99TV News

    వాసన జ్ఞాపకాలు: చిన్ననాటి గుర్తులు ఎందుకు వస్తాయి

    పాత వాసనతో చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలు ఎందుకు మేల్కొంటాయి?

    పాత వాసనలు చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలను మేల్కొలుపుతాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు

    వాసన, జ్ఞాపకం, భావోద్వేగాల మధ్య మెదడులోని అనుసంధానం కారణంగా పాత అనుభవాలు అకస్మాత్తుగా గుర్తుకు రావచ్చు

    ఆరోగ్య నిపుణులు వాసనల వల్ల కలిగే జ్ఞాపక స్పందనపై అవగాహన పెంచాల్సిన అవసరాన్ని ప్రస్తావించారు. పాత సబ్బు వాసన, వర్షం తర్వాత మట్టి వాసన, వంటింటి సువాసన చిన్ననాటి అనుభవాలను వెంటనే గుర్తుచేయగలవని వారు చెప్పారు.

    మెదడులో వాసనలను గుర్తించే వ్యవస్థ జ్ఞాపకాలు, భావోద్వేగాలతో సంబంధం ఉన్న ప్రాంతాలకు దగ్గరగా పనిచేస్తుందని న్యూరోసైన్స్ నిపుణులు చెప్పారు. అందుకే కొన్ని వాసనలు మాటలు, దృశ్యాల కంటే వేగంగా గత అనుభవాలను గుర్తు చేయవచ్చు. ఈ ప్రభావాన్ని సాధారణంగా వాసనతో ప్రేరేపిత జ్ఞాపకం అని పిలుస్తారు.

    “వాసన అనుభవం నేరుగా భావోద్వేగ స్పందనను తాకుతుంది; అందుకే ఒక సాధారణ వాసన కూడా పాత జ్ఞాపకాన్ని బలంగా మేల్కొలుపుతుంది,” అని న్యూరాలజిస్ట్ డాక్టర్ అనిల్ కుమార్ శనివారం హైదరాబాద్‌లో చెప్పారు. “ఆ జ్ఞాపకం ఆనందమైనదైనా, బాధాకరమైనదైనా కావచ్చు,” అని ఆయన అన్నారు.

    HIGHLIGHTS

    - వాసన, జ్ఞాపకం మధ్య మెదడులో దగ్గరి సంబంధం ఉంది

    - మట్టి వాసన చిన్ననాటి అనుభవాలను గుర్తు చేయవచ్చు

    - జ్ఞాపకం ఆనందం లేదా బాధ కలిగించవచ్చు

    మనోవైద్య నిపుణులు ఈ స్పందనను సహజమైన మానసిక ప్రక్రియగా చూస్తున్నారు. “కొన్ని వాసనలు కుటుంబం, పాఠశాల, పండుగలు, ఇంటి వాతావరణం వంటి సందర్భాలతో నిల్వై ఉంటాయి,” అని క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్ డాక్టర్ శ్రావణి రెడ్డి చెప్పారు. “వాసన మళ్లీ ఎదురైతే, మెదడు ఆ సందర్భాన్ని తిరిగి తెస్తుంది,” అని ఆమె వివరించారు.

    అయితే అన్ని జ్ఞాపకాలు సంతోషాన్ని మాత్రమే కలిగించవని నిపుణులు చెబుతున్నారు. బాధాకర అనుభవాలతో ముడిపడిన వాసనలు ఆందోళనను కూడా రేకెత్తించవచ్చు. “అలాంటి స్పందన తరచూ ఇబ్బంది పెడితే సలహా తీసుకోవడం మంచిది,” అని సైకియాట్రిస్ట్ డాక్టర్ ఫరూఖ్ అలీ చెప్పారు.

    వాసనలపై ఈ అవగాహనను మానసిక ఆరోగ్య చర్చల్లో మరింతగా చేర్చాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. పాఠశాలలు, హాస్పిటల్‌లు, కౌన్సెలింగ్ కేంద్రాల్లో భావోద్వేగ జ్ఞాపకాలపై అవగాహన కార్యక్రమాలు కొనసాగించాలని వారు చెప్పారు. తదుపరి దశలో ఈ అంశంపై ప్రజారోగ్య సంస్థలు అవగాహన మెటీరియల్ సిద్ధం చేసే అవకాశం ఉంది.