డూమ్స్క్రోలింగ్తో మెంటల్ హెల్త్పై ప్రభావం ఉందని నిపుణుల హెచ్చరిక
నెగటివ్ వార్తలను పదేపదే స్క్రోల్ చేయడం ఆందోళన, నిద్రలేమి, ఏకాగ్రత తగ్గుదలతో సంబంధం కలిగి ఉండొచ్చని అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి
హైదరాబాద్, 2026-08-29 —
చెడు వార్తలు, ప్రమాదాలు, గొడవలు, విషాద సంఘటనల వంటి నెగటివ్ కంటెంట్ను ఫోన్లో ఆపకుండా స్క్రోల్ చేస్తూ చూడడం మెంటల్ హెల్త్పై ప్రభావం చూపొచ్చని ఆరోగ్య నిపుణులు ఈ వారం మళ్లీ హెచ్చరించారు. రాత్రివేళ సోషల్ మీడియా, న్యూస్ ఫీడ్లను ఎక్కువసేపు చూడడం వల్ల నిద్ర, ఏకాగ్రత, రోజువారీ పనితీరు దెబ్బతినే అవకాశం ఉందని వారు చెప్పారు.
డూమ్స్క్రోలింగ్గా పిలిచే ఈ అలవాటు, ముఖ్యంగా “ఇంకో అప్డేట్ ఏమొచ్చింది?” అనే ఆత్రుతతో ఫీడ్ను పదేపదే రిఫ్రెష్ చేయడంగా కనిపిస్తుందని క్లినికల్ సైకాలజిస్టులు చెబుతున్నారు. వార్తలు తెలుసుకోవడం సహజమే అయినా, అదే అలవాటు నియంత్రణ తప్పి గంటల తరబడి నెగటివ్ కంటెంట్ చుట్టూ తిరిగితే మనసు ఎప్పుడూ అప్రమత్త స్థితిలో ఉన్నట్లు అనిపించవచ్చు. ఫలితంగా ఒత్తిడి పెరగడం, ఆలోచనలు ఒకే దిశలో నిలిచిపోవడం, నిద్రకు ముందు ఆందోళన ఎక్కువ కావడం వంటి లక్షణాలు కొందరిలో కనిపించవచ్చని వారు పేర్కొన్నారు.
డూమ్స్క్రోలింగ్ ఎక్కువగా చేసే వ్యక్తుల్లో మెంటల్ వెల్బీయింగ్ తగ్గడం, నెగటివ్ న్యూస్పై ఫిక్సేషన్ పెరగడం, సెకండరీ ట్రామాటిక్ స్ట్రెస్కు దగ్గరగా ఉండే లక్షణాలు కనిపించవచ్చని ఒక అధ్యయనం సూచించింది. అయితే ఈ సంబంధం కనిపించిందనే కారణంతో, డూమ్స్క్రోలింగ్ ఒక్కటే మానసిక సమస్యలకు నేరుగా కారణమని చెప్పలేమని పరిశోధకులు జాగ్రత్త సూచించారు. ఒక క్లినికల్ సైకాలజిస్టు హైదరాబాద్లో శుక్రవారం మాట్లాడుతూ, “న్యూస్ చూసే సమయం వ్యక్తి నియంత్రణలో లేకపోతే, అది ఆందోళనను కొనసాగించే అలవాటుగా మారవచ్చు,” అని చెప్పారు.
సోషల్ మీడియా వినియోగంపై జరిగిన పెద్ద సిస్టమాటిక్ రివ్యూలో కూడా, సోషల్ మీడియా వాడకం ఆంగ్జైటీ, డిప్రెషన్తో చిన్నదైనా గణాంకపరంగా ముఖ్యమైన సంబంధం కలిగి ఉన్నట్లు గుర్తించారు. ఈ పరిశోధనలు కారణం-ఫలితం సంబంధాన్ని నిర్ధారించవని, అంటే సోషల్ మీడియా వాడకమే డిప్రెషన్ లేదా ఆంగ్జైటీకి నేరుగా కారణమని నిర్ణయించడానికి ఇవి సరిపోవని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయినప్పటికీ, ఎక్కువసేపు నిరంతర స్క్రోలింగ్ చేసే వారిలో నిద్ర, మూడ్, దృష్టి కేంద్రీకరణ వంటి అంశాలను గమనించడం అవసరమని వారు సూచిస్తున్నారు.
