని అర్థం కాదు,” అని మెమరీ పరిశోధనలో పనిచేసే మానసికశాస్త్ర నిపుణులు చెప్పారు.

    HIGHLIGHTS

    - మొదటి సంవత్సరాల జ్ఞాపకాలు తరచూ మసకబారుతాయి

    - హిప్పోకాంపస్ అభివృద్ధి మెమరీపై ప్రభావం చూపుతుంది

    - భావోద్వేగ సంఘటనలు ఎక్కువ వివిడ్‌గా అనిపించవచ్చు

    - ఫొటోలు, కుటుంబ కథలు గుర్తులను మార్చవచ్చు

    వ్యక్తిగతంగా అనుభవించిన సంఘటనలు మెమరీలో ప్రత్యేకంగా నిలిచే అవకాశం ఎక్కువ. ఉదాహరణకు, “స్నేహితుడు బహుమతి గెలిచాడు” అనే గుర్తుకంటే, “నేను స్టేజ్‌పైకి వెళ్లి బహుమతి తీసుకున్నాను” అనే గుర్తు ఎక్కువ స్పష్టంగా ఉండవచ్చు. ఆటోబయోగ్రాఫికల్ మెమరీ వ్యక్తి జీవితకథతో ముడిపడి ఉండటం వల్ల ఇలాంటి సంఘటనలు మన వ్యక్తిగత గుర్తింపులో భాగమవుతాయి. “మన పాత్ర ఉన్న సంఘటనల్లో మెమరీ గుర్తులు బలంగా ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది,” అని నిపుణులు తెలిపారు.

    ఒకే సంఘటనను తల్లిదండ్రులు, తోబుట్టువులు లేదా కుటుంబ సభ్యులు తరచూ చెప్పడం కూడా జ్ఞాపకాన్ని బలపరచవచ్చు. కానీ అదే సమయంలో ఆ జ్ఞాపకం పూర్తిగా అసలు సంఘటనలాగే నిల్వ ఉంటుంది అనుకోవడం తప్పు. మెమరీ వీడియో రికార్డింగ్‌లా పనిచేయదు; ప్రతి సారి గుర్తు చేసుకునేటప్పుడు బ్రెయిన్ అందుబాటులో ఉన్న వివరాలను మళ్లీ నిర్మిస్తుంది. “తర్వాత విన్న కథలు, చూసిన ఫొటోలు, కుటుంబంలో వినిపించే వ్యాఖ్యలు వ్యక్తి గుర్తుపై ప్రభావం చూపవచ్చు,” అని మెమరీపై పనిచేసే వైద్య నిపుణులు చెప్పారు.

    రోజువారీ సాధారణ సంఘటనలు ఎందుకు గుర్తుండవో కూడా ఇదే కారణంతో అర్థమవుతుంది. ఒకే రకమైన స్కూల్ రోజు, సాధారణ ఆటలు, ప్రతిరోజూ జరిగే పనులు ప్రత్యేకమైన భావోద్వేగం లేదా కొత్తదనం లేకపోతే ఒకదానిలోకి మరొకటి కలిసిపోతాయి. ఏ సంఘటన ఏ రోజు జరిగిందో వేరు చేయడం కష్టమవుతుంది. కానీ ఒక పాట, వాసన, ప్రదేశం లేదా ఫొటో పాత అనుభవంతో అనుబంధమై ఉంటే, అది క్యూగా పనిచేసి ఆ జ్ఞాపకాన్ని ఒక్కసారిగా తెరపైకి తీసుకురాగలదు.

    చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలపై శాస్త్రీయ అవగాహన పెరుగుతున్నప్పటికీ, ప్రతి వ్యక్తిలో అవి ఒకేలా ఉండవని నిపుణులు చెబుతున్నారు. కుటుంబ వాతావరణం, సంభాషణ పద్ధతి, భాషా అభివృద్ధి, భావోద్వేగ అనుభవాలు, తర్వాతి జీవితంలో ఆ జ్ఞాపకాన్ని ఎంతసార్లు గుర్తుచేసుకున్నారన్నది అన్నీ ప్రభావం చూపవచ్చు. తదుపరి పరిశోధనలు పిల్లల మెమరీ అభివృద్ధి, కుటుంబ కథనాల ప్రభావం, భావోద్వేగ అనుభవాల దీర్ఘకాల నిల్వపై మరింత స్పష్టత ఇవ్వనున్నాయి.