చంద్రుడు హొరైజన్ దగ్గర పెద్దగా కనిపించడానికి కారణం దృష్టి భ్రమే
హొరైజన్ వద్ద చంద్రుడి పరిమాణం దాదాపు మారదు; చుట్టూ ఉన్న వస్తువులతో పోల్చే మెదడు గ్రహణమే ప్రధాన కారణం
పౌర్ణమి రాత్రుల్లో హొరైజన్ దగ్గర చంద్రుడు అసాధారణంగా పెద్దగా కనిపించడం నిజమైన పరిమాణ మార్పు కాదని ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. భూమిపై భవనాలు, చెట్లు, కొండలు వంటి వస్తువుల మధ్య చంద్రుడిని చూడటం వల్ల మెదడు అతని పరిమాణాన్ని భిన్నంగా అంచనా వేస్తుందని వారు వివరించారు.
హొరైజన్ సమీపంలో చంద్రుడు ఉదయిస్తున్నప్పుడు లేదా అస్తమిస్తున్నప్పుడు కనిపించే “పెద్ద చంద్రుడు” ప్రభావాన్ని సాధారణంగా మూన్ ఇల్యూషన్గా పిలుస్తారు. అదే చంద్రుడు కొద్దిసేపటి తర్వాత ఆకాశంలో పైకి వచ్చినప్పుడు చిన్నగా కనిపించినా, ఒకే రాత్రిలో అతని యాంగ్యులర్ సైజ్ దాదాపు ఒకే విధంగా ఉంటుంది. ఒకే కెమెరా జూమ్తో హొరైజన్ వద్ద, ఆ తర్వాత పై ఆకాశంలో తీసిన ఫొటోలను పోలిస్తే చంద్రుడి వెడల్పులో పెద్ద తేడా ఉండదని ఖగోళ పరిశీలనల్లో చూపబడింది. “చంద్రుడు హొరైజన్ దగ్గర నిజంగా పెద్దవాడు కాదు; మన మెదడు ఆ దృశ్యాన్ని వేరుగా అర్థం చేసుకుంటుంది,” అని నాసా తన ప్రజా విజ్ఞాన వివరణలో తెలిపింది.
ఈ భ్రమకు ముఖ్యమైన కారణాల్లో దూరం, పరిమాణం, పరిసర వస్తువుల పోలిక ఉంటాయని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. హొరైజన్ దగ్గర చంద్రుడి పక్కన భవనాలు, చెట్లు, కొండలు, రోడ్లు కనిపిస్తాయి. ఇవి స్కేల్గా పనిచేసి చంద్రుడు పెద్దగా ఉన్నట్టుగా అనిపించవచ్చు. అదే చంద్రుడు తలపైకి వచ్చినప్పుడు చుట్టూ ఎక్కువగా ఖాళీ ఆకాశమే ఉంటుంది. పోల్చడానికి దగ్గరగా తెలిసిన వస్తువులు లేకపోవడంతో మెదడు అతనిని చిన్నగా గ్రహించవచ్చు. “హొరైజన్లో కనిపించే వస్తువులు మన దూర గ్రహణాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి; అదే యాంగ్యులర్ సైజ్ ఉన్న వస్తువు దూరంగా ఉన్నట్టు అనిపిస్తే అది పెద్దదిగా భావించబడుతుంది,” అని నాసా వివరణలో పేర్కొంది.
ఈ ప్రభావాన్ని సాధారణ పరిశీలనతోనే పరీక్షించవచ్చు. చంద్రుడు హొరైజన్ దగ్గర ఉన్నప్పుడు చేతిని ముందుకు చాపి ఒక వేలితో లేదా చిన్న వస్తువుతో చంద్రుడి కనిపించే వెడల్పును పోల్చాలి. కొంతసేపటి తర్వాత చంద్రుడు ఆకాశంలో పైకి వచ్చినప్పుడు అదే విధంగా మళ్లీ పోల్చితే పరిమాణంలో కళ్లకు అనిపించినంత తేడా ఉండదు. కెమెరాతో పరీక్షించినా ఇదే విషయం వెల్లడవుతుంది. “ఒకే జూమ్, ఒకే సెట్టింగులతో తీసిన చిత్రాల్లో చంద్రుడి డిస్క్ పరిమాణం దాదాపు ఒకేలా ఉంటుంది,” అని నాసా ప్రజా సమాచారంలో తెలిపింది.
HIGHLIGHTS
- మూన్ ఇల్యూషన్ ప్రధానంగా మెదడు గ్రహణానికి సంబంధించినది
- చంద్రుడి యాంగ్యులర్ సైజ్ ఒకే రాత్రిలో దాదాపు మారదు
- భవనాలు, చెట్లు, కొండలు స్కేల్ ప్రభావం కలిగిస్తాయి
- నారింజ రంగు వాతావరణ ప్రభావంతో కనిపిస్తుంది
అయితే హొరైజన్ దగ్గర చంద్రుడు పసుపు, నారింజ లేదా ఎర్రటి ఛాయలో కనిపించడం మాత్రం వాస్తవ వాతావరణ ప్రభావం. చంద్రుడి కాంతి భూమి వాతావరణంలో ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించి మన కళ్లకు చేరుతుంది. ఆ సమయంలో కొన్ని తరంగదైర్ఘ్యాల కాంతి ఎక్కువగా చెదరిపోవడంతో మిగిలే కాంతి పసుపు లేదా నారింజ ఛాయను ఇస్తుంది. ధూళి, కాలుష్యం లేదా పొగమంచు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఈ రంగు మరింత గాఢంగా కనిపించవచ్చు. కాబట్టి పెద్దగా కనిపించడం ఒక దృష్టి భ్రమ కాగా, రంగు మారినట్టు కనిపించడం వాతావరణంతో సంబంధమున్న ప్రభావం.
ఫొటోల్లో కనిపించే భారీ చంద్రుడు మరొక కారణంతో ఏర్పడుతుంది. ఫోటోగ్రాఫర్లు టెలిఫొటో లేదా లాంగ్ లెన్స్తో భవనాలు, కొండలు, చెట్ల వెనుక చంద్రుడిని చిత్రీకరిస్తే ఫ్రేమ్లోని వస్తువులన్నీ కుదించబడి, చంద్రుడు ల్యాండ్స్కేప్తో పోల్చితే అసాధారణంగా పెద్దగా కనిపించవచ్చు. ఇది కెమెరా మాగ్నిఫికేషన్, కంప్రెషన్ ప్రభావం మాత్రమేనని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అలాంటి చిత్రాలు అందంగా ఉండొచ్చు కానీ అవి చంద్రుడి నిజమైన పరిమాణ మార్పును సూచించవు.
మూన్ ఇల్యూషన్పై శాస్త్రీయ చర్చ చాలా కాలంగా కొనసాగుతోంది. దానికి ఒకే పూర్తి సమాధానం లేదని నాసా కూడా పేర్కొంది. దూర గ్రహణం, హొరైజన్ వస్తువుల ప్రభావం, ఆకాశాన్ని మెదడు ఎలా అర్థం చేసుకుంటుందనే అంశాలు ఇందులో కలిసి పనిచేస్తాయని ప్రస్తుత వివరణలు సూచిస్తున్నాయి. తదుపరి పౌర్ణమి, ముఖ్యంగా చంద్రోదయ సమయంలో, ఒకే కెమెరా సెట్టింగులతో లేదా సాధారణ వేలి పోలికతో పరిశీలనలు చేయాలని ఖగోళ విజ్ఞాన వేదికలు సూచిస్తున్నాయి.
