కలలో కనిపించే కొత్త ముఖాల వెనుక మెదడు జ్ఞాపకాల మిక్స్ ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు
రోజూ చూసే ముఖాల చిన్న లక్షణాలను మెదడు కలిపి, కలలో పూర్తిగా కొత్త వ్యక్తిలా చూపించవచ్చని న్యూరోసైన్స్ వివరిస్తోంది
కలలో ఎప్పుడూ చూడనట్టు అనిపించే ముఖాలు కనిపించడం అరుదైన విషయం కాదని, మెదడు గతంలో చూసిన ముఖ లక్షణాలు, భావోద్వేగాలు, ఊహాశక్తిని కలిపి అలాంటి దృశ్యాలను సృష్టించవచ్చని నిద్ర పరిశోధకులు చెబుతున్నారు.
రోజువారీ జీవితంలో రోడ్డుపై, బస్సులో, షాపులో, కార్యాలయంలో లేదా సోషల్ మీడియాలో కొన్ని సెకన్లపాటు కనిపించిన వ్యక్తుల ముఖాలు కూడా మెదడు జ్ఞాపకాల్లో మిగిలి ఉండే అవకాశం ఉందని నిపుణుల అభిప్రాయం. మనం వాటిని స్పష్టంగా గుర్తుంచుకోకపోయినా, కళ్ల ఆకారం, ముక్కు, ముఖ నిర్మాణం, జుట్టు, భావవ్యక్తీకరణ వంటి చిన్న ఫీచర్లు మెదడులో నిల్వ కావచ్చు. నిద్రలో, ముఖ్యంగా ఆర్ఈఎం స్లీప్ సమయంలో, మెదడు ఈ సమాచారాన్ని మళ్లీ ప్రాసెస్ చేస్తూ కొత్త ముఖంలా కనిపించే రూపాన్ని తయారు చేయగలదని వారు చెప్పారు.
“కలలో కనిపించే ముఖం పూర్తిగా కొత్తదే అని నిర్ధారించడం కష్టం. అది గతంలో చూసిన పలువురి ఫీచర్ల కలయిక కావచ్చు,” అని నిద్ర వైద్య నిపుణుడు డాక్టర్ అనిల్ కుమార్ మంగళవారం హైదరాబాద్లో జరిగిన ఆరోగ్య అవగాహన చర్చలో చెప్పారు. “మెదడు ఒక ఫొటో కెమెరాలా మాత్రమే పనిచేయదు; అది జ్ఞాపకాలను, భావోద్వేగాలను, ఊహలను కలిపి దృశ్యాలుగా నిర్మిస్తుంది,” అని ఆయన అన్నారు.
న్యూరోసైన్స్ ప్రకారం, కలలు కేవలం గత సంఘటనల పునరావృతం మాత్రమే కావు. మెదడు కొన్ని జ్ఞాపకాలను బలపరుస్తూ, కొన్ని భావోద్వేగాలను క్రమబద్ధం చేస్తూ, పరిచితమైన అంశాలను కొత్త సందర్భాల్లో చూపిస్తుంది. అందుకే కలలో కనిపించిన వ్యక్తి నిజ జీవితంలో ఒక నిర్దిష్ట వ్యక్తి కావాల్సిన అవసరం లేదని, అతను లేదా ఆమె ఒక ఊహాత్మక పాత్రగా ఉండవచ్చని నిపుణులు వివరించారు.
HIGHLIGHTS
- ఆర్ఈఎం స్లీప్ సమయంలో మెదడు ఎక్కువగా యాక్టివ్గా ఉంటుంది
- గుర్తులేని ముఖాల సమాచారం కూడా జ్ఞాపకాల్లో ఉండొచ్చు
- ముఖ ఫీచర్లను మెదడు మిక్స్ చేయగలదు
- కలలోని వ్యక్తి నిజ జీవిత వ్యక్తి కావాల్సిన అవసరం లేదు
“మనకు గుర్తు లేని విషయం, మెదడుకు పూర్తిగా తెలియదని అర్థం కాదు,” అని క్లినికల్ సైకాలజిస్టు డాక్టర్ సుప్రియా రావు చెప్పారు. “స్పష్ట జ్ఞాపకం వేరు, లోతైన స్థాయిలో నిలిచిపోయిన సమాచారపు ప్రభావం వేరు. కలల్లో ఈ రెండవ రకం సమాచారం తరచూ బయటపడుతుంది,” అని ఆమె తెలిపారు.
సోషల్ మీడియా వినియోగం పెరగడంతో రోజులో అనేక ముఖాలను కొన్ని క్షణాలపాటు చూసే పరిస్థితి మరింత సాధారణమైందని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. ఫోన్ స్క్రీన్పై వేగంగా వెళ్లిపోయే వీడియోలు, ఫొటోలు, ప్రకటనలు కూడా మెదడుకు దృశ్య సమాచారాన్ని అందిస్తాయి. తరువాత కలలో కనిపించే ముఖానికి మూలం గుర్తుపట్టలేకపోతే, అది ఎప్పుడూ చూడని ముఖంలా అనిపించవచ్చు.
“కలల్లో కనిపించే వ్యక్తులను చూసి భయపడాల్సిన అవసరం సాధారణంగా ఉండదు,” అని న్యూరాలజిస్టు డాక్టర్ మాధవి రెడ్డి తెలిపారు. “అవి మెదడు సాధారణ ప్రాసెసింగ్లో భాగం కావచ్చు. అయితే కలలు తరచూ నిద్రను భంగం కలిగిస్తే, ఆందోళన పెరిగితే లేదా రోజువారీ జీవితంపై ప్రభావం పడితే వైద్య సలహా తీసుకోవాలి,” అని ఆమె అన్నారు.
నిపుణుల సూచనల ప్రకారం, నిద్ర సమయం క్రమబద్ధంగా ఉండటం, స్క్రీన్ వినియోగాన్ని నిద్రకు ముందు తగ్గించడం, ఒత్తిడిని నియంత్రించడం కలల తీవ్రతను ప్రభావితం చేయవచ్చు. కలలను పూర్తిగా నియంత్రించడం సాధ్యం కాకపోయినా, మెరుగైన నిద్ర అలవాట్లు మెదడు భావోద్వేగ ప్రాసెసింగ్కు సహాయపడతాయని వారు చెప్పారు. నిద్ర, జ్ఞాపకాలు, ఊహాశక్తి మధ్య సంబంధంపై మరిన్ని అధ్యయనాలు కొనసాగుతున్నందున, కలల్లో కనిపించే ముఖాలపై శాస్త్రీయ అవగాహన ఇంకా విస్తరించనుంది.