HIGHLIGHTS
- డూమ్స్క్రోలింగ్ అంటే నెగటివ్ కంటెంట్ను ఆపకుండా స్క్రోల్ చేయడం
- నిద్ర, ఏకాగ్రత, రోజువారీ పనితీరుపై ప్రభావం ఉండొచ్చు
- సోషల్ మీడియా వాడకం ఆంగ్జైటీతో సంబంధం కలిగి ఉందని రివ్యూ
- కారణం-ఫలితం సంబంధం నిర్ధారించలేమని పరిశోధకుల సూచన
రాత్రివేళ స్క్రోలింగ్ ఈ సమస్యలో కీలక భాగమని స్లీప్ మెడిసిన్ నిపుణులు చెబుతున్నారు. పడుకునే ముందు ఫోన్లో నెగటివ్ వార్తలు లేదా వేగంగా మారే సోషల్ మీడియా ఫీడ్ చూడడం వల్ల మెదడు విశ్రాంతి స్థితికి వెళ్లడం ఆలస్యం కావచ్చు. స్క్రీన్ లైట్, నోటిఫికేషన్లు, వెంటనే స్పందించాలనే ఒత్తిడి కలిసి స్లీప్ రొటీన్ను అస్థిరం చేయొచ్చని వైద్యులు పేర్కొన్నారు. ఒక స్లీప్ కన్సల్టెంట్ శుక్రవారం మాట్లాడుతూ, “పడుకునే ముందున్న చివరి 30 నుంచి 60 నిమిషాలు ఫోన్కు విరామం ఇవ్వడం చాలామందికి ఉపయోగపడుతుంది,” అని చెప్పారు.
డిజిటల్ డీటాక్స్పై జరిగిన పరిశోధనలు కూడా కొన్ని సందర్భాల్లో మెంటల్ వెల్బీయింగ్లో మెరుగుదల ఉండొచ్చని సూచిస్తున్నాయి. అయితే డీటాక్స్ అంటే పూర్తిగా ఫోన్ మానేయడమే కాదని, న్యూస్ లేదా సోషల్ మీడియా కోసం ముందుగా నిర్ణయించిన సమయం పెట్టుకోవడం, అవసరం లేని నోటిఫికేషన్లు ఆఫ్ చేయడం, నమ్మకమైన వనరుల నుంచే సమాచారం తీసుకోవడం వంటి పద్ధతులు కూడా సహాయపడతాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. “స్క్రీన్ టైమ్ తగ్గించడం శిక్షలా కాకుండా, రోజువారీ క్రమాన్ని తిరిగి సర్దుబాటు చేసుకోవడంలా చూడాలి,” అని ఒక డిజిటల్ వెల్బీయింగ్ కన్సల్టెంట్ చెప్పారు.
వైద్య నిపుణుల ప్రకారం, వార్తలపై ఆసక్తి తప్పు కాదు; సమస్య నియంత్రణ కోల్పోయిన వినియోగంలో ఉంటుంది. స్క్రోలింగ్ కారణంగా నిద్ర తగ్గడం, పని లేదా చదువుపై దృష్టి నిలవకపోవడం, ఒకే వార్తను పదేపదే చెక్ చేయాలనే బలమైన తపన రావడం, ఫోన్ దూరంగా పెట్టినప్పుడు అసహనం కలగడం వంటి సంకేతాలు కనిపిస్తే జాగ్రత్త అవసరం. అలాంటి సందర్భాల్లో స్క్రీన్ టైమ్ను కొలిచే ఫీచర్లు ఉపయోగించడం, రాత్రి నోటిఫికేషన్లు నిలిపివేయడం, అవసరమైతే మెంటల్ హెల్త్ ప్రొఫెషనల్ను సంప్రదించడం మంచిదని వారు సూచిస్తున్నారు.
పాఠశాలలు, కాలేజీలు, కార్యాలయాలు డిజిటల్ వెల్బీయింగ్పై అవగాహన పెంచాల్సిన అవసరం ఉందని కౌన్సిలర్లు చెబుతున్నారు. నిరంతరం తాజా సమాచారం తెలుసుకోవాలనే ఒత్తిడి యువతలో ఎక్కువగా కనిపిస్తోందని వారు పేర్కొంటున్నారు. ఆరోగ్య శాఖలు, విద్యా సంస్థలు, టెక్ ప్లాట్ఫాంలు కలిసి స్క్రీన్ హ్యాబిట్స్పై స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు రూపొందిస్తే, వినియోగదారులు వార్తలు తెలుసుకుంటూనే మానసిక సమతుల్యతను కాపాడుకునే అవకాశముంటుందని నిపుణులు చెప్పారు. తదుపరి దశలో, సంస్థలు నోటిఫికేషన్ నియంత్రణ, స్క్రీన్ టైమ్ బ్రేక్స్, నిద్రకు ముందు డిజిటల్ విరామంపై మరింత అవగాహన కార్యక్రమాలు చేపట్టే అవకాశం ఉంది.
